|
G�ne�
G�ne�in
i� yap�s� t�m y�ld�zlarda oldu�u gibi , fizik yasalar�
yard�m�yla kuramsal olarak ortaya konur. Merkezden y�zeye veya
y�zeyden merkeze do�ru olan yap�ya ait s�cakl�k (T) , bas�n� (p)
, yo�unluk (g) fiziksel b�y�kl�klerin de�erleri ya da uzakl�kla
nas�l de�i�tikleri matematiksel olarak hesaplan�r. B�yle ortaya
��kan yap�ya � G�ne� Modeli� denir. G�ne� 6000K
s�cakl�ktaki bir maddeyi y�zeyindeki k�tlesel �ekim kuvveti
(gravitasyon) sayesinde bir arada tutabilmektedir. D��
tabakalar�n a��rl��� ile G�ne�i olu�turan s�cak gaz uzaya
yay�lmaktad�r.
Merk�r

| G�ne�e
uzakl���: 46 - 58 - 69 M km |
�ap:
4870 km |
| Y�r�ngesel
e�iklik: 7 0
|
Eksensel
d�nme: 58.6 g�n |
| Dolan�m
s�resi: 88 g�n |
Kavu�um
d�nemi: 116 g�n
|
G�zlem ko�ullar�: G�ne�e en yak�n
gezegendir. ��plak g�zle g�r�lebilmesi ancak g�ne� ufkun hemen
alt�ndayken m�mk�n olabilir. Merk�r'�n kavu�um d�nemi 116 g�nd�r
bu s�renin yar�s�nda G�ne�in �n�nden gider, yani
bat�s�ndad�r,di�er yar�s�nda ise G�ne�in arkas�ndan gider yani
do�usundad�r.Merk�r Mart ve Nisan aylar�nda ak�am y�ld�z�
olarak, Eyl�l ve Ekim aylar�nda ise sabah y�ld�z� olarak en iyi
�ekilde g�r�lebilir.
Ven�s

| G�ne�e uzakl���: 107.3 - 107.5 - 107.8 M km
|
�ap:
12.104 km |
| Y�r�ngesel
e�iklik: 3.4 0 |
Eksensel
d�nme: 243.16 g�n |
| Dolan�m
s�resi: 224.7 g�n |
Kavu�um d�nemi: 584 g�n
|
G�zlem ko�ullar�: G�ne� ve Ay'dan sonra g�ky�z�ndeki en parlak
cisimdir. En parlak oldu�u d�nemlerde (G�ne�e �ok yak�n
olmad���nda) g�nd�z de g�r�lebilir. Ven�s'�n kavu�um d�nemi 584
g�nd�r. Bu s�renin yar�s�nda (10 aydan biraz k�s bir s�re) G�ne�'ten
�nce do�ar, di�er yar�s�nda da G�ne�'ten sonra batar. Kuzey
yar�mk�rede, en iyi g�zlem zaman� sonbahar sabahlar�d�r. ��plak
g�ze Ven�s, sabit, beyaz bir ���kla par�ldayan parlak bir cisim
olarak g�r�l�r. �ok parlak olmas�n�n nedenleri g�ne�e yak�n
olmas� ve G�ne�ten gelen �����n %80'ini yans�tmas�d�r (albedo
de�eri).
Ay

Ay
d�nyan�n tek do�al uydusudur. D�nyadan uzakl��� 384,400 km, �ap�
3476 km ve d�nyan�n yakla��k ellide biridir.Ay, D�nya
�evresindeki y�r�ngesini, sabit bir y�ld�za g�re ortalama
27.32166 g�nde d�ner. Ay�n bir k�resel manyetik alan� yoktur.
Ay d�zl�kler, da�lar ve vadilerden olu�mu� bir ��l
g�r�n�m�ndedir.
Yer: G�ne�e
uzakl���:
147.2
- 149.6 - 152 M km -Y�r�ngesel e�iklik:
23.4
0
-�ap: 12.753
km -Dolan�m
s�resi: 365.2
g�n
-Eksensel d�nme: 23 s 56 dk
Mars

| G�ne�e
uzakl���: 208 - 228 - 248 M km
|
�ap:
6790 km |
| Y�r�ngesel
e�iklik: 1.90 |
Eksensel
d�nme: 24 s 37 dk |
| Dolan�m
s�resi: 687 g�n |
Kavu�um
d�nemi: 780 g�n |
| Uydular�:
2
tane Phobos, Deimos |
|
G�zlem ko�ullar�: ��plak g�zle bak�ld���nda
Mars belirgin k�rm�z�ms� turuncu renkli bir ���k noktas� olarak
g�r�l�r. Mars'�n parlakl��� D�nya'ya yak�nla��p uzakla�mas�yla
de�i�ir. En yak�n konumundaki parlakl��� en uzak konumundaki
parlakl���n�n 50 kat�d�r. Mars, kar�� konumda (opposition)
oldu�unda yani D�nya, G�ne� ve gezegen aras�nda iken, Mars G�n
bat�m�nda do�ar ve gece boyunca g�ky�z�nde kal�r. Y�r�ngesel
d��merkezlili�i nedeniyle Mars kar�� konumda iken D�nya'ya 50 ila
90 milyon kilometre uzakta olabilir. Mars'�n en �ok tercih edilen
kar�� konumu enberi (perihelion - G�ne�e ve tabiki D�nya'ya en
yak�n oldu�u) d�nemidir. T�m bu ko�ullar her 17 y�lda bir
olu�ur.
J�piter

