|
Astroset olarak soruyoruz? D�nyan�n ba� d�nd�r�c� bir h�zla
de�i�ti�i bu d�nemde t�m d�nya �lkelerinde ya�ayan milyarlarca
insan�n "Yar�n ne olacak,
ortak iyilik ve karde�lik i�in ne yapabilirim? Ekonomik
krizdeki ki�isel hatalar�m�z neler?
�ok mu a� g�zl� olduk acaba? "
sorular�na yan�t aramalar� gerekiyor mu sizce de?
Yeni Parametreler
Hepimizin g�r�p izledi�i gibi
bug�nk� ekonomik sistem �retimi
de�il spek�lasyonu ve t�ketimi te�vik ediyor. Gelirinin
�st�nde ya�ama �abas�, l�ks t�ketim ve s�rekli al��-veri�
yapma tutkusu orta s�n�f� yok etti, yoksulluk s�n�r�na
dayand�rd�. Piyasa daima hakl�d�r g�r��� de son ya�ananlardan
sonra art�k tarihe kar���yor. Yeni ve ahlaki bir yap� i�in
d�nya liderleri acilen toplanma �abas� i�inde, umars�zca k�r
pe�inde ko�man�n sonu�lar�n� hepimiz fark etmeye ba�lad�k ama
olan oldu. �imdi kurulacak yeni �ok kutuplu bir sisteme acil
gerek duyuluyor; ancak �ok kutuplu bir sistem ihtiya�lara
yan�t verebilir, d�nya ciddi bir sars�nt� i�inde. Art�k hi�bir
�lke s�per g�� iddias� ta��yamayacak, yeni parametrelerle t�m
sistemin mecburi bir de�i�ime y�neldi�i �ok hareketli g�nler
bekliyor gezegenimizi� D�nya
�zerindeki pek �ok kurum ve lider de�i�ik g�r��ler ileri
s�r�yorlar birka� �rnek verecek olursak nas�l da �arp�c� bir
de�i�im ile kar�� kar��ya oldu�umuzu g�zlemlemek daha rahat
olur.
Anglikan Kilisesi:
Karl Marx
hakl�ym��. Kapitalist sistem d�nyay� bu hale getirdi.
�ngiltere Ba�bakan� Brown:
IMF ve
D�nya Bankas� yeniden yap�land�r�lmal�. D�nya finansal sistemi
de�i�meli.
Financial Times:
Finansal
sistemi bu duruma getiren zengin New Yorklu bankerlere y�z
milyarlarca dolar yard�m plan� Amerikan halk�nda �fke
yarat�yor.
Washington Post:
Kapitalizm
�lm�yor, de�i�im ya��yor. Cebimizdeki paran�n art�k g�vende
olmad���n� kabul edip daha iyi bir finansal demokrasi
yaratmam�z gerek.
New York Times:
�nce
Avrupal� liderler kapitalizmi topa tutmaya ba�lad�, �imdi din
adamlar�. Tart��al�m ama kapitalizmi ��pe atman�n zaman�
de�il.
Warren Buffett:
Ekonomik
Pearl Harbor'� ya��yoruz.
Papa 16, Benedikt:
Kriz bir ilahi uyar�. Papa�n� bu s�z� insan�n kendi kendine
yapt��� uyar�n�n bir sembol� gibi ve diyor ki: �B�y�k bankalar�n
��k���nde, paralar�n yok olu�unda, t�m bunlar�n bir hi�
oldu�unu g�r�yoruz kumdan kaleler gibi bir dalga gelip hepsini
bir anda g�t�r�veriyor. Ya�anan kriz maddiyata a��r� bel
ba�laman�n, a�g�zl�l���n ve bitmek, doymak bilmeyen bir egonun
�r�n�. Ya�amlar�n� sadece ba�ar�, kariyer ve para gibi g�zle g�r�l�r
ve hissedilebilir �eyler �zerine bina edenler, evlerini kum
�zerine kurarlar, ger�ekmi� g�r�nen bu �eyler dalgalara
a��kt�r ve eninde sonunda denize, toza, topra�a kar���rlar.�
G�r�len o ki, Maya kehanetleri do�ruyu s�yl�yor D�nya 2010
hatta 2012 y�l�n�n sonuna dek ekonomik a��dan duraklama, hatta
gerileme yani d���� d�nemi ya�ayacak. D�r�st�e kendimize
itiraf edelim, kehanetler bir bir ��kmaya ba�lad�, asl�nda
g�r�nen k�y k�lavuz istemezdi ama g�ren i� g�z�m�z a��lamad�
maalesef� Belli ki, kriz k�resel kriz oldu�u i�in b�t�n
�lkeleri �u veya bu �iddette etkileyecek ve s�per g��
dedi�imiz �lkelerin g�receli g�c�n� de�i�tirecek.
