Makale

WWW.ASTROSET.COM

MEDYADAK� ��DDET�N �OCUKLAR �ZER�NDEK� OLUMSUZ ETK�S�

Haz�rlayan: Selman GER�EKSEVER

                    

  Son zamanlarda, ba�ta TV olmak �zere, �medyada �iddet� �ok vurgulan�r oldu. ��nk� ilgi �ekiyor. Ayr�ca, yap�mc�lar�n(ya da habercilerin de) kolay�na geliyor. Sadece haberlerin de�il, �ocuklarla ilgili �izgi filmlerde bile �iddet unsuru a��rl�kl� olarak ortaya konuyor. Komedi nitelikli dizi ve filmler bile didi�me, iti�me ve �eki�me �zerine...

  Konuyla ilgilenen ara�t�rmac�lar�n(1) a��klamalar�na g�re, �iddet kavram�n�n kapsam�na; vuruculuk, k�r�c�l�k, cinsellik, insan�n �fkesini bo�altmaya yarayan her t�rl� davran��/eylem(hatt� bak��, mimik), k�saca insani de�erleri(iffet, izzet, onur)tehdit eden her eylem girmektedir.

  Medyadaki �iddetin, masum hedefleri durumunda olan �ocuklar�n ilgisini ni�in bu kadar �ekmektedir? ��nk� �iddet i�eren program ve filmlerde, macera, hareket vard�r, bunlardan dolay� da bu t�r yap�mlar heyecan vericidir, duygu s�m�r�s�ne de elveri�lidir. Bunlar�n yan� s�ra, �zellikle b�y�kler / yeti�kinler(ve gen�ler) i�in ge�erli olmak �zere, TV�de �iddet olaylar�n� g�rmek, (�zellikle de �iddete merakl� insanlarda) bir t�r doyum uyand�rmaktad�r. Bir arkada�� an�ms�yorum; uykusu ka�t��� gecelerde, kalk�p korku filmi izlerdi. Cumartesi ak�amlar� da( ertesi g�n erken kalkmak zorunda olmad��� i�in) birka� korku filmi izlemeden uyuyamazd�. �zleyici, �iddet filminin ba�rol oyuncusuyla �zde�le�mek suretiyle, kendisindeki sald�rganl�k ya da �ehv�n�(2) duygular�n� k�smen de olsa doyuma ula�t�rmaktad�r.

  Ba�ta TV olmak �zere genel olarak medyadaki �iddet �ocuklar�(b�y�klere oranla) daha fazla etkilemektedir. ��nk� �ocuklar�n kendi kendilerini korumalar� daha azd�r. �ocuklar, yeti�kinler kadar olaylara ger�ek�i yakla�amamaktad�r. Ba�ka bir ifadeyle, �ocuklar �ger�ek olan � ile �ger�ek olmayan� � ay�rt edebilecek olgunlukta bulunmad�klar� ya da bu �ekilde e�itilmedikleri i�in medyadaki ve toplumdaki �iddet kar��s�nda masum ve korumas�z birer hedef durumundad�rlar. Dahas�, �ocuklar, heyecanl� ve korkun� olan �eyleri daha kolay ��renmektedir.

  ��te b�yle bir etkilenme sonunda, e�er �ocuk ki�ilik �zellikleri bak�m�ndan biraz hareketli ise; sald�rgan, i�e kapan�k ise, daha da korkak ve �rkek oluyor. Felaketin bu kadar a��k ve se�ikli�ine kar��n, bunun savunucular� da yok de�il: S�z�m ona �ger�ek�i � yakla��m�n savunucular� diyorlar ki, ��iddet, ya�am�n bir par�as�d�r. O halde �ocuklar� ya�ama al��t�rmak i�in �iddet i�erikli sahneleri de onlara sunmal�y�z.�(3) Ger�ek�i olunacaksa, ya�am�n sadece �iddet y�n� yans�t�lmamal�. ��nk� ya�am sadece ya da a��l�kl� olarak �iddet i�ermiyor oysa ki uygulamalarda �z�nt� ve endi�e i�inde g�r�yoruz ki, haber programlar�nda bile �iddet eleman� �ne ��kar�l�yor. Bu durumun �sorumlu habercilik � anlay���yla kolay kolay ba�da��r bir yan� oldu�unu sanm�yoruz. ��nk� bu programlar, ya�am�n �arp�t�lm�� g�r�n�m�n� a��rl�kl� olarak izleyiciye sunmakt�r.

