Anadolu Medeniyetleri

WWW.ASTROSET.COM

 

Truval�lar T�rk m�yd�?

   TROYALILAR T�rk m�yd�? Hadi can�m, bu sa�ma soru da nereden ��kt� demeyin. Bu soru orta�a�dan bu yana yerli yabanc� pek �ok ki�i taraf�ndan sorulmu� ve tart���lm��t�r.
Osmanl� Devleti�nin y�kseli� d�neminde, �zellikle Osmanl� donanmas�n�n t�m Akdeniz�de �st�nl�k sa�lamas�ndan sonra, R�nesans Avrupa's� �Bu T�rkler de nereden ��kt�?� diye sormaya ba�lam��.
O d�nemde pek �ok ki�i taraf�ndan kabul edilen bir teoride, T�rkler aslen Troyal� sav� �ne s�r�lm��. Adlar�, Troya d��t�kten sonra Asya�n�n i�lerine ka�an Troyal� generallerden Turkus�tan geliyormu�. Binlerce y�l Asya�da kalan T�rkler, Troya yenilgisinin �c�n� almak i�in geri gelmi�ler, alm��lar ve Avrupa�ya y�nelmi�ler. (Kaynak: James Harper, Rome vs. �stanbul: Competing Claims and the Moral Value of Trojan Heritage)
  �nl� tarihci Gibbon�un bile Roma �mparatorlu�u�yla ilgili dev eserinde de�indi�i gibi, bir ba�ka a��klamaya g�re; T�rklerin soyu, Homeros�un de�ilse bile Virgil�in s�z�n� etti�i ceng�ver �Teucri�den geliyormu�. T�rk� anlam�na gelen Latince �Turci� ve �talyanca �Turchi� s�zc�kleri buradan esinlenmi�...
  1453�te �stanbul�un muhasaras� s�ras�nda kentte bulunan Kardinal �sidore yazd��� bir mektupta Sultan �kinci Mehmet�ten �Troyal�lar�n Prensi� �eklinde s�z etmi�. (Kaynak: Terence Spencer, Turks and Trojans in the Renaissance)
  Deneme t�r�n�n babas� say�lan Montaigne, Fatih Sultan Mehmet�in Papa �kinci Pius�a yazd��� mektupta ��talyanlarla ayn� k�kten oldu�umuz ve onlar gibi Hektor�un �c�n� almak hakk�m�z oldu�u halde, �talyanlar�n bize d��manca davranmalar�na ve Rumlar� korumalar�na �a��yorum� yazm��.
  Ger�ekten Roma �mparatorlu�u�nu kuranlar ve y�netenler de k�kenlerinin Troya�da bulundu�unu �ne s�r�yorlard�. Virgil dev eseri Aenid�te Troyal� Aenas��n Roma�ya gidi� �yk�s�n� anlat�r.
  Fatih Sultan Mehmet�in �stanbul�un fethinden birka� y�l sonra �anakkale�ye Troya�n�n bulundu�u b�lgeye gelerek o b�y�k sava��n kahramanlar�na �vg�ler d�zd��� ve Yunanl�lardan Hektor�un �c�n� ald���n� s�yledi�i tarih�i Kritopulos taraf�ndan anlat�l�r.
T�rklerin Troyal� olup olmad��� R�nesans d�neminin �nemli tarihsel tart��malar�ndan birisini olu�turmu�. �zellikle ba�lang�� d�nemlerinde Katolik Avrupa�n�n, Troya k�kenli T�rklerin �yoldan ��km��� Yunanl�lar� yenmesine sempatiyle bakt��� anla��l�yor. Hatta bir �air �Yunanl�lar antik�a�larda kendilerinden ba�ka herkesi barbar saymalar�n�n cezas�n� �ekiyorlar� diye yazm��.

  K�L�SE VE PAPA BA�ROLDE
  Ne var ki, T�rklerin Avrupa�daki ilerleyi�i Katolikleri de korkutmaya ba�lay�nca bu kez tam tersi savlar �n plana ��km��. �K�fir� T�rklerin asalet sembol� Troyal�lar�n torunlar� olamayaca��, ger�ek Troyal�l���n Kutsal Roma �mparatorlu�u�na ait oldu�u vurgulanm��. Katolik Kilisesi ve Papa, T�rklere y�nelik bu d��lama kampanyas�nda ba�rol� oynam��lar. T�rk tekrar ��teki�, �yabanc��, �d��ar�daki� rol�ne itilmi�.
  Sabahattin Ey�bo�lu �Mavi ve Kara� adl� denemeler kitab�nda Mustafa Kemal Atat�rk��n yan�ndaki bir subaya �Dumlup�nar�da Troyal�lar�n �c�n� ald�k� dedi�ini yazar. Bu ger�ek midir, yak��t�rma m�d�r, bilemem. Yak��t�rma olsa bile, yak��an bir yak��t�rma oldu�una ku�ku yok.
  Tarih�i Re�it Saffet Atabinen�in �T�rklerin Avrupal�larla M��terek Troya Men�eleri Efsanesi �zerine Ara�t�rma� adl� ve 1951 tarihli bir kitab� oldu�unu de�erli d���n�r Arslan Kaynarda��nTroyal�lar�n T�rkl��� Konusunda D���nceler� ba�l�kl� yaz�s�nda belirtilmi�. (Cumhuriyet, 6 May�s 1994)
  G�rd���n�z gibi �Troyal�lar T�rk m�yd�?� sorusu o kadar da uydurma bir soru de�il.

