|
Bilim adamlar�, insanl��� ve d�nyay� yak�n gelecekte bekleyen
en b�y�k tehlikenin kolay para kazanma h�rs� ve
"daha verimli
olduklar�" gerek�esiyle ithal edilen bitki ve hayvanlar�n yol
a�t��� "biyo istila" oldu�u uyar�s�nda bulundular.
NEWSWEEK Dergisi, son say�s�nda "biyo istila tehdidi"ni kapak
konusu yapt� ve geldikleri yerde �n� kesilemez bir �ekilde
do�ay� yok eden canl� t�rlerinin binlerce yeni hastal���n
ortaya ��kmas�na da neden oldu�unu vurgulad�.
Ama� sadece para kazanmak
Newsweek�in haberine g�re, birka� y�l �ncesine kadar d�nyan�n
en g�zel sahillerine sahip Brezilya, �imdi kumlar� kaplayan
milyonlarca dev Afrika salyangozu ile m�cadele ediyor. Afrika
salyangozlar�, 19 y�l �nce 1988�de ekonomiye katk� olmas�
amac�yla bir kasa dolusu ithal edilmi�ti. Brezilyal� salyangoz
�reticileri, k�sa s�rede bir kiloya ula�an ve her bir
seferinde 2 bin yumurta veren dev Afrika salyangozlar�n� b�y�k
bir ke�if ve mucize olarak de�erlendirerek ithal etmi� ve t�m
d�nyaya ithal ederek iyi de para kazanm��lard�.
Do�al d��man� yok
Ancak
do�al d��manlar�n�n bulunmad��� ortamda k�sa s�rede �o�alan
dev salyangozlar, fare art�klar�ndan, ��plere var�ncaya kadar
her �eyi yemeye ba�lad�lar. Fare art�klar�ndan al�nan
parazitler ise, i�me suyu ve bitkiler arac�l���yla insanlarda
menenjitin en �l�mc�l t�rlerini insanlara bula�t�r�yor. �nce
bir eyalete gelen salyangozlar, �imdi Brezilya�n�n 27
eyaletinin 23��n� kaplam�� durumda. Her yerde ortaya ��kan
salyangozlar, kendilerini yiyen fareler �zerinden tah�l
�r�nlerine binlerce Afrika k�kenli bakteriyi bula�t�rm��
durumda.
��me suyuna da kar��an salyangozlar�n yaratt��� tahribat�n
b�y�kl��� maddi olarak hesaplanam�yor. Brezilyal�lar, �imdi
yeri geldi�inde bitkileri yakarak, yeri geldi�inde de sulara
ve �evreye zehir atarak salyangozlardan kurtulmaya �al���yor.
Ancak bilim adamlar� i� i�ten ge�ti�ini belirtiyor.
K�reselle�menin zarar�
Cornell �niversitesi ��retim g�revlilerinden biyoloji uzman�
David Pimentel, bulunduklar� do�al ortamlarda, d��manlar�
olmas� nedeniyle kontroll� bir �ekilde �o�alan binlerce t�r
hayvan ve bitkinin, ithal edildiklerinde, yeni geldikleri
�lkelerde dengesiz bir �ekilde �o�ald���na dikkat �ekiyor.
"Verimlili�i y�ksek" gerek�esiyle ithal edilen tah�l ve
bitkilerin de milyonlarca farkl� bakteri ve mikrobu
beraberinde getirdi�ine dikkat �eken Pimentel,
"biyo i�gal"in
k�reselle�menin yan etkisi oldu�una dikkat �ekiyor.
Arizona �niversitesi �evre ekonomisti Charles Perrings ise,
biyo i�gal tehdidinin b�y�kl���n�n tahmin bile edilmedi�ini
belirterek "K�reselle�menin ka��n�lmaz sonucu, maalesef tam
bir k�yamet senaryosu" yorumunu yap�yor.
Biyo-i�galcilere kar�� y�lda 120 milyar dolar
Yap�lan ara�t�rmalara g�re ABD, biyo-i�galcilerin neden oldu�u
tar�m �r�nlerindeki yeni hastal�klarla m�cadele i�in her y�l
120 milyar dolar harc�yor. Sadece ABD�de her y�l 50 bin yeni
bitki hastal��� ortaya ��k�yor.
Hindistan, �ngiltere, Avustralya, G�ney Afrika ve Brezilya�da
tah�l ve bitki hastal�klar�na ge�en y�l 228 milyar dolar
harcad�. Biyo-i�galcilerin zararlar�, fakir �lkelerde do�an�n
yok olmas�, tar�m�n yap�lamamas� ve a�l�k olarak ortaya
��k�yor.