  Bu tutum, insan onurunu ayaklar alt�na alan bir anlay��� ekrana, gazete ve dergilerin sayfalar�nda yans�mas�ndan ba�ka bir �ey de�ildir. Ac� ger�ek b�yle oldu�una g�re, aile, �ocu�u, ins�n� de�erleri ayaklar alt�na alan ve insan onurunu hi�e sayan bu uygulamaya kar�� �ocu�u korumak durumundad�r. �ocuklar TV kar��s�nda ve �iddet i�eren bilgisayar oyunlar�yla ba� ba�a saatlerce pasif olarak oturtarak, (�iddet i�eren programlar olmasa bile) at�lete s�r�klemi� yada bu olumsuzlu�a g�z yummu� oluyoruz. Bu ba�lamda, bunlar�n do�ru olmad���na, aile �ocu�un dikkatini �ekebilir, �ocu�u ba�ka aktivitelere y�nlendirebilir. Zihni geli�tirici, g�ven art�r�c�, onun bencilli�ini giderici, payla��m duygular�n� geli�tirici ve de k�lt�rel ve sportif etkinliklerin neler oldu�unu pedagoloji bilimi bize a��kca g�stermektedir. �ocuk daha bilgilendirici, daha geli�tirici programlara y�nlendirilebilir, spor ve �e�itli aktivitelere �zendirilebilir. Yani �ocu�un g�nl�k ya�am�nda, onun ya�am�n� olumlu y�nde etkileyen ba�ka �eyler de olursa, TV�nin olumsuz y�nlerinden korunmu� olabilir. O zaman �ocuk, TV ve internete uzun uzun bak�p ta, ya�am� (kendisine empoze edilen ger�ek�i olmayan ya�am�) TV�den ve internetten izleme ve ��renme hat�s�na d��mez.

  D�nyan�n en temel sendromu olarak da nitelendirilen medyadaki �iddet; �ocuklar�n bir k�sm�n� sald�rgan, bir k�sm�n� da korkak hale getiriyor. Medyadan kaynaklanan bu �iddet bombard�man� insan� de�erleri ve �ocuklar� s�rekli olarak tehdit eder bir tehlike olma niteli�ini, al�nan baz� �nlemlere ra�men, ne yaz�k ki s�rd�rmektedir. Hi� birimiz �iddeti bilerek do�mad�k; bunu, sonradan ve bizden �nce do�mu� olanlardan ��rendik. Dolay�s�yla yeti�kinler, �ocuklara kar�� �ok �ok sorumlu durumdad�rlar. �ocuklara hep iyi, g�zel erdemli �eyleri g�stermek; k�t�lere de, ibret al�nacak ve korunulacak �rnekler olarak dikkat �ekmek durumunday�z.

  Eski Roma D�nemi�nde gladyat�rlerin halk �n�nde d�v��t�r�lmelerini an�msayal�m. Bu g�n ne yaz�k ki bu durum(uygulama), d�nyan�n her yan�nda TV vas�tas�yla evlerin i�ine kadar sokulmu�tur. �iddetin(baz� insanlar�) e�lendirici bir eleman ha�line gelmesi, yani insanlar�n(�zellikle de �ocuklar�n) �iddet izleyerek e�lenecek h�le gelmeleri, Kad�m Roma�da gladyat�rleri d�v��t�rerek ya da insanlar� a� aslanlar�n �n�ne atan, hasta de�ilse bile sorunlu tipleri ister istemez an�msatmaktad�r.

  �Taklit ederek ��renme teorisi �nden hareketle, ��ocuk ya�am�n bir ve�hesi olan �iddeti de g�rmelidir�� tezini savunanlara kar�� bizimde yan�t�m�z �u olabilir: �Y�lanlar�n insanlar� soktu�unu, kendimizi y�lanlara �s�rtarak ��renmedik��

  Gelece�imizin teminat� oldu�unu s�yledi�imiz �ocuklar�m�zdan ve gen�lerimizden sorumlu yeti�kinler olarak; �nce, �ocu�un bu kadar �iddet eleman� i�eren TV program� izleme konusunda �nlem almal�, sonrada onlar�n neyin ger�ek, neyin ger�ek d���(kurgu), neyin �iyi � neyin �k�t� � oldu�unu anlatmal�y�z. Ya�am, �iddet i�eren program yap�mc�s�n�n kendi bireysel nitelikleriyle ve be�eri ��karlar�yla �ekillenen bak�� a��s�n�n olu�turdu�u, yapay bir olgu de�ildir. Ya�am�n i�inde, yap�mc�n�n tek yanl� ve maksatl� yakla��mla program�na ald��� �iddet olaylar�ndan �ok, insani de�erleri(iffet, izzet, �eref, ad�let ve fer�set vb.) i�eren �rnekler de vard�r.

