Depresyonday�m, unutuldum!

G�n�m�zde en s�k g�r�len ruhsal bozukluk olan depresyon, tedavi edilmedi�inde aylarca hatta y�llarca s�rebiliyor...

Ay�eg�l Aydo�an

D�nya Sa�l�k �rg�t�'ne (WHO) g�re, depresyon 20 y�l i�inde en �ok g�r�len hastal�klar aras�nda ikinci s�raya yerle�ecek.
�stanbul T�p Fak�ltesi Psikiyatri Anabilim Dal� ��retim �yesi, Kons�ltasyon - Liyezon Psikiyatrisi Bilim Dal� Ba�kan� Prof. Dr. Sedat �zkan, ki�iyi intihar�n e�i�ine bile getirebilen depresyonun en s�k g�r�len ruhsal bozukluk oldu�unu hat�rlatarak, T�rkiye'de yap�lan �al��malarda depresyonun yayg�nl�k oran�n�n y�zde 9 ile y�zde 20 olarak saptand���n� belirtiyor. Bu ki�ilerin y�zde 50'sinden fazlas�n�n ya�amlar� boyunca tekrarlayan depresyon ataklar� ge�irdikleri de biliniyor.
S�kl�kla 24 - 40 ya� aras� g�r�len depresyonla her 4 kad�ndan ve her 10 erkekten biri hayat�n�n bir d�neminde tan���yor.
WHO verilerine g�re, herhangi bir anda d�nyada 100 milyon ki�i depresyonda. Ancak toplumda bu kadar y�ksek oranda var olan depresyon hastalar�n�n �o�u, hastal���n fark�nda olmad���ndan tedavisiz kal�yor.
Prof. Dr. Sedat �zkan, depresyonla ilgili sorular�m�z� yan�tlad�.

Depresyonun belirtileri nelerdir?
En s�k g�r�len, derin bir �z�nt� duygusu ve ��kk�nl�k halidir. ��e kapanma, �evreyle ili�ki kurmada azalma, s�k�nt�, isteksizlik, karamsarl�k, son zamanlarda zay�flama ya da kilo al�m�na neden olan i�tah de�i�iklikleri, uykusuzluk ya da a��r� uyku, enerjide azalma, yorgunluk, huzursuzluk veya sinirlilik, de�ersizlik ya da su�luluk duygular�, konsantrasyon bozuklu�u, karar vermede zorlanma, �l�m veya intihar d���nceleri ya da giri�imi di�er belirtilerdir.

�z�nt� ve depresyon aras�ndaki fark nedir?
Herkes ya�ant�s�n�n belli bir d�neminde, ya�ad��� olaylara (sevilen birinin �l�m�, i�ini kaybetme, bo�anma, fiziksel hastal�k vb.) ya�am d�nemi krizlerine (ergenlik, menopoz vs.) ba�l� olarak mutsuzluk ya�ayabilir. �nem verdi�imiz olaylar�n k�t� sonu�lanmas� y�z�nden olumsuz duygular hissetmek do�al ama bunlar ge�ici bir s�re�tir. Bazen de bu �ekilde hissediyor olman�n anlaml� bir nedeni olmayabilir. �z�nt� ve depresyon ayn� �eyler de�ildir. Depresyon duygusal tepkinin s�resi ve yo�unlu�unun beklenenden fazla oldu�u, ciddi ve ciddiye al�nmas� gereken bir hastal�kt�r. En s�k g�r�len ruhsal bozukluktur.

Nedenleri nedir?
Depresyonun ba�lamas�nda baz� fakt�rlerin rol oynad��� d���n�l�yor. Bunlardan birincisi beyinde bulunan serotonin gibi baz� kimyasal maddelerin yetersizli�inin sorumlu oldu�u y�n�nde. �kincisi genetik nedenler. Depresyonda ailesel bir yatk�nl�k s�z konusudur. ���nc�s� fiziksel hastal�klar. Kanserler, enfeksiyon hastal�klar�, kalp damar hastal�klar�, akci�er hastal�klar�, travma, cerrahi komplikasyonlar, organ kayb� olan hastalarda depresyon s�k g�r�l�r. Ayr�ca bu hastal�klar�n tedavisinde kullan�lan bir�ok ila� (tansiyon ila�lar�, do�um kontrol haplar�, kanser, kalp, t�berk�loz tedavisinde kullan�lan ila�lar vs.) depresyon geli�imine neden olabilir. Fiziksel hastal��a e�lik eden depresyon, hastan�n uyumunu, tedaviye yan�t�n�, hastal���n seyrini olumsuz etkiler. Do�umdan sonraki ilk birka� ayda lohusal�k depresyonu, �det �ncesi d�nemde, menopozda hormonal, psikolojik, �evresel de�i�kenlere ba�l� olarak depresyon g�r�lebilir.

