Anadolu Medeniyetleri

WWW.ASTROSET.COM

Atat�rk �lkeleriyle Y�r�mek

  �lkeler, pek �ok zaman �e�itli konular�n i�inde yeri geldik�e �zerinde durdu�umuz bir kavram. Peki nedir ilke? T�rk Dil Kurumu�na ait T�rk�e s�zl�kte ilke; her t�rl� tart��man�n d���nda say�lan, �nc�l, mebde, umde, prensip olarak tan�mlan�yor. Bir di�er kayna�a g�re ise ilke, "bilimsel y�ntemde nesnel ger�e�in belirgin �zelliklerinin ve yasalar�n genelle�tirilmesi ile elde edilen ve insana hem teorik �al��malar�nda, hem de uygulama faaliyetlerinde yol g�steren genel dayanak noktas�d�r. "

  Bir di�er yaz�m�zda da belirtti�imiz gibi, T�rkiye�de ruh�ulu�un �nc�s� Bedri Ruhselman'da ilkelerle ilgili olarak ��yle s�yl�yor: �Ruhsal tekam�l, �lahi Kanunlar� kemaliyle uygulamaya g�c� yeter bir duruma girmek demektir� Sebeplilik �lkesi�ni tan�m�� olan ruh, tekam�l yolundaki ad�mlar�n� �nceki a�amalardakilerden daha �ok �abukla�t�r�r.�

  Yukar�daki tan�mlamalar incelendi�inde, ilke kavram�n�n tart���lmaz, de�i�mez olu�u ile yol g�sterici, bir dayanak noktas� olu�u dikkati �ekmektedir. �lkeler i�in, uyguland��� takdir de, ilerleyi�i, geli�meyi sa�layan temel unsurlar da denilebilir. �u durumda ilkelerin de�er verilmedi�i durumda da yozla�malar�n, de�erlerin dejenere olu�lar�n�n ve dolay�s�yla da geriye gidi�in ortaya ��kmas� do�al bir sonu� olmaktad�r.

  Peki ilkelerin g�nl�k hayat�m�zda uygulamalar� nas�l olabilir? �nand���m�z ilkeler u�runa, her �eyin baz� ilkelerin tam tersine akt��� bir ortamda bir �kar�� duru� sergilemek� g�n�m�zde m�mk�n m�d�r?

  �leriye gidebilmek i�in korunmas� gereken de�erlerdir ilkeler. �rne�in Atat�rk, kurdu�u T�rkiye Cumhuriyeti�nin ilerleyebilmesi i�in bildi�imiz alt� ilkeyi bizlere sunmu� ve bunlar� korumam�z� bizlere vasiyet etmi�tir. Atat�rk �lkeleri derinlemesine ele al�nd���nda sadece T�rkiye Cumhuriyeti�nin varl���n� s�rd�rmesine hizmet eden birka� unsur olmaktan �ok daha fazlas�n� bar�nd�rd��� g�r�l�r. Atat�rk �lkeleri, g�n�m�zde t�m d�nyada insanl���n hen�z uygulayamad���, fark�na varamad��� de�erleri bar�nd�r�r. B�t�n bir toplum ad�na olabilece�i gibi bireyler olarak g�nl�k ya�ant�m�zda ve ruhsal ilerleyi�imizde de uygulama alan� bulabilece�imiz y�ksek ilkelerdir bunlar. Cumhuriyet�ilik, Halk��l�k, Laiklik, Milliyet�ilik, �nk�lap��l�k ve Devlet�ilik ba�l�klar� alt�nda toplanan Atat�rk �lkelerimizi dilerseniz yeniden hat�rlayal�m.

  Cumhuriyet�ilik �lkesi�ni inceledi�imizde bunun �egemenli�in tek bir ki�iye veya z�mreye de�il, t�m topluma ait olmas�� a��l�m�n� buluruz. Toplumun �zg�rl���n� koruma alt�na alt�na alan bir ilkedir bu. Tanr� biz insanlar� iradeleri konusunda �zg�r b�rakt���na g�re insanlar� �zg�rle�tirmeye y�nelik bir ilkenin de Tanr� Yolu�na yak���r oldu�u a��kt�r. Tam tersine, toplumlar� bask� alt�nda tutmaya y�nelik tutumlar da elbette Tanr��dan uzakla�an yollar�n g�t�rd��� bir nokta olmaktad�r. Ancak �zg�r olabilen toplumlar�n geli�ebilece�i gibi, �zg�rle�ebilen bireylerin de ruhsal anlamda geli�melerinin m�mk�n oldu�unu biliyoruz. T�pk� bizlerin; korkular�m�z�n, �fkelerimizin, tak�nt�lar�m�z�n boyundu�undan kurtulabildi�imiz s�rece hafifleyip daha h�zl� y�kselebildi�imiz gibi.

