TROYALILAR T�rk m�yd�? Hadi can�m, bu sa�ma soru da nereden
��kt� demeyin. Bu soru orta�a�dan bu yana yerli yabanc� pek
�ok ki�i taraf�ndan sorulmu� ve tart���lm��t�r.
Osmanl� Devleti�nin y�kseli� d�neminde, �zellikle Osmanl�
donanmas�n�n t�m Akdeniz�de �st�nl�k sa�lamas�ndan sonra,
R�nesans Avrupa's� �Bu T�rkler de
nereden ��kt�?� diye sormaya ba�lam��.
O d�nemde pek �ok ki�i taraf�ndan kabul edilen bir teoride,
T�rkler aslen Troyal� sav� �ne
s�r�lm��. Adlar�, Troya d��t�kten
sonra Asya�n�n i�lerine ka�an Troyal�
generallerden Turkus�tan
geliyormu�. Binlerce y�l Asya�da kalan T�rkler,
Troya yenilgisinin �c�n� almak
i�in geri gelmi�ler, alm��lar ve Avrupa�ya y�nelmi�ler.
(Kaynak: James Harper,
Rome vs. �stanbul:
Competing
Claims and
the Moral
Value of Trojan
Heritage)
�nl� tarihci Gibbon�un
bile Roma �mparatorlu�u�yla ilgili dev eserinde de�indi�i
gibi, bir ba�ka a��klamaya g�re; T�rklerin soyu, Homeros�un
de�ilse bile Virgil�in s�z�n�
etti�i ceng�ver �Teucri�den
geliyormu�. T�rk� anlam�na gelen Latince �Turci�
ve �talyanca �Turchi� s�zc�kleri
buradan esinlenmi�...
1453�te �stanbul�un muhasaras� s�ras�nda kentte bulunan Kardinal
�sidore yazd��� bir mektupta
Sultan �kinci Mehmet�ten �Troyal�lar�n
Prensi� �eklinde s�z etmi�. (Kaynak: Terence
Spencer,
Turks and
Trojans in
the Renaissance)
Deneme t�r�n�n babas� say�lan Montaigne,
Fatih Sultan Mehmet�in Papa �kinci Pius�a
yazd��� mektupta ��talyanlarla ayn� k�kten oldu�umuz ve onlar
gibi Hektor�un �c�n� almak
hakk�m�z oldu�u halde, �talyanlar�n bize d��manca
davranmalar�na ve Rumlar� korumalar�na �a��yorum� yazm��.
Ger�ekten Roma
�mparatorlu�u�nu kuranlar ve y�netenler de k�kenlerinin
Troya�da bulundu�unu �ne
s�r�yorlard�. Virgil dev eseri
Aenid�te
Troyal� Aenas��n Roma�ya
gidi� �yk�s�n� anlat�r.
Fatih Sultan Mehmet�in �stanbul�un fethinden birka� y�l sonra
�anakkale�ye Troya�n�n bulundu�u
b�lgeye gelerek o b�y�k sava��n kahramanlar�na �vg�ler d�zd���
ve Yunanl�lardan Hektor�un �c�n�
ald���n� s�yledi�i tarih�i Kritopulos
taraf�ndan anlat�l�r.
T�rklerin Troyal� olup olmad���
R�nesans d�neminin �nemli tarihsel tart��malar�ndan birisini
olu�turmu�. �zellikle ba�lang�� d�nemlerinde Katolik
Avrupa�n�n, Troya k�kenli
T�rklerin �yoldan ��km��� Yunanl�lar� yenmesine sempatiyle
bakt��� anla��l�yor. Hatta bir �air �Yunanl�lar antik�a�larda
kendilerinden ba�ka herkesi barbar saymalar�n�n cezas�n�
�ekiyorlar� diye yazm��.
K�L�SE VE PAPA BA�ROLDE
Ne var ki, T�rklerin
Avrupa�daki ilerleyi�i Katolikleri de korkutmaya ba�lay�nca bu
kez tam tersi savlar �n plana ��km��. �K�fir� T�rklerin asalet
sembol� Troyal�lar�n torunlar�
olamayaca��, ger�ek Troyal�l���n
Kutsal Roma �mparatorlu�u�na ait oldu�u vurgulanm��. Katolik
Kilisesi ve Papa, T�rklere y�nelik bu d��lama kampanyas�nda
ba�rol� oynam��lar. T�rk tekrar ��teki�, �yabanc��,
�d��ar�daki� rol�ne itilmi�.
Sabahattin Ey�bo�lu �Mavi ve Kara� adl�
denemeler kitab�nda Mustafa Kemal Atat�rk��n yan�ndaki bir
subaya �Dumlup�nar�da Troyal�lar�n
�c�n� ald�k� dedi�ini yazar. Bu ger�ek midir, yak��t�rma
m�d�r, bilemem. Yak��t�rma olsa bile, yak��an bir yak��t�rma
oldu�una ku�ku yok.
Tarih�i Re�it Saffet Atabinen�in �T�rklerin
Avrupal�larla M��terek Troya
Men�eleri Efsanesi �zerine Ara�t�rma� adl� ve 1951 tarihli bir
kitab� oldu�unu de�erli d���n�r Arslan
Kaynarda��n �Troyal�lar�n
T�rkl��� Konusunda D���nceler� ba�l�kl� yaz�s�nda belirtilmi�.
