|
Himalaya Da�lar��n�n arkas�ndaki gizli Bhutan Krall���, e�siz
bir mistik Budist Gelene�i d�nyas�d�r. Bu uzak ve �zenle
korunan b�lgeye gitme �ans�n� bulanlar�n ziyaret merkezi
mutlaka Bat��daki heybetli Paro Dzong Kalesi olacakt�r.
Tap�na��n avlusundan insan�n solu�unu kesen bir manzara
g�r�l�r. Sa�lam duvarlar boyunca uzanan �ardaklar manzaray�
daha da g�zelle�tirir ve freskleri g�lgeler. Budist
ikonografisiyle ilgilenen ziyaret�iler g�zlerine
inanamayacaklard�r. Do�u kap�s�n�n solunda parlak k�rm�z�
renkte, alevden bir halkayla �evrili dev bir mandala freski
g�ze �arpar. Bu mandala�daki ��l� helezon, Evreni olu�turan ��lk
Hareketi�
simgelemektedir. Asl�nda bu tasvirde, geleneksel
mandalalardaki �zelliklerin �ok az� bulunmaktad�r. Bir galaksi
tasvirini ya da bir atom modelini and�rmas� nedeniyle, tuhaf
bir model niteli�i vard�r.
Tap�na��n duvarlar�ndaki �b�r d�rt mandala freski ise, Evrenin
bi�imlenirken ge�irdi�i evreleri yans�tmaktad�r. Maddele�menin
giderek artmas�, salt enerjinin maddeye d�n��mesi, birbirini
izleyen fresklerde gittik�e say�lar� artan kare bi�imleriyle
yans�t�lm��t�r. Bu mandalalar dizisinde yans�yan ve eski
yaz�tlarda de�inilen Budistik kozmoloji, sonsuz bir uzay�n
i�indeki milyonlarca d�nyay� ve y�ld�z sistemleirni, sonsuz
bir evrim, yokolu� ve yeniden do�u� s�reci g�steren y�z
milyonlarca y�ll�k �a�lar� kapsar. Bu kozmolojiye g�re,
d�nyam�z say�s�z yersel hayat bi�imlerinin yaln�zca k���k bir
tezah�r�d�r. Nitekim D�nya Gezegeni ��l�ml�lerin
D�nyas��
ad�yla an�lmakta ve bir s�r� evrenden biri olan evrenimizi
olu�turan binlerce d�nyadan yaln�zca bir tanesi olarak
anlat�lmaktad�r. Bu bitmez t�kenmez uzaydaki her bir evren,
simgesel olarak �r�zgar� veya �mavi-ye�il hava� ad� tak�lm��,
�apraz �im�eklerle tasvir edilen, birbirine �r�l� kozmik
enerjilerin olu�turdu�u bir a�la dengelenmektedir. Eski
yaz�larda s�rekli olarak �g���
ve �enerji�
s�zc�klerine rastl�yoruz. Ge�en y�zy�l�n bat�l� bilim adamlar�
bu evren g�r���n� tuhaf, ger�ek d��� ve yaln�zca mitolojik bir
fantezi olarak g�r�yorlard�. Oysa bug�n bu g�r���n �a��lacak
derecede bir ger�eklik ta��d���n� fark etmeye ba�lad�k.
Mandala
bir psikogramd�r. Yans�tt��� bi�imler, ruhsal bir i�eri�in
izd���mleridir ve bu i�eri�in bir anahtar� vard�r. Meditasyon
yapan ki�inin d���nceleri, bu ikonografik ara�lar, yani g�rsel
ara�lar (yantralar) yard�m�yla i� benli�e y�nelir ve orada
ki�i ger�ekle�me bulur.
Paro
Dzong�daki tap�na��n avlusunda g�r�len kozmik mandalalardan
biraz daha sonraki bir d�neme ait olan geleneksel mandalalarda
bir daireyle s�n�rlanan b�l�m, meditasyon yapan Budistin
ruhsal zenginli�e kavu�tu�u; vecd haline vard���
[1]
aland�r. Mistik meditasyon bir co�ku durumu yaratmamal�,
ki�inin �kendi
d���na ��kmas�na�
(yani vecd haline) yol a�mamal�, tersine ancak ilahi
k�v�lc�m�n belirdi�i derin benlikte bulunabilecek bir
bilin�lilik durumu yaratmal�d�r. Mistik meditasyon yapan ki�i,
ilahi enerjiyi �a��rarak, bu enerjinin i� benli�inde belirmesi
sonucunda onunla �zde�le�ir. Bu durumu ger�ekle�tirmede
kullan�lan yollardan biri, hatta ki�iyi �evreden merkeze
ula�t�rd��� i�in belki de en e�siz ara� mandalad�r.
Nisbeten
basit ve kolay kavranabilen, Mahayana ekol�ne ait mandalalar
bir k�lavuz yahut bir ���zg��
ya da �izleme
arac��
(tantra) olarak kullan�l�r; �g�rsel
ara��
(yantra) ile �d���nsel
ara��
(mantra), yani ayd�nlat�c� s�zc�k �tantra�y�
tamamlar. Mantralar �ok eski �a�lardan s�regelmeleri nedeniyle
bug�n derin anlamlar�n� yitirerek �kutsal
form�ller�
haline gelmi�lerdir.
Mandalan�n bug�n Bat��da tan�nan daha genel ve klaisk bi�imi
alt�ndaki fonksiyonu, kozmik i�eri�inin anla��lmas�n� sa�lar.
Mandala zihinde d�nyan�n olu�umuyla ilgili g�r�nt�ler
yaratarak, ilk insan�n yery�z�nde belrimesinden �nceki bir
zamana geri d�n�� sa�lar; insanlar aras�ndaki kozmik ba�� ve
zaman�n ba�lamas�ndan �nceki d�nemi, yer ve yer�st�
d�zeylerinde olmakta olanlar�n �z�n� yans�tarak �ilk harekete�
ve bunu izleyen fiziksel bi�imle�meyi yaratan ilk yo�unla�maya
g�t�r�r bizi. Bu resimler yaln�zca mistik gelene�in �d���nce
ara�lar�� ya da �yol g�sterici ��zg�leri� olsalar bile, ruhsal
zenginli�i s�rd�rmek ve bize ileterek karanl�klara g�m�lmesini
�nlemek i�in bir �aba da say�labilirler. |