| G�ne�e
uzakl���: 740 - 777 - 815 M km
|
�ap:
143.000 km |
| Y�r�ngesel
e�iklik: 1.3 0 |
Eksensel
d�nme: 9 s 50 dk |
| Dolan�m
s�resi: 11.9 y�l |
Kavu�um
d�nemi: 399 g�n |
| Uydular�:
16 tane Metis, Adrastea, Amalthea,
Thebe, Io, Europa, Ganymede, Callisto, Leda, Himalia,
Lysithea, Elara, Ananke, Carme, Pasiphae, Sinope
|
G�zlem ko�ullar�: J�piter'in kavu�um
d�nemi yakla��k 13 ayd�r. Bunun 5 ay�nda sabahlar�, be� ay�nda ise
ak�amlar� g�r�lebilir. Geri kalan 3 ay boyunca G�ne�in di�er
taraf�ndad�r ve g�r�lemez. G�ne�, Ay ve Ven�s'ten sonra en
parlak g�k cismidir. K���k teleskoplar ve d�rb�nler ile yuvarlak
�ekli kolayca g�r�lebilir. Orta boy teleskoplar ile
atmosferindeki bantlar ve "b�y�k k�rm�z� leke" (D�nya'ya d�n�k
oldu�unda) ay�rt edilebilir. Jupiterin 4 Galilean uydusu
d�rb�nle bile g�r�lebilir. Uydular�n�n d�ng�s� 2 ila 17 g�n
aras�nda de�i�ti�i i�in her ak�am farkl� bir konumda
g�zlenebilirler.
Sat�rn

| G�ne�e
uzakl���: 1343 - 1425.5 - 1509 M km
|
�ap:
120.500 km |
| Y�r�ngesel
e�iklik: 2.50 |
Eksensel
d�nme: 10 s 14 dk |
|
Dolan�m s�resi: 29.5 y�l
|
Kavu�um
d�nemi: 378.1 g�n |
| Uydular�:
17 tane Pan, Atlas, Prometheus,
Pandora, Janus, Epimetheus, Mimas, Encaladus, Tetyhs,
Telesto, Calypso, Dione, Rhea, Titan, Hyperion, Iapetus,
Phoebe |
G�zlem ko�ullar�: G�ne�e J�piter'den daha
uzak ve biraz daha k���k oldu�u i�in Sat�rn daha s�n�k g�r�l�r.
Yakla��k12.5 ay olan kavu�um d�nemi nedeniyle y�l�n b�y�k bir
b�l�m�nde g�ky�z�ndedir. Y�r�ngesinde �ok yava� ilerledi�i i�in
ayn� tak�m y�ld�z i�inde 2 y�ldan daha uzun s�re kal�r.
Sat�rn'�n halkalar� orta boy teleskoplar ile ay�rt edilebilir.
Her 15 - 17 y�lda bir D�nya Sat�rn'�n halkalar�n� d�zleminden
ge�er bu durumda halkalar g�r�lemez. Sat�rn'�n uydular�ndan sadece
Titan ve Rhea orta boy teleskoplar ile g�r�lebilir.
Uran�s

| G�ne�e
uzakl���: 2733.6 - 2868.8 - 3004 M km
|
�ap:
51.120 km |
| Y�r�ngesel
e�iklik: 0.8 0 |
Eksensel
d�nme: 7 s 14 dk |
| Dolan�m
s�resi:
84 y�l |
Kavu�um
d�nemi: 370 g�n |
| Uydular�:
15 tane Cordelia, Ophelia, Bianca,
Cressida, Desdemona, Juliet, Portia, Rosalind, Belinda, Puck,
Miranda, Ariel, Umbriel, Titania, Oberon
|
G�zlem ko�ullar�: ��plak g�zle ancak ola�an�st�
a��k ve temiz g�ky�z� ko�ullar�nda bile sadece k���k s�n�k bir
y�ld�z gibi g�r�lebilir. K���k teleskoplarla ye�il bir yuvarlak
olarak g�r�l�r, ayr�nt� se�ilemez. Uydular� ancak �ok b�y�k
teleskoplar ile g�r�l�r. 84 y�l s�ren dolan�m s�resi ile Uran�s
bir tak�my�ld�zdan di�erine �ok yava� ge�er. 90'l� y�llar
boyunca Yay ve O�lak tak�my�ld�zlar�nda olacakt�r.
Nept�n

| G�ne�e
uzakl���: 4455.3 - 4494 - 4532.5 M km
|
�ap:
50.538 km |
| Eksensel
d�nme: 16 s 7 dk |
Y�r�ngesel
e�iklik: 1.8 0
|
| Kavu�um
d�nemi: 367.5 g�n |
Dolan�m s�resi: 164.8 y�l
|
| Uydular�:
8
tane Naiad, Thalassa, Despina, Galatea, Larissa, Proteus,
Triton, Nereid |
G�zlem ko�ullar�: G�k y�z�nde �ok yava�
ilerler. 90'l� y�llar boyunca Yay ve O�lak tak�my�ld�zlar�nda
olacakt�r. ��plak g�zle g�k y�z�nde ay�rt edilemez ama belki
d�rb�nle g�r�lebilir. K���k teleskop ile k���k ye�ilimsi bir
yuvarlak olarak g�r�l�r. Uydusu Triton 20 cm'lik teleskoplar ile
ancak �ok iyi ko�ullar alt�nda g�r�lebilir.
Pluto

| G�ne�e
uzakl���: 4450.5 - 5898.5 - 7374
M km |
Dolan�m s�resi: 248 y�l
|
| Y�r�ngesel
e�iklik: 17.10 |
Eksensel
d�nme: 6 g�n 9 s |
| �ap:
2323 km |
Kavu�um
d�nemi: 367 g�n |
| Uydular�:
1
tane Charon |
|
G�zlem
ko�ullar�:
Pluto ancak orta boy teleskoplar ile bile ancak k���k bir ���k
noktas� olarak g�r�l�r. |