|
�STEKLER
�Ger�ek
isteklerin �zeri, yanl�� istekler taraf�ndan �rt�lm��t�r;
kendileri do�ru olsalar bile, �zerlerini �rten yanl��t�r. Ki�i
hayat�ndaki herhangi birini kaybetti�inde, kendisi hala canl�
da olsa onu g�remiyor, ona ula�am�yor. Hayat�ndaki canl�
insanlara oldu�u gibi �lm�� olanlara ve istedi�i di�er
hi�bir�eye insan ula�am�yor ��nk� bu d�nyada insan�n b�yle
ger�ek istekleri ger�ek olmayanlarla �rt�lm��t�r.
T�pk� alt�n hazinenin yerini
bilmeyenlerin, ne oldu�unu bilmedikleri bu gizli hazineyi
bulmak i�in s�rekli aray�p durmalar� gibi bu varl�klar da onu
bilmeden Ebedi D�nya'ya g�n be g�n ilerler ve yanl�� olan
taraf�ndan geri �ekilirler.�
� Chhandogya Upanishad,
VIII, 3, 1.
�ok yak�n bir zamanda ��yle
bir olay meydana geldi. Bir arkada��m�z, �ok sevdi�imiz bir
karde�imiz bedenini terketti ve bizler �l�m�n o eski sorusuyla
y�zy�ze geldik. Upani�adlar�da bu sorunun yan�t� olduk�a
nettir. Bizler �lm�� arkada��m�z� g�remeyiz, ula�amay�z, ��nk�
i�imizdeki bu ger�ek istek yanl�� isteklerle �rt�lm��, �zeri
kapat�lm��t�r. I�te bu y�zden bizler gizli alt�n hazineyi
arayan ama �zeri toprakla kapand���ndan onu g�remeyen
insanlara benzeriz.
B�t�n
meselenin �z� de buradad�r, bizler ger�ek hayata ad�m
atam�yoruz; hatta zaten onun i�inde olmam�za ra�men ger�ek
hayattan yararlanam�yoruz. ��nk� ruhlar�m�z�n etraf�na ger�ek
olmayan isteklerden kal�n bir perde �ekilmi�tir ve bunlar
asl�nda �ok yak�n�nda olduklar�m�za kar�� bize engel
olu�turuyor, g�zlerimizi k�r ediyor. Bir an i�in bu yanl��
isteklerin �zerine ��k�p hayat�n �����n� bir an i�in
g�rebildi�imizde a�a��da kalan yanl�� isteklerin olu�turdu�u
bulan�k, gri renkli, engelleyici bulutu g�rebiliriz. Bunlar,
ki�isel olarak ilgimizi y�nelttiklerimiz, ki�isel rahat�m�za
dair d���ncelerimizdir ve yine �����n i�inden a�a��lara
indi�imizde yeniden o bulutlar�n i�inde k�r olabilir, evrende
ba�ka hi�bir �eye olmad��� kadar onlara inanarak bizleri k�r
etmesine izin verebilir ve onlara olan sevgimizin hakl�l���n�
kendimize ve ba�kalar�na kar�� savunma �abas� i�ine
girebiliriz.
Belki de kendi kendini hakl� ��karmaya y�nelik keskin bir
niyet, g�zlerimizi onlar�n ger�ekten ne olduklar�n� g�rebilmek
i�in bu bulutlar�n �zerinde yeterince uzun s�re
tutabilecektir. Ki�isel rahat�m�z ad�na oldu�unu d���nd���m�z
�eylerin asl�nda ne oldu�unu g�rerek bununla e�lenebiliriz
bile. Oysa kendimizi rahat ettirmenin pe�inde ko�mak, en iyi
ihtimalle ac� bir eylemdir, bu onurumuz ad�na bizi
sevindirecek bir ba�ar� olmayacakt�r. Insan�n iste�i �udur:
bir peri masal�nda kral rol� oynamak, y�ksek erdemler ve
nezaketten �ok, hissedemese de sahip olaca�� ve zihninin bir
k��esinde al�akg�n�ll� bir �ekilde tutuyor olsa bile beden,
zihin ve mal m�lk i�in �v�lmek; anlams�z dalkavuklardan �ok
ger�ek hayranlar�n, kul k�le olanlar�n, n�fuz sahibi ki�ilerin
y�celtici takdirlerini ve be�enilerini toplamak, her�eyin
iste�i �ekilde geli�mesi ve kendi yolunun son derece iyi
oldu�unu hissetmek ve hissetti�i �eyin herkes i�in, �zellikle
de kendisi i�in iyi oldu�unu duyumsamak..
Zengin olmak
i�in u�ra��p duran �u n�fuzlu insanlara bir bak! Onlar� motive
eden ne? Kendi rahatlar�n� tehlikeye atmadan eskisinden daha
�ok midelerini doldurmalar� m�mk�n de�il ki, ya da yol
kenar�ndaki dilenciden daha �ok fiziksel zevk almalar� da
m�mk�n de�il� Onlar� motive eden asl�nda hi� de fiziksel
hazlar de�il, daha �ok peri masal�ndaki kral olmak i�in
duyduklar� o unutulmaz istek. Bir par�a zengin olur olmaz
kapris yapmaya ba�lad�klar�n� g�r�rs�n�z; g�zel �eyler
isterler, s�sl� p�sl� ve zarif �eyler isterler, prenslere
lay�kt�r istedikleri. Bu isteklerin nedeni istedikleri
�eylerin g�zelli�iyle mutluluk bulduklar� i�in de�ildir, ��nk�
g�zelli�in verdi�i mutluluk sahip olma arzusu olmadan da
tad�labilir, g�kku�aklar�n�n veya g�nbat�m�n�n vergisi yoktur
ki. G�zelli�in verdi�i mutluluk ger�ek bir istektir, hayran
olunma veya ilgi �ekme iste�i gibi yanl�� isteklerle �zeri
�rt�lm��t�r, ��nk� (ne de olsa) g�zel �eylerin sahibi peri
masal�ndaki krald�r.
Bunlar�
s�ylemekteki amac�m�z insanl���n yar�s�n� su�lamak olmad���
gibi, peri masal�ndaki krali�eyi oynama fantezisinin
evrenselli�ini oldu�undan daha az gibi g�stermek i�in de
de�ildir. Kibirlili�in sevgi �retmede ne b�y�k bir etken
oldu�unu, krali�elik �zleminin b�t�n
Arcadial�
�obanlar�n*
o g�zel dramlar�nda