  Atat�rk �lkeleri denince �zellikle g�n�m�zde ilk akla gelenlerden biri olan Halk��l�k �lkesi�nin ifade etti�i, toplum hayat�nda her t�rl� ayr�cal���n reddedilmesi, her �eyin �zerinde halk�n menfaatinin bulunmas�d�r. Atat�rk biz �ocuklar�na, ayr�mc�l���n kar��s�nda durmam�z� vasiyet etmi�tir. Acaba bizler bunu g�nl�k hayatta ne derece uyguluyor ya da uygulamaya �al���yoruz? �nsanlar aras�nda t�rl� kay�rmalara gitmeden herkese e�it davranabiliyor muyuz? Hatta bundan da �nce, kendimizi kay�rmadan, ba�kalar�na da kendimizle e�it muamele yapabiliyor, benmerkezcili�imizin �n�ne ge�ebiliyor muyuz? Ait oldu�umuz toplulu�un i�inde �ben� yerine �biz� diyebiliyor muyuz.

  G�n�m�zde ne yaz�k ki tart��malara konu edilen bir di�er Atat�rk �lkesi de Laiklik �lkesi�dir. Atat�rk, T�rkiye Cumhuriyeti�nin �lk Millet Meclisi�nde ya�ad��� �u olay s�ras�nda laikli�in ne anlama geldi�ini olduk�a a��k olarak ifade etmi�tir:

  �lk Meclis�te bir g�n l�iklik s�z konusu oluyordu. Gazi Mustafa Kemal, o g�n Meclis�e ba�kanl�k ediyordu. Meclis�in tan�nm�� din �limlerinden bir vatanda� k�rs�ye geldi. Alayc� bir tav�rla: �Arkada�lar, bir l�ikliktir gidiyor. Affedersiniz, ben bu l�ikli�in manas�n� anlam�yorum� dedi�inde riyaset makam�nda bulunan Mustafa Kemal dayanamam��, oturdu�u yerden elini k�rs�ye vurarak �Adam olmak demektir hocam, adam olmak ! " cevab�n� vermi�tir.

  �Adam olmak� ne demek denildi�inde de T�rk Dil Kurumu S�zl��� bize bunun yan�t�n� ��yle veriyor; �Geli�mek, b�y�mek�� Bu konuda ba�ka s�ze gerek olmad���n� d���n�yoruz.

  Atat�rk, T�rk Milliyet�ili�i �lkesi�ni ise ��yle tan�ml�yor: �ilerleme ve geli�me yolunda ve milletleraras� temas ve ili�kilerde b�t�n �a�da� milletlere paralel ve onlarla uyum i�inde y�r�mekle beraber, T�rk toplumunun �zel karakterlerini ve ba�l�ba��na ba��ms�z kimli�ini korumakt�r. " Bu biraz da hen�z d�nyaya enkarne olmam�� ruh varl�klar�n� hat�rlat�yor; varl�klar d�nyaya inmeden �nce birbirleriyle �eli�meden kendi iradelerini kullanabilir haldedirler. Ne zaman ki bedene ba�lan�p �uurlar� daral�r, i�te o zaman birbirleriyle �eli�meye, �at��malara, kavgalara s�r�klenmeye ba�larlar. ��te yine Atat�rk��n bir ilkesinin daha bizleri b�t�n bu �daralma hallerinin� �zerine ��kmaya, adeta bir cennet hayat�na �a��rd���n� g�r�yoruz. Bizler her birimiz g�nl�k ya�amda ayr� birer varl�k olarak g�r�n�yoruz ve ya�ad���m�z ortam bizi bu ayr� olu� halimizi korumaya y�neltiyor. Toplum i�inde birey olarak kendi kimli�imizi inkar edemeyiz, yok sayamay�z, varl���m�z� korumak ad�na kendi rengimizle varolmak durumunday�z. ��te kendini varederken bir di�erini yok etmeye ya da zarar vermeye kalk��mamak da bir anlamda bu ilkeyi uygulayabilmek diye d���n�lebilir.

  �nk�lap��l�k �lkesi�nin tan�m�n� da yine Atat�rk��n kendi s�zleriyle verelim:

  �T�rk �nk�lab� nedir? Bu ink�lap, kelimenin ilk anda ima etti�i ihtilal manas�ndan ba�ka ondan daha geni� bir de�i�imi ifade etmektedir. Bug�nk� devletimizin �ekli, as�rlardan beri gelen eski �ekilleri bertaraf eden en geli�mi� tarz olmu�tur. Milletin varl���n� devam ettirmek i�in fertleri aras�nda d���nd��� m��terek ba�, as�rlardan beri gelen �ekil ve mahiyetini de�i�tirmi�, yani millet, dini ve mezhebi ba�l�l�k yerine T�rk Milliyeti ba��yla fertlerini toplam��t�r� Velhas�l Efendiler, millet, sayd���m de�i�imlerin ve ink�laplar�n tabii ve zorunlu gere�i olarak, genel idaresinin ve b�t�n kanunlar�n�n ancak d�nyevi ihtiya�lardan esinlenmi� olmas�n� ve ihtiyac�n de�i�ip geli�mesiyle devaml� olarak de�i�ip geli�mesi esas olan d�nyevi bir idare zihniyetini varl���n�n �art� saym��t�r� Alt� sene i�inde b�y�k milletimizin hayat�n�n ak���nda meydana getirdi�i bu de�i�imler, herhangi bir ihtilalden �ok fazla, �ok y�ksek olan en muazzam ink�laplardand�r�.