(Cumhuriyet, 6 May�s 1994)
G�rd���n�z gibi �Troyal�lar T�rk m�yd�?�
sorusu o kadar da uydurma bir soru de�il.
TRUVA EFSANES�NE FARKLI B�R
BAKI�
Son g�nlerin
g�ndemini olu�turan, en �ok konu�ulan ve sinemalarda g�sterime
giren �Truva� filmine ve
Troyal�lar��n T�rk olup olmad���
iddias�na Astroset olarak farkl�
bir a��dan yakla�mak istedik. Homeros destanlar�nda ve
�zellikle �lyada �da Yunanistan
yar�madas�ndan gelip Troya
seferine kat�lan sava���lardan, G�zel Helen�den ve �zellikle
de �Akhilleus�tan �ok s�z edilir.
Akhilleus Yunan
mythos�una en �ok konu olmu�
ki�idir. Homeros�un b�y�k �lyada
destan� asl�nda �lyon, yani
Troya �ehrinin destan� de�il,
Akhilleus �un destan�d�r, bu
kahraman�n bir eylemiyle ba�lar, bir eylemiyle biter. Ne var
ki, okuyanlar ya da ara�t�ranlar
bilirler, �lyada �da anlat�lan
olaylar Akhilleus efsanesinin
ancak �ok k�sa bir b�l�m�d�r. Soy a�a�lar�ndan belli oldu�u
gibi Akhilleus,
Peleus' la
Thetis�in o�ludur. Thetis,
bir Nereus k�z�, yani bir deniz
tanr��as�d�r ama Akhilleus ana
taraf�ndan oldu�u kadar baba taraf�ndan da tanr�lara ve en
b�y�k tanr�lara ba�l�d�r. Dedesi Aiakos,
Zeus�la
Aigina�n�n o�ludur, Aigina
ise �rmak tanr� Asopos�un k�z� ve
Okeanos ile
Tethys�in torunudur.
Akhallar�n
en b�y�k kahraman� Akhilleus �un,
Troya sava��n�n ba�ar� ve
ba�ar�s�zl�k �anslar�n� elinde tutan
o yenilmez sava���n�n trajik
bir yazg�s� vard�r. Annesi Thetis
iki ��kk� dile getirmi�ti o�luna:
��ki ayr� kader g�t�recek
beni �l�me. Burada kal�r, sava��rsam
Troya �evresinde,t�kenmez bir �n
var; d�n�� yok. D�nersem yurduma, sevgili baba topra��na, �n�m
olmasa da �ok ya�ayaca��m, �l�m
�yle �abucak gelip �atmayacak.� Akhilleus, Homeros
destan�n�n ba� kahraman�, kollar�ndan, bacaklar�ndan g�� ve
canl�l�k f��k�ran, tanr��a o�lu ve tanr�lara denk
Akhilleus yaln�z kaba kuvveti mi
simgeler? Kimsenin kar�� gelmedi�i, d��manlar�n�
titreten,gururlu, onurlu, inat��, al�ngan, �etin, h�rsl�,
zalim ve duygusuz bir adam m�d�r? Homeros yi�itlerin yi�idini
ger�i bu vas�flarla donatm�� bize
hem olumlu, hem olumsuz g�r�n�n bu nitelikleri �ok �arp�c�
vermi�tir. Oysaki,
Akhilleus �un dram�, insano�lunun
dram�d�r. Ayaklar� yerde, ba�� g�klerde insano�lunun
tragedyas�. Yer ile g�k aras�nda denge kurmak, ikiyi bir etmek
zorunda olan insano�lunun tanr�sal yazg�s�,
filme de de �ok �arp�c� i�lenmi�� Nikolay
Aleksandravi�
Berdyaev, �Dostoyevski� adl� eserinde;
�Ger�ek, insan� �zg�r k�lacakt�r, ancak
insanlar�n bunu �zg�rce benimsemesi gerekir, zorla kabul
ettirilmemelidir� der� �kiyi Bir etmeyi
��renmek, i�imizdeki �at��malarla y�zle�mek ve onlar� bir
dengeye getirmek, insanl�k ailesinin ortak kaderi�
Troyal�lar
T�rk�m� ? Bu konuyu ara�t�rmay�,
tarih�ilere b�rak�l�m. Onu net olarak �u anda bilemiyoruz ama
bildi�imiz �ey,
�Anadolu halk�n�n
insanl�k i�erisindeki �zel yerinin, Birle�tiricilik vasf�yla
ortaya ��kaca��.� Anadolu insan�, daha �nce hi� ya�anmam��
yeni bir sentezi, k�pr� olman�n en g�zel �rneklerini sunmaya
haz�rlan�yor. �lkemiz
belli ki, �n�m�zdeki y�llarda, pek �ok konuda d�nyan�n
ilgisini �ekecek, hatta �rnek
olarak g�sterilmeye ba�lanacak. Ayr�ca
Truva sava�� Efsanesi,
National
Geograpic�in �Filmin perde arkas�
Truva� filmiyle yeni bir versiyon haz�rlam��.
VCD �de Truva
Sava��, Truva hazinelerinin izini
s�ren arkeologlar�n a��klamalar�n�n
yan� s�ra, tarihi canland�rmalar
da var, seyretmenizi �neririz.
|