�stanbul'da sanat g�ndemi iyice hareketlendi... �sve�li yazar ve y�netmen Deniz Herberg, 'muhte�em �ehir' �stanbul'un tarihini anlatt��� yeni oyunuyla sahnede!

�A� �ALI�KUR
�sve�li yazar ve y�netmen Deniz Herberg'in Tanr�n�n �ehri adl� oyunu Mahir G�n�iray'�n Oyunevi'nde ba�l�yor. Eda Yapanar ve Kadir Kandemir'in oyuncu olarak, Ozan Emrah Aksoy'un m�zisyen olarak �al��t��� proje 12 Haziran g�n� pr�miyer yapacak. Bat� medyas�n�n Ortado�u ve T�rkiye'ye kar�� �nyarg�l� tavr�ndan rahats�z olan Herberg, �sve� Enstit�s�'n�n de deste�ini alarak bir deneysel proje ger�ekle�tirmeye karar vermi�. Minimal hareketler ve sembollerin kullan�ld��� oyun, �stanbul'u merkez alarak Avrupa'n�n Bat�l� olmayan �lkelere kar�� tavr�n� sorguluyor. Oyun, Ortado�u'daki t�m �ehirlerden bir par�a al�narak olu�turulmu� '�ehir' ve onun u�runa �lmeye ve �ld�rmeye haz�r insanlar �zerine kurulu. B�t�n hayatlar i�in metaforik bir yan� da olan Tanr�n�n �ehri, kontrol edilebilirse 'cennetin anahtar�n�' sunuyor...
Neden �stanbul'das�n�z, neden T�rkiye'yi se�tiniz?
Ortado�u'da bir�ok �lkede bulundum ve uzunca bir s�redir de buraday�m. T�rkiye'yi, asl�nda �stanbul'u seviyorum. De�i�ik insanlar, de�i�ik dinler var, geleneksel insanlar, modern insanlar... Tarih var. ��inize yarayacak materyal bulmak �ok kolay. Tabii, en �nemlisi arkada� canl�s� insanlarla ya�amak kolay...
Bu projeye ba�lamaya nas�l karar verdiniz?
Asl�nda buraya oyun yazar� olarak gelmi�tim. Her �ey ya�ad���m yerin yak�n�ndaki sinagogun bombalanmas�yla ba�lad�. �stanbul'un Avrupa bas�n�n�n g�z�nde b�rakaca�� olumsuz etkiden rahats�z oldum. �sve� Enstit�s�'ndeki i� arkada�lar�mla konu�tum ve "Neden buran�n olumlu yan� hakk�nda bir �eyler yapm�yoruz," dedim, onlar da bu projeyi onaylad�lar. B�ylece y�netmen olarak �al��maya ba�lad�m. Bu, �stanbul'u benim i�in daha da karma��kla�t�rd�. Daha sonra bu �ehir hakk�nda sorular sormaya ba�lad�m. Kendi oyunumu y�netme gibi bir f�rsat�m vard� ve ben de 'muhte�em �ehrin muhte�em tarihini' yazmaya ba�lad�m. Hem T�rkler, hem de �sve�liler i�in...
Bu projenin �sve� Enstit�s�yle ba�lant�s� nereden geliyor?
Enstit�, �sve�'te k�lt�r� destekliyor. Ayr�ca yurtd��� projeler anlam�nda da k�lt�rel de�i�im programlar�na katk�da bulunuyor. Ben de tam da bu anlamda bir i� yap�yorum.
Tiyatro triptyk nas�l kuruldu?
D�rt be� y�l �nce Avrupal� olmayan bir tiyatro yapmak, tiyatroda sosyoloji, k�lt�r, politikay� birle�tirmek ve kendimi sembollerle ifade etmek istiyordum. '�nsan olmak' kavram�n�n anlam�n� ara�t�rarak oyunlar yazmaya ba�lad�m. Ve sonunda buraday�m.