  Atat�rk��n, herhangi bir ihtilalden �ok daha y�ksek olan bu de�i�imleri T�rk Milleti�yle ger�ekle�tirmeye karar vermesi ve bu b�y�k riskli yat�r�ma giri�mesi, elbette bu milletin kuvvetli bir de�i�im potansiyeline sahip oldu�unu tespit edi�ine dayanmaktad�r. Aksi halde �l�m�nden sonraki sava�lar� bile do�ru olarak tespit edebilen bir dehan�n b�ylesi bir giri�imde bulunmas� d���n�lemezdi, nitekim ger�ekle�tirdi�i ink�laplar 85 y�ldan beri varl���n� korumaya devam ediyor. S�zkonusu �de�i�im� kavram� da ruhsal bir yol izleyenlerin yak�ndan bildikleri, hayatlar�nda �nemli yeri olan bir kavram. Milletler ya da bireyler hi� fark etmez, hayatta her �ey insanl���n de�i�imine hizmet eder, b�t�n bu verilen sava�lar asl�nda bizlerin i�sel m�cadelesinin birer tezah�r� olarak ele al�nmal�d�r.

  Atat�rk �lkeleri�nden en son olarak ele alaca��m�z devlet�ilik ilkesi, T�rkiye�nin �artlar�ndan ve politikas�ndan do�mu� bir ilkedir. Bu konuda da Atat�rk, �lkenin genel ve y�ksek menfaatlerinin s�zkonusu oldu�u ekonomi alan�nda, devletin fiilen ilgili k�l�nmas�n�, ancak bunun b�t�n �retim ve da��t�m ara�lar�n� fertlerin elinden alarak de�il, �zel te�ebb�slerin de kat�l�mc� oldu�u bir ortamda ger�ekle�tirilmesini hedeflemi�tir. Yine burada da demokrasinin, �zg�r iradeye sayg�n�n dikkati �ekti�i g�r�l�yor, Atat�rk ��Ki�ili�in geli�mesinin engel kar��s�nda kalma�a ba�lad��� nokta, devlet faaliyetinin s�n�r�n� olu�turur� diyor.

  Sonu� olarak g�r�yoruz ki ilkeler dedi�imizde y�ksek prensiplerden bahsediyorsak, bunlar�n yol g�stericili�inden g�nl�k hayat�m�zda da, ruhsal hayat�m�z�n geli�me s�reci i�inde de faydalanmak m�mk�n; t�pk� her biri geli�ime, de�i�ime hizmet eden Atat�rk �lkeleri�nde oldu�u gibi. G�n�m�zde y�ksek ilkelerin �i�nenmek istendi�i durumlar s�z konusu olsa da, bunlara g�sterilen �kar�� duru�lar�n� da ger�ekle�ti�ini ve belki de bunlar�n da yard�m�yla hala baz� de�erlerin korunabildi�ini g�r�yoruz.
  E�er bu ilkelerin �i�nenmesi hala �olumsuz bir durum� olarak nitelendirilebiliyorsa, birileri hala geriye gidi� hamlelerine �z�lebiliyor ve bunu ifade edebiliyorsa hala korunabilen de�erler var demektir.  

  Son olarak, ister bireysel anlamda d���nelim, ister toplumsal anlamda, Atat�rk��n zihniyette de�i�meye, yenile�meye dair �u vurgusuna kulak vermek gerekir: ��Medeniyet yolunda ba�ar�, yenilikleri kavray�p uygulamaya, yenile�meye ba�l�d�r. Toplum ya�ay���nda, bilim ve teknoloji alan�nda ba�ar�l� olmak i�in tek ilerleme ve geli�me yolu budur. Hayata hakim olan h�k�mlerin zamanla de�i�mesi, geli�mesi ve yenile�mesi zorunludur. Medeniyetin yeni bulu�lar�n�n, teknolojinin harikalar�n�n d�nyay� de�i�meden de�i�meye s�r�kleyip durdu�u bir d�nemde y�zy�llar�n eskitti�i k�hne zihniyetlerle, ge�mi�e saplanmakla varl���m�z� korumak m�mk�n de�ildir�.

 KAYNAK:

  • Atat�rk ilkeleri ve �nk�lap Tarihi, Y�ksek��retim Kurulu Yay�nlar�, 1997
  • K�l�� Ali�nin An�lar�, T�rkiye �� Bankas� Yay�nlar�, 2005
  • www.wikipedia.org
  • T�rk Dil Kurumu S�zl���
 

� Astroset 2004-2010