De�i�im-D�n���m D�nya
liderleri, �lke sorumlular� ve �e�itli yay�n organlar� t�m
gezegen i�in
"yeni ve ahlaki bir
yap�"dan
s�z etmeye ba�lad�, demek ki hepimizi bunal�ma ve ekonomik krize ta��yan bu yap� ahlaki de�ilmi�. M�thi� bir itiraf bu!
D�nya liderleri bir anda Do�u Bilgelik okullar�n�n �nderleri
gibi konu�maya ba�lad�lar� Oysa, 1990�lar�n ilk yar�s�ndan
itibaren daha
"d�n"e
dek tek kutuplu, tek pazarl�, teknolojinin y�n verdi�i, temel
�eli�kilerin a��ld��� liberal bir d�nyan�n egemen oldu�una
inan�yorduk. Ana parametrelerimizde devlet kavram�n�
tart���yor, ekonomiden elini ete�ini �ekmi� bir
devletin ekonominin daha verimli �al��mas�na yard�mc�
olaca��n� d���n�yor, at�p tutuyor, �zel giri�imcinin k�r� hep
kendine yontma kapasitesini g�z ard� ediyorduk, me�erse �yle
de�ilmi�, bu yol ��kmaz sokak yoluymu� ve t�m d�nya
�lkeleriyle hep birlikte ��kmaz bir sokakta b�y�k bir aile
gibi kar��la�mak varm��. S�per g�� niteli�i ta��yan devletler
�nderli�inde uluslar aras� i�letmelerin y�n verdi�i, finansal
yap�n�n tamamen k�reselle�ti�i, muazzam bir teknoloji ve her
g�n yenisi ke�fedilen finans modelleri ile d�nyan�n her
yerinde paradan para kazan�lan bir d�nya kurulmu�tuk da ne
oldu? Sonu� a��k ve net
�hep
birlikte batt�k, iflas ettik�
kimbilir belki bu kez gemisini kurtaran kaptan deyiminin
tamamen ger�ek d��� oldu�unu ��reniriz�
Yeni D�nya D�zeni
Bu olanlar�n olumlu bir yan� yok mu? Elbette var! T�m bu
karma�a bizleri
Yeni d�nya d�zenine y�nlendirecek ve yeni parametrelerle genel
paradigman�n y�n verdi�i t�m eski �n kabuller de�i�ime
u�rayacak, yeni anlay��lar, yeni ilkler olu�acak.
De�i�im
ekonomiden ba�lad� yani isterseniz buna mutfaktan ba�lad� da
diyebiliriz. A�g�zl�l�k, h�rs, bencillik ve ya�am� sadece daha
�ok kazanmak, kar elde etmek �zerine kuran t�m sistemlerin
batmaya mahkum oldu�u; binlerce y�ld�r s�ylense de bunu
anlamak, uygulamak hi� de kolay de�il izledi�imiz gibi d�ne
d�ne ayn� ger�eklerle kar��la�maya ve krizlere gerek duyuluyor
demek ki�
Ger�ek �u
ki:
Bir
�lkenin kudretini g�steren ger�ek �l��, halk�n�n, do�ruluk
temellerine dayanan ahlaksal ve zihinsel yap�lanmas� i�inde
gayr�safi mili gelirinin ya da di�er deyi�iyle ekonomisinin
art���d�r. Karakter yozla�mas� �lkelerin ruhsal ve maddesel
geli�imleri a��s�ndan d����� g�sterdi�i i�in �ok �nemli bir
g�stergedir. Bencillik ve doymak bilmeyen bir h�rs y�zlerce
y�ldan beri t�m d�nya �lkelerinde toprak elde etti ve k�r
ama�l� b�y�me histerisi milli bir hastal�k halini ald� ve i�te
d�nyam�z�n �imdiki hali hepimizin el eme�i, g�z nuruyla
olu�tu� Mortgage krizinin as�l nedeni ihtiya�tan fazlas�n�
t�ketme arzusu de�il de ne? 700 milyar
dolarl�k paketle ABD h�k�metinin Wall Street'e aktard���
kaynak 1.7 trilyon dolara ��k�yor. Bankalara 10 trilyon dolar
mortgage borcu olan sokaktaki ABD'li �fkeli ama sadece devleti