Kimler daha yatk�n?
S�rekli kendini ele�tiren, kendisini, �evresindekileri, olaylar�, ge�mi�i, gelece�i olumsuz de�erlendiren ve olumsuzluklar� genelle�tiren, duygu, d���nce ve �fkesini ifade edemeyen, i�e atan, �zg�veni az olan, sorumluluk duygusu geli�mi� ancak esnek olmayan ki�ilik tipleri daha yatk�nd�r. �iddete maruz kalma, ihmal edilme, sevilen ki�inin kayb�; ani, ciddi kay�plar ve sosyal de�i�imler; psikososyal zorlanmalar ki�ileri depresyona yatk�n hale getirir.

Riski neler art�r�yor?
Daha �nce ge�irilmi� depresyon �yk�s�, ailede depresyon veya intihar giri�imi, alkol - madde kullan�m�, kad�n olmak, kronik fiziksel hastal�k, yaln�z ya�ama, baz� ki�ilik tipleri, ba�ka bir psikiyatrik bozuklu�un varl���, zorlay�c� ya�am olaylar�, travmatik �ocukluk d�nemi, erken d�nemde anne kayb�, riski art�r�r.

Depresyonun sonu�lar� nelerdir?
Depresyondaki ki�ilerde sa�l�k harcamalar�, i�ten uzakla�ma ve �l�m oranlar� daha y�ksektir. Bununla birlikte ya�am kaliteleri ileri d�zeyde bozulur. �zellikle a��r depresyondakiler tedavi edilmezlerse y�ksek intihar riski vard�r.


Ayr�nt�l� tan� i�in: 'Be� eksen'

Marmara �niversitesi T�p Fak�ltesi Psikiyatri Anabilim Dal� Ba�kan� Prof. Dr. Esat G�ktepe, Amerikan Psikiyatri Birli�i'nin ileri s�rd��� bir s�n�fland�rma olan ve psikiyatrik hastal�klar�n tan�s�nda �nem kazanan "be� eksen" sisteminde, psikiyatrlar�n hasta g�r�rken uymas� gereken eksenlerin belirtildi�ini s�yl�yor.
G�ktepe, birinci eksende tan�, ikinci eksende ki�ilik, ���nc� eksende hastal�k (psikiyatrik olmayan), d�rd�nc� eksende hastan�n son bir y�l i�inde maruz kald��� stresler ve ya�am olaylar�, be�inci eksende de son bir y�lda hastan�n g�stermi� oldu�u i�levi (i�iyle ilgili, �al��m�yorsa rol�yle ilgili) yerine getirip getiremedi�inin bulundu�unu anlatt�.
Prof. G�ktepe, be� eksen sisteminin faydalar�n� ��yle �zetledi:
"Be� eksen sistemi, hastan�n t�m etkenlerini g�ze almam�z� sa�lar. Fiziksel olarak �u hastal��� var, �u ya�ta, �u ki�ilik yap�s�nda, �u t�r olumsuz ko�ullara maruz kalm��. �rne�in bankac� ve i�ten at�lm��, stres ve �nemli bir stat� kayb� ya�am�� gibi.
Bu sisteme uyunca hastan�n hayat�ndaki �nemli noktalar� yakal�yorsunuz. Bizim karar vermemiz a��s�ndan �nemli bir ara� oluyor. Be� eksen kullan�l�rsa ve uygun tedavi se�ilirse, psikiyatr de iyi tan� koymu�sa, sonu� iyi olur."

Depresyon tatile ��kmakla ge�mez!

Ki�i depresyonda oldu�unu d���n�yorsa ne yapmal�?
Depresyonun bir hastal�k oldu�u kabul edilmeli ve bir psikiyatri uzman�na ba�vurmal�. Ki�i kendini daha iyi hissetmeye ba�layana kadar evlilik, i� ya da para konular�nda �nemli kararlar vermekten, yaln�z kalmaktan ka��nmal�. �lgi alanlar�na y�nelik u�ra��lara devam edilmeli.
Tedavideki ba�ar� oran� nedir?
Depresyon, basit egzersizlerle, diyet uygulamas�yla ya da tatile ��kmakla ��z�lecek bir problem de�il. Ama uygun tedaviyle hastalar�n y�zde 90'� iyile�ir. �nemli olan erken d�nemde tan� ve tedavidir. Antidepresan ila�lar�n etkisi kullanmaya ba�lad�ktan 2 - 3 hafta sonra ba�lar. Bu tedaviyi en az 6 ay s�rd�rmek gerekir.
Depresyonda intihar oran� nedir?
�ntihar giri�imi en �ok a��r depresyon ge�iren ki�ilerde g�r�l�r. Depresyondaki hastalar�n yakla��k ��te ikisi intihar etmeyi d���n�r ve y�zde 10 - 15'i intihar giri�iminde bulunur.

Depresyon testi

A�a��daki maddelerden birka�� sizde varsa depresyonda olma olas�l���n�z �ok y�ksektir....