TRUVA EFSANES�NE FARKLI B�R BAKI�

  Son g�nlerin g�ndemini olu�turan, en �ok konu�ulan ve sinemalarda g�sterime giren �Truva� filmine ve Troyal�lar��n T�rk olup olmad��� iddias�na Astroset olarak farkl� bir a��dan yakla�mak istedik.
  Homeros destanlar�nda ve �zellikle �lyada �da Yunanistan yar�madas�ndan gelip Troya seferine kat�lan sava���lardan, G�zel Helen�den ve �zellikle de �Akhilleus�tan �ok s�z edilir. Akhilleus Yunan mythos�una en �ok konu olmu� ki�idir. Homeros�un b�y�k �lyada destan� asl�nda �lyon, yani Troya �ehrinin destan� de�il, Akhilleus �un destan�d�r, bu kahraman�n bir eylemiyle ba�lar, bir eylemiyle biter. Ne var ki, okuyanlar ya da ara�t�ranlar bilirler, �lyada �da anlat�lan olaylar Akhilleus efsanesinin ancak �ok k�sa bir b�l�m�d�r. Soy a�a�lar�ndan belli oldu�u gibi Akhilleus, Peleus' la Thetis�in o�ludur. Thetis, bir Nereus k�z�, yani bir deniz tanr��as�d�r ama Akhilleus ana taraf�ndan oldu�u kadar baba taraf�ndan da tanr�lara ve en b�y�k tanr�lara ba�l�d�r. Dedesi Aiakos, Zeus�la Aigina�n�n o�ludur, Aigina ise �rmak tanr� Asopos�un k�z� ve Okeanos ile Tethys�in torunudur.

  Akhallar�n en b�y�k kahraman� Akhilleus �un, Troya sava��n�n ba�ar� ve ba�ar�s�zl�k �anslar�n� elinde tutan o yenilmez sava���n�n trajik bir yazg�s� vard�r. Annesi Thetis iki ��kk� dile getirmi�ti o�luna: ��ki ayr� kader g�t�recek beni �l�me. Burada kal�r, sava��rsam Troya �evresinde,t�kenmez bir �n var; d�n�� yok. D�nersem yurduma, sevgili baba topra��na, �n�m olmasa da �ok ya�ayaca��m, �l�m �yle �abucak gelip �atmayacak.� Akhilleus, Homeros destan�n�n ba� kahraman�, kollar�ndan, bacaklar�ndan g�� ve canl�l�k f��k�ran, tanr��a o�lu ve tanr�lara denk Akhilleus yaln�z kaba kuvveti mi simgeler? Kimsenin kar�� gelmedi�i, d��manlar�n� titreten,gururlu, onurlu, inat��, al�ngan, �etin, h�rsl�, zalim ve duygusuz bir adam m�d�r? Homeros yi�itlerin yi�idini ger�i bu vas�flarla donatm�� bize hem olumlu, hem olumsuz g�r�n�n bu nitelikleri �ok �arp�c� vermi�tir.
 
Oysaki, Akhilleus �un dram�, insano�lunun dram�d�r. Ayaklar� yerde, ba�� g�klerde insano�lunun tragedyas�. Yer ile g�k aras�nda denge kurmak, ikiyi bir etmek zorunda olan insano�lunun tanr�sal yazg�s�, filme de de �ok �arp�c� i�lenmi�� Nikolay Aleksandravi� Berdyaev, �Dostoyevski� adl� eserinde; �Ger�ek, insan� �zg�r k�lacakt�r, ancak insanlar�n bunu �zg�rce benimsemesi gerekir, zorla kabul ettirilmemelidir� der�
 
�kiyi Bir etmeyi ��renmek, i�imizdeki �at��malarla y�zle�mek ve onlar� bir dengeye getirmek, insanl�k ailesinin ortak kaderi�

  Troyal�lar T�rk�m� ? Bu konuyu ara�t�rmay�, tarih�ilere b�rak�l�m. Onu net olarak �u anda bilemiyoruz ama bildi�imiz �ey, Anadolu halk�n�n insanl�k i�erisindeki �zel yerinin, Birle�tiricilik vasf�yla ortaya ��kaca��.� Anadolu insan�, daha �nce hi� ya�anmam�� yeni bir sentezi, k�pr� olman�n en g�zel �rneklerini sunmaya haz�rlan�yor. �lkemiz belli ki, �n�m�zdeki y�llarda, pek �ok konuda d�nyan�n ilgisini �ekecek, hatta �rnek olarak g�sterilmeye ba�lanacak. Ayr�ca Truva sava�� Efsanesi, National Geograpic�in �Filmin perde arkas� Truva� filmiyle yeni bir versiyon haz�rlam��. VCD �de Truva Sava��, Truva hazinelerinin izini s�ren arkeologlar�n a��klamalar�n�n yan� s�ra, tarihi canland�rmalar da var, seyretmenizi �neririz.

Kaynak�a: Mitoloji S�zl���,Azra Erhat

 
 

Astroset 2004-2010