Biyo-i�galciler, uzun y�llar uykuda da kalabiliyor. G�ney
Afrika Cumhuriyeti�nden bir y�zy�l �nce bir avu� tohum olarak
�ngiltere�ye getirilen k�rm�z� ve sar� renkte �i�ek a�an �zel
bir �im, k�resel �s�nma sonucu iklimin yumu�amas�yla aniden
ortaya ��kt�. G�ney Afrika �imi o kadar h�zl� yay�ld� ki,
�ngiltere�nin g�neyindeki bir�ok b�lgeyi tamamen kaplad�.
�ngiliz bilim adamlar�, her yerde biten bu yeni �imi �imdi
nas�l yok edece�ini d���n�yor.
ABD�nin Hawaii Adalar� ise, iki y�zy�l �nce adaya farelerle
m�cadele i�in getirilen y�lanlarla bir t�rl� ba� edemiyor.
Filipinler�in, sivrisineklerde m�cadele i�in getirdi�i
bal�klar ise, g�l ve sahilleri kaplam�� durumda. Neredeyse
deniz ve akarsulardaki t�m bal�klar� yok eden sivrisinek
katili bal�klar i�en Filipinliler, �imdi t�m canl�lar� yok
etme pahas�na sular�n� zehirliyor.
�in, �lkeye gelen Amerikan g�vesinin yok etti�i 1.3 milyon
rektar bambu ve ormanl�k alan� nas�l kurtaraca��n� d���n�yor.
�inlilerin bu y�lki karabasanlar� ise, Filipinliler gibi
sivrisinekle m�cadele i�in ithal ettikleri kontrolden ��kan
egzotik bal�klar.
K�reselle�menin ka��n�lmaz sonucu mu ger�ekten?
�evre ekonomistlerimiz bu olup bitenleri
"K�reselle�menin
ka��n�lmaz sonucu, maalesef tam bir k�yamet senaryosu" diye
tan�ml�yor ama her zaman bu tan�mlara kat�lmak m�mk�n de�il
��nk� bu biyolojik istilay� k�reselle�menin yan �r�n� olarak
kabul etmekte de ayr� bir hata. Olup bitenlerin nedeni
a�g�zl�l�k, doymazl�k, h�rs, daha fazla paray� her ne pahas�na
olursa olsun kazanma tutkusuna denetleyemeyen insano�lunun
dramatik halinin giderek hangi seviyelere inmekte oldu�u
ger�e�i.
Do�an�n kendi i�indeki kozmik dengesini asla hesaba katmadan,
daha y�ksek sat�� ve kazan� i�in dev salyangozlar� ba�ka bir
�lkenin sahiline ta��man�n k�reselle�me ile ne ilgisi olabilir
ki? Nerede ne var? �eklindeki haber ve ileti�im a��na
k�reselle�me ad�n� veriyorlarsa bu da ba�ka bir yan�lg�.
Teknolojik bir a�� b�t�nsel ve ya�am felsefesi �neren bir
kavramla �st �ste �ak��t�rmak ne kadar do�rudur o da ayr� bir
tart��ma konusu�
K�reselle�me Nedir?
K�reselle�menin en k�sa tan�m�yla ne demek oldu�unu tekrar
g�zden ge�irirsek g�r�r�z ki, bu olgunun temel prensibi
B�T�NL�K yani ��yle a��klarsak;
�K�resel
anlay��ta b�t�nsellik �n pl�nda yer al�yor. Ve insan hem i�
d�nyas�na hem de d�� d�nyaya e�it oranda a��l�yor. B�l�nm��
bir d�nya anlay��� yerine daha b�t�nsel bir ya�am i�in �aba
sarf ediyor. B�l�nm�� bir zihn� yap�ya sahip olan insan
kendisini di�er varl�klardan ayr� bir b�t�n olarak g�r�r.
Kendini �evresinden, do�adan, d�nyadan ve i�inde bulundu�u
galaksiden ayr� bir varl�km�� gibi alg�lar. Oysa evrende her
�ey bir b�t�nl�k arz etmektedir. Zaten hi�bir varl�k tek
ba��na var olamaz. Ve bu anlay���n temel felsefesinde �Gemisini
Kurtaran Kaptan� yoktur ��nk� bu d�nya gemisi hepimizin ve
batarsa toptan hepimizi de bat�racak�
diyen bir anlay��a tamamen z�t bir uygulama s�z konusu bu
haberde. Yine h�rs�n ve para tutkusunun getirdi�i b�l�nm��l�k
duygusu bu biyo istilay� olu�turmu� e�er h�rslar�m�za egemen
olmay� ��renme �abas� i�ine girmezsek ki hi� de girece�e
benzemiyoruz, �n�m�zdeki y�llarda �e�itli boyutlarda daha pek
�ok bu tip �a��rt�c� k�yamet alameti say�labilecek olayla
kar��la�aca��z belli ki�
�nemli olan a��r�ya ka�an bireysel zaaflar�n, h�rslar�n,
tutkular�n gezegen olarak hepimize zarar verdi�ini �ok ge�
kalmadan anlamak ve gezegeni korumak ad�na bireysel
sorumluluklar� yerine getirmek de�il mi?
|