� E�er iki haftad�r hemen her g�n, g�n boyu �zg�n, kederli, morali bozuk, mutsuz, dertli, �aresiz, s�k�nt�l�, zavall�, ne�esiz, sinirli, ��kk�n, bo�luktaym�� gibi hissediyorsan�z,
� Her zaman yapt���n�z �eylerden eskisi gibi zevk alam�yorsan�z ya da �evrenizde olup bitenlere kar�� ilginiz azald�ysa,
� ��tah�n�zda azalma veya artma varsa ve istemedi�iniz halde kilo veriyor veya al�yorsan�z,
� Hemen her g�n uykusuzluk �ekiyorsan�z ya da a��r� uyuyorsan�z,
� Uykuya dalmakta g��l�k �ekiyor veya sabahlar� istemedi�iniz halde erken uyan�yor veya gece s�k s�k uyan�yorsan�z. Eskiye g�re daha uzun s�re uyuman�za ra�men kendinizi yorgun hissediyorsan�z,
� Hemen her g�n yak�nlar�n�z�n da fark etti�i �ekilde konu�man�zda, d���ncelerinizde ve davran��lar�n�zda bir yava�lamadan yak�n�yorsan�z. Karar vermekte, etkinliklere ba�lamada ve s�rd�rmekte g��l�k �ekiyorsan�z,
� Yorgunluk, bitkinlik ve enerji kayb�n�z oldu�unu hissediyorsan�z,
� Cinsel iste�iniz azalm��sa,
� Bedeninizde nedeni bulunmayan a�r�lar, nefes darl���, yorgunluk, ba� d�nmesi, mide ve ba��rsaklarda gaz, ishal - kab�zl�k gibi yak�nmalar�n�z varsa,
� De�ersizlik, kendini be�enmeme veya k���k g�rme ya da su�luluk duygular� sizi rahats�z ediyorsa,
� D���ncelerinizi belli bir konuya yo�unla�t�rmakta g��l�k �ekiyor veya zihninizin karmakar���k oldu�unu hissediyor, en basit konuda bile karar vermekte g��l�k �ekiyorsan�z,
� Yineleyen bi�imde "�lsem de kurtulsam" diye d���n�yorsan�z veya akl�n�za intihar d���nceleri tak�l�yor veya intihar planlar� yap�yorsan�z...

 1 Haziran.2004-Milliyet

KEND�N�ZE VE SEVD�KLER�N�ZE YARDIMCI OLUN

 Astroset ekibi olarak, depresyon konusunu ve kendine yard�mc� olmak kavram�n� ara�t�rmak istedik. Ger�ekten de, son y�llarda depresyon oranlar�nda ciddi bir art�� oldu�unu saptad�k ve yard�m arayanlar i�in gazetedeki testi kendilerine uygulay�p, bir durum saptamas� yapmalar�n� �nermek ihtiyac� hissettik.Testi uygulad�n�z ve fark ettiniz ki,depresyondas�n�z;olabilir. Beyin kimyan�z bu ara istedi�iniz kadar serotonin �retemiyor.Ya da e�iniz,�ocu�unuz en yak�n arkada��n�z depresyonda �imdi ne yapacaks�n�z?

�nce sizin tercih etti�iniz bir uzmana ba�vurman�z� ve onunla birlikte depresyonun nedenlerini ara�t�rman�z� �neririz.�kinci olarak da, siz kendinize veya en yak�n�n�za yard�m etmek i�in kollar� s�vayabilirsiniz.Tabii ki, �ncelikle sizin durumun FARKINDA olman�z, bu olaya herhangi bir t�r hastal�k gibi davranman�z ve tedaviyle iyile�ece�ine inanman�z gerekir.G�n�m�z t�bb�, depresyonu a��r bir grip vakas�ndan pek ay�rm�yor. �la�la tedavi elbette m�mk�n. Ama siz veya yak�nlar�n�z ilac� kullan�rken de bir �eyler yap�p, kendinize daha fazla yard�m edebilir misiniz? Elbette�

Kendini ve yak�nlar�n� olduklar� gibi kabul etmek

 Bir�o�umuz, ya�amda deneyimlememiz gereken en zor �eylerden birinin, sevdi�imiz birisinin; bir arkada�,aile �yelerinden biri ya da kendimizin ac� �ekti�ine �ahit olmak oldu�unu biliriz.Yard�m etmeyi hepimiz �ok isteriz ama ya nas�l yard�m edece�imizi bilmiyorsak? B�yle zamanlarda sevdi�imiz birine ya da kendimize yard�m etmenin en iyi yolu; �artlara ve olaylara ger�ek�i bakmak, ondan ka�mamak, ��z�m aray��lar�na a��k olmak ve en �nemlisi onu ya da kendimizi oldu�umuz gibi �nce kabul edip, sevip, benimseyip, ondan sonra iyile�me ya da yenilenme �arelerini aramakt�r.Kar��la��lan olay ne olursa olsun; olumlama ve pozitiflik olmadan, �ikayetlerle ve kendimizden ka�arak bir yere var�lmayaca�� konusunda derin bir anlay�� gerekir.�kinci a�ama daha kolay. Art�k kendinize veya sevdiklerinize yard�m etmek i�in haz�rs�n�z��a�r�y� yapt�n�z, yard�m istiyorsunuz, g�venin ya�am bu �a�r�n�z� duyacak ve ilgili ki�i ya da ki�ileri bir an buluverecek, hatta siz bile bu konuyu niye bu kadar uzatt���n�z� ve bekledi�inizi merak edeceksiniz