  Ba�ta ABD olmak �zere, kapitalist �lkelerin, hepsi de�ilse bile bir k�sm�n�n �iddet/korku i�erikli �ok filmin yap�mc�s�n� bar�nd�rd���n� biliyoruz. Bu �lkelerin bir k�sm� ayn� zaman da silah �retim ve sat���nda en �n s�ralarda bulunmaktad�r. S�zde �geli�mi�� olarak bilinen bu �lkeler, bu nitelik ve becerilerinden dolay�, �medya �iddeti� kurban� �ocuklar�n; i�ledikleri su�un su� �letini de sa�layan �lke(ler) durumundad�rlar.

  T�m bunlara ek olarak, yine medyadan ��rendi�imize g�re, ABD�de esrar ve uyu�turucu salg�n�ndan sonra, �imdiki moda salg�n, ilk ve orta dereceli okullarda ��rencilerin okula silahla gelmeleri ve insanl�k ad�na bizleri endi�eye d���ren olaylara neden olmaktad�rlar. En son olarak yine kendi radyolar�ndan(VOA) ��rendi�imiz bir haberde �unlar� i�itmi�tik: Okula silah getirdi�i i�in okuldan kovulan bir lise ��rencisi okul kantinine silahl� olarak gelerek etrafa rastgele ate� etti, bir ki�inin �l�m�ne ve onlarcas�n�n yaralanmas�na neden oldu. Ayn� ��rencinin olaydan sonra evinde yap�lan aramada iki cesetle kar��la��ld�. Bu cesetler �ocu�un anne ve babas�na ait cesetlerdi. Yine ABD�de 15 ya��nda ki ba�ka bir ��renci de arkada��yla girdi�i tart��madan sonra tabanca ile intihar etti.(TRT, Radyo-1, 22.05.1998)

  Sadece TV de�il, oldu�u gibi medyan�n tamam� ve her �ey, bedenlenmi� bir ruh varl��� olan insan i�in birer geli�im arac�ndan ba�ka bir �ey de�ildir. Geli�im arac�n� i�sel geli�im y�n�nde, insani de�erlerin ve vicdan�n ortaya ��kar�lmas� y�n�nde kullanmak da var, nefsi tahkim etmek, azg�nl�klara ivme ve �e�ni kazand�rmak da� Her ikisini de kullanmakta insan �zg�rd�r, se�me �zg�rl���n� istedi�i gibi kullanabilir ama sonu�lar�yla da kar��la�acak olan�n yine kendisi oldu�unu insan hi�bir zaman unutmamal�d�r. G�n�m�z d�nyas�n�n hepimizi �zen peri�an manzaras� bu yap�p ettiklerimizin sonucu de�il mi? Bir y���n �evre sorunu, cad� kazan� gibi kaynayan Ortado�u, ekonomik krizle bo�u�an ABD ve AB �lkeleri�

  T�m medya sorumlular� ve TV yap�mc�lar� Medyan�n ve TV�nin �ocuklar �zerindeki bu etkisini ke�ke a��rl�kl� olarak olumlu(i�sel geli�imi h�zland�racak) y�nde kullansalar.

(1) Prof.Dr. Esen KER�MO�LU

(2) �ehvet: Genel anlamda insan�n a�g�zl�l���, kendini bilmezlikten, nefsini e�itmemi� edeplendirememi� olmaktan kaynaklanan ve bir t�rl� doymak bilmeyen bir a�g�zl�l�k.

(3) �ocuklar�n ya�ama al��t�rmalar�n�n en iyi yolu, onlara; kendini tan�ma gayreti i�inde nefislerini e�itmelerine yard�mc� olmakt�r. Nefsini e�itmemi�, bencilli�ini kontrol alt�na almam�� bir �ocuk/insan toplumun her t�rl� yozla�t�r�c� etkisine a��k, korunmas�z ve her zaman kand�r�lmaya elveri�li bir hedeftir.

Yay�n Tarihi: 30.Eyl�l.2013

 

Astroset 2003-2013