|
Daha �nceki b�l�mlerde de
bahsedildi�i gibi, din adamlar� bir dinin ya da bir dini d���ncenin
do�ru olup olmad���n� ara�t�r�yor de�ildirler. Bu konuda yaln�zca baz�
dinsel deneyimleri ve d���nceleri bildiren ki�ilerin oldu�unu
s�yleyebiliriz. Astroloji a��s�ndan ise dinsel y�n�ne ilave olarak
bilimsel bir yan�n�n da oldu�u �ne s�r�ld��� ve bilimsel yarg�lamalara
konu oldu�u bir ger�ektir.
��inde bulundu�umuz �a�da
astrolojinin varolma hakk� s�k s�k sorgulan�yor ��nk� do�ru olmayan bir
bak�� a��s�yla astroloji, astronomi biliminin bat�l inan�lara saplanarak
yorumlanm�� hali olarak de�erlendiriliyor. Bu g�r�� hi�bir
de�erlendirmeye tabi tutulmadan astroloji i�in do�rudan kabul edilse,
astrolojinin hi�bir g�venilir deneysel ve teorik kan�t sunamad��� s�rece
din adamlar�n�n bak�� a��s�na g�re reddedilmesi me�ru say�labilirdi.
Ama, astrolojinin dini
d���ncelere ne kadar s�k� s�k�ya ba�l� oldu�unu g�rd�k ve bu y�zden
astrolojiyi ayn� zamanda dinsel a��dan da de�erlendirmek gerekir.
Astrolojinin bize ��retti�i
"do�al-dinsel" bir kozmos imaj�; g�ksel cisimlerle insanlar
aras�ndaki gizemli ba�lant�n�n �nemi, �l�mden sonra hayat, araf, karma
ve tekrardo�u� kavramlar�nda oldu�u gibi, g�n�m�zdeki bilimsel
y�ntemlerle ��z�lememektedir. Astroloji kozmosu canl� bir organizma gibi
g�rd��� i�in bu, do�al dinlerden bilip g�zetti�imiz dinsel bir fikir
olmaktad�r.
Ne var ki, astroloji deney
vas�tas�yla kan�tlanabilir oldu�unu iddia etmektedir. Bu konu ile
ilgili, yaln�zca astroloji lehine g�stergeleri olan bilimsel kan�tlar�
g�zlemleyebildi�imiz gibi, ki�isel deneyimleri de dikkate alabiliriz,
zira bunlar bilimsellik konusunda birbirleriyle yar��maktad�rlar. Dinsel
�al��malarda da kesin bir h�k�m verilmesi yak�n gelecekte bu a��dan
beklenemez.
Dolay�s�yla
�astroloji ger�e�ini�
sorgulamamak daha iyi olacakt�r. Bunun yerine, astrolojinin pratik
uygulamalar�na bakabilir ve buradan pratik bir yan�t arayabiliriz.
Modern astrolojinin pop�ler ve
daha ciddi bir pratik formunun kabaca kendinden ayr�larak bran�la�mas�
m�mk�nd�r. Ama bu b�l�nmenin belirlenmesinin zor oldu�u da bir
ger�ektir. Astroloji alan�nda sunulanlar�n �o�u bu aradaki gri b�lgede
kal�r ve ay�rma konusunda ger�ekten hakk�n� vermek ad�na ayr�nt�lar�
ara�t�rmak zordur. Bununla beraber iki u� noktada bulunan farkl�l�klar
olduk�a iyi belirlenebilmektedir.
�u anda astrolojinin en yayg�n formu
kendini g�nl�k gazetelerde ve birtak�m ezoterik dergilerde ortaya koyan
pop�ler astrolojidir. S�zkonusu astroloji t�r� genellikle somut
deneyimlerle o kadar �eli�mektedir ki bu konudaki her ciddi kurum
bunlar� reddetmelidir. Burada her birey karakter tan�mlamalar�n�n ve
tahminlerin ger�ekten do�ru olup olmad���n� ya da neredeyse her zaman
do�ru ��kacak kadar genel ifadeler olup olmad�klar�n� kendisi kontrol
edebilir. �uras� �ok a��k ki, pop�ler
astroloji ister dinsel ister bilimsel olsun ciddi bir a��klama ya da
ara�t�rmayla nadiren ilgilenmektedir.
Di�er yandan, ciddi bir
uygulamal� astroloji vard�r ki bu astroloji t�r� de kendini temel olarak
"uygulamal�-te�his koyucu"
(pratik-diyagnostik) olarak alg�lamaktad�r. Bu �ekilde, bug�n bu
astroloji t�r� psikolojik dan��ma ve alternatif t�bb�n baz� t�rlerinde
kullan�lmaktad�r. Etkileri ile ilgili olarak sadece bu konuda �al��makta
olanlar taraf�ndan h�k�m verilebilir. Bu t�r astrolojinin savunucular�
s�rekli olarak, horoskopun bir ki�inin ba��na gelecekleri asla ger�ekten
�ng�remeyece�ini, sadece gezegenlerin ald��� pozisyonlara g�re bilgi
verebileceklerini vurgulamaktad�rlar. Di�er yandan, bu ciddi astroloji
�ok say�da deneyime sahip olan ve sonu�lar� hen�z daha bilimsel kabul
edilmeyen deneysel �al��malar�n �zerine temellenmektedir. Bu d���nce
�izgisinin savunucular� ayn� zamanda bunu da kabul ediyor ve b�ylelikle
s�z konusu astroloji t�r�n�n, anlaml� bir �ekilde uygulanabilmesi i�in
ki�isel deneyim yoluyla yeterince teyid edildi�i iddias�yla
pozisyonlar�n� sa�lamla�t�r�yorlar.
Dolay�s�yla bu ciddi astroloji
t�r�n�n �bilim� ile
�ki�isel deneyim� aras�nda bir
sentez olu�turmaya �al��t��� s�ylenebilir, ki bu da baz� kesin
standartlara sahip olan bilim adamlar�n�n astrolojiyi de bilim olarak
kabul etmelerini zorla�t�rmaktad�r. Ne var ki, astrolojinin var oldu�u
ve uygulanmaya devam etti�i ger�e�i de varl���n� korumaktad�r.
G�ney Amerika�daki, Asya�daki
ve Afrika�daki baz� �niversitelerde (�rne�in Kahire�deki gibi) ve ayn�
zamanda da Letonya�daki Riga �niversitesi�nde, astroloji
��retilmektedir. Bunun nedeni ayn� zamanda, s�zkonusu �niversitelerde
verilen ve H�ristiyanl�k tarihini de i�ine alan dinler tarihindeki
�neminden dolay�d�r ve bu astroloji t�r� burada yeniden
ke�fedilmektedir. Genellikle ele�tirilen pratik uygulamas�ndan ayr�
olarak, dinsel-tarihsel anlam�, dinsel �al��malar kapsam�nda da
ilgilenilmesi i�in yeterince b�y�kt�r.
Bununla ilgili olarak, klasik filolog Franz Boll kendini astrolojinin
tarihi �nemi ile ilgili olarak ��yle ifade etmektedir:
"Astroloji
tarihi ile ilgili en �nemli husus, insanlar�n ba�lant�lar�n� ba�ka
hi�bir yerde olmad��� kadar net ve reddedilmez bir bi�imde ortaya
koymas�d�r. Olas�l�kla, astroloji tarihinde Do�u ve Bat�, H�ristiyanlar,
M�sl�manlar ve Budistler birbirlerini zorlanmadan anlayabilmi�lerdir.�
[80] |