Tanr�n�n �ehri nas�l bir oyun? Neden bu ismi takt�n�z �stanbul'a?
Bu m�zikal bir drama, ama ayn� zamanda da lirik. ��inde dini ��elerde ta��yan bu �ehrin sembolik bir anlat�m�. Bu formu kullanmam�z�n sebebi de en fazla bilgiyi en k�sa zamanda ifade etmemizi sa�lamas�ndan kaynaklan�yor. Ben bu i�i, kendi be�enim i�in yap�yorum ve sahnede etkileyici bir �ey g�rmek istedim, bir s�r� insan� ortada Osmanl� k�yafetleriyle ko�u�urken g�rmekten daha enteresan bir �eyler olmal�yd�.
�smine gelince, san�r�m bu ismi �ok sevdim. M�mk�n olursa bu oyunu �sve�'te de oynamay� d���n�yoruz.
Avrupa medyas�n�n Ortado�u'ya bak��� ile ilgileniyorsunuz. Bir yanl�� anla��lma oldu�unu mu d���n�yorsunuz?
Do�u'nun sorunlu oldu�unu d���n�yorlar. Bu etnik �at��malar ve ter�r olaylar�ndan kaynaklan�yor san�r�m. �zel olarak T�rkiye olmasa da bu b�lgeye gelmek istemiyorlar, korkuyorlar. Bu olumsuz bir bak�� a��s�. Konstantinapolis ya da Kud�s'e bakarsak Bat�l�lar�n k�klerinin buradan geldi�ini g�r�r�z.
'B�y�k Ortado�u Projesi' T�rkiye'yi de Ortado�u'ya dahil ediyor. T�rkiye'yi bu co�rafya i�erisinde siz nereye oturtuyorsunuz?
T�rkiye, Ortado�u'yla Avrupa aras�nda bir kap� asl�nda. �stanbul bu y�zden 'tek' zaten. Do�u ve Bat�y� birle�tiriyor. T�rkiye, �ran ya da Hollanda de�il, kendine has bir �lke.
Kud�s, �am, Kahire gibi �ehirler Ortado�u'nun dokusunu daha iyi anlatm�yor mu? �stanbul'un onlardan fark� ne?
T�rkiye'ye bir Arap �lkesi diyemem, ama �stanbul'un baz� kesimlerinde tamamen farkl� �eylerle kar��la��labiliyor. En �ok ho�uma giden yan� da bu.
Dinsel a��dan nas�l bir fark var?
�rne�in, Irak'tan farkl�, dinsel a��dan daha �zg�r T�rkiye. Beni daha �ok ilgilendiren k�sm�ysa tarihsel altyap�s� tabii.
Psikoloji �zerine �al��malar�n�z bu i�te size yard�mc� oluyor mu?
Ba�ka d�nyalardan insanlarla tan��maya �al���yorum. Belki bu a��dan faydas� var. Sosyal davran��larla samimi olanlar� ay�rt etmemde faydas� oldu. Burada sanatsal �ekil, melodi, uyum ve sembolleri bulmaya �al���yoruz. Sosyoloji, m�zik, resim belki, ama psikolojinin reji ve oyunculuk �zerinde yard�mc� oldu�unu pek s�yleyemem.

OYUNCULARIN G�Z�YLE
Tanr�n�n �ehri'nde oyuncular Kandemir ve Yapanar

Kadir Kandemir: Hareketin minimal oldu�u bir d�zlemde seyircinin ilgisini �ekmeye �al���yoruz. Seyircinin hayal g�c�ne hitap eden bir oyun. �ehre, ruh g�z�yle bak�l�yor. �nsanlar�n �ehre bak���n�, �ehri nas�l kurduklar�n� ve 'acaba asl�nda her �ey bir ��lg�nl�k m�yd�'y� sorgulat�yor.
Eda Yapanar: Benim i�in yeni ve de�i�ik bir deneyim. Hem se�tim, hem se�ildim bu rol i�in. Bu da b�t�n oyunlar gibi bir yolculuk, ama formu daha �ncekilerden farkl�.