su�lamak m�mk�n m�? Bug�n elde edilen bu sonucun ilmiklerini
hepimiz tek tek �rmedik mi? Bug�n� hep birlikte haz�rlamad�k
m�, �imdi ise de hep birlikte ��kman�n yollar�n� araman�n tam
zaman� de�il mi?� Bu sars�c� kriz uzun vadede,
�Birlik�
bilincimizi artt�rmaya ve bize gezegen �zerinde ya�ayan
herkesin �zde karde� oldu�unu hissettirmeye yarayacak,
k�reselli�in ger�ek anlam�n� tan�tacak, kelebek etkisinin
ger�ekten ne demek oldu�unu daha iyi anlayaca��z�
��yle bir bakt���m�zda
s�per devlet denilen
toplumlarda bu b�y�me
h�rs�n�, egoizmas�n� g�rmemek m�mk�n de�il. Bu t�ketim k�kenli
geni�leme sonucu vergilerin korkun� derecede artmas�, buna
paralel olarak fantastik b�t�elerle yap�lan delicesine
harcamalar, uzay ara�t�rmalar�, g�zellik �r�nlerine harcanan
paran�n trilyonlar� ge�mesi, giyim, e�lence ve giyecek
masraflar�n�n da ayn� paralelde artmas� ve bir de insanlar�n
ihtiya� fazlas� ev sahibi olmak arzusu �st �ste �ak���nca
bug�nk� sonu�la kar��la�t�k. Gezegende akmakta olan yeni
enerjilerle birlikte akamad�k, bili�im sekt�r� gibi daha
ak��kan ve k�resel alanlara yat�r�m yapmak yerine, �ok klasik
ve demode bir y�nteme yat�r�m yapt�k yani olmak yerine sahip
olmak ve mal-m�lk artt�rmak �zerine yap�lan yat�r�mlar, �a��n
enerjileri ile uyumlu olmad��� i�in geri tepti. Mal ve m�lke
a��r� y�klenmenin gezegen halklar�n�n geli�imi ile birebir bir
ba�lant�s� olmad���n�n anla��lmas� i�in ya�an�yor b�t�n
bunlar. ��nk� bir halk�n karakteri bir ulusun ekonomik
b�y�kl���nden, zenginli�inden �ok daha �nemlidir. Babil, �ran,
Yunan, Roma, �spanya, Osmanl� ve Fransa gibi �e�itli �lkeler
tarih i�inde, s�rayla d�nyan�n en zengin �lkeleri oldular. Bu
onlar� kurtaramad� ve sonunda, zenginlikleri onlara baz�
y�k�nt�lar getirdi. Tarih �unu g�steriyor ki, vergi, bor� ve
enflasyonun anlams�z art��� gururlu Roma �mparatorlu�u�nun ve
di�er ona benzeyen t�m imparatorluklar�n da y�k�lmas�n� da
haz�rlayan sebeplerdendi.
�nsanlar�n seviyelerinin
�st�nde ya�amak arzular� d�zenli olarak bor�lanmal� ve s�k s�k
ya�anan iflaslar de�i�imin ve d�n���m�n kesinli�inin ekonomik
ifadesi� �nsano�lunun bu sahte ger�ekler pe�inde ko�mas�n�n
di�er ad� da, suni ve ger�ek ihtiya�lar� ay�ramamakt�r. T�m bu
ald�m-verdim-biriktirdim-saklad�m hesaplar� burada ya�arken
�ok ger�ekmi� gibi g�r�nse de, evrensel ger�ekler kar��s�nda
ger�eklikleri ikinci derecede ve bunlar �zerine bina yapmak,
kum �zerine ev kurmaya benzer ger�ekten�
�deal D�zen
Beyaz
g��menlerin Kuzey Amerika k�tas�na ve be�enmedikleri amerikan
yerlilerine ta��d�klar� �Kapitalist Ahlak� ya�amakta oldu�umuz
"para ve ekonomi" krizinin ilk mayas� oldu. Kontrols�z para
kazanma h�rs�, s�n�rs�z �zg�r giri�im ruhu ve piyasalara
tap�nma ahlak�n�n do�al sonu�lar�n� ya�ayarak yeni bir d�zene
ge�me �ans� ile kar�� kar��yay�z.
"S�n�rs�z
ve denetimsiz bireysel giri�im ve m�lkiyet �zg�rl���",
demokrasinin temel ilkeleri olan
e�itlik
ve
karde�lik�i
de nerede ve nas�l k�kten sarsar, onu da hep birlikte izleme
�ans�m�z var. Denetlenmeyen �zg�rl���n kaos getirmesinden daha
do�al ne olabilir ki? �stedi�ini yapmak; piyasa ekonomisinin
ve
"�zg�r
giri�imcili�in"
�n�n� ard�na kadar a�arsa �lkelerin t�m organlar� ve
bireyleri yara alabilir ve ald� da� Birey/devlet �eli�kisi
ku�kusuz belli bir yere kadar birey lehine desteklenebilir;
ancak devlet niyetine toplumsal ve kamusal olan� bireyin
kar��s�na koyarsan�z anar�i ba�lar. �u anda ya�amakta oldu�umuz
parasal-ekonomik bunal�m bu anar�inin sonucudur.
Demokrasi i�in, toplumsal bar�� ve refah i�in �zg�rl�k,
e�itlik ve karde�li�in bir arada bulunmas� gerekmiyor mu?.
Sosyal hukuk devletini ancak bu ��l�n�n ortak g�c� yaratmaz
m�? Bu sorulara hepimizin tek tek yan�t arama zaman� de�il
mi?!... Bu yan�tlar de�i�imin, d�n���m�n ve insan olman�n
ger�ek mucizesinin de ilk ad�mlar� olacak bize g�re�
Son
g�nlerde yine hepimizin g�z� �n�nde bir mucize ger�ekle�iyor.
Ekonomik bunal�m�n ceremesini �eken s�per g��lerden birinin
halk�, sistemi sorgulay�p politikas�n� yeniledi ve kendi
yorumuna g�re bir mucize, bir devrim ger�ekle�tirdi. ABD'de
kad�nlar, gen�ler, zenciler ve ezilen halk�n yaratt��� bu
devrimi �lke �ap�nda do�ru okuyabilirse art�k �ok kutuplu
d�nyan�n bir �rne�ini ya�ayabilir. Yeni d�nya d�zenine gidi�in
ilk mucizesini yaratan �lke konumunda di�er �lkelere de umut
olabilir! Kelebek etkisi gibi bundan etkilenen di�er �lkelerde
kendi mucizelerini yaratmak i�in yeni paradigmalar�n pe�ine
d��ebilirler� De�i�im r�zgarlar� 2009 da t�m d�nyada etkisini
g�sterecek. �lkemizde de gen�ler anneler ve kad�nlar�m�za her
zaman oldu�u gibi �ok daha fazla i� d���yor.
D�n��t�r�c� Etki: Umut ve Yeni bir Yol
Astroset olarak diyoruz ki,
1960'lar
dan bu yana d�nya �zerinde etkisi giderek hissedilen Yeni
�a�-Kova �a��'n�n do�u�una tan�kl�k ediyoruz. �nsanl���n
anlay���nda "Devrim"
niteli�inde de�i�imlere haz�r olma zaman�nday�z. Bildi�imiz
t�m kurallar� ve teorileri yerle bir edecek anlay��lar son 50
y�ld�r tek tek a���a ��k�yor. Bilim'de, teknoloji'de ve hatta
g�ndelik ya�ant�m�zda bile h�zl� de�i�imler ya��yoruz. Bundan
30 sene �nce hayal olarak d���nd�klerimiz art�k g�nl�k
hayat�m�z�n bir par�as� durumunda. �nsanl�k s�n�rlar�n� her
anlamda a�t�. �imdiler de
insanl���
i�ine almaya haz�rlanan bu yeni �a� kar��s�nda �ncelikle
�zerinde ya�ad���m�z gezegen ve ya�ayan di�er canl�lar ile
bar��arak, e�itlik ve karde�li�i yok etmeyen �zg�rl��e, yeniden
yap�land�r�lm�� ahlakl� bir d�zene gereksinim var. Bu
ideal d�zen ancak B�R'lik,
karde�lik, yard�mla�ma ve dayan��ma ilkelerini do�ru okuyarak
sa�lanabilir.
Her �ey
m�mk�nd�r. �lke olarak giderek yakla�an yeni �a��n
ilk modelleri i�inde yer almam�z da m�mk�n. Sahip oldu�umuz
de�erlerimiz, tarihimiz ve k�lt�r�m�z bu anlay��a bizim �oktan
haz�r oldu�umuzu s�yl�yor. Yeter ki korkmadan a��k olal�m,
uyanal�m ve kendimizi hat�rlayal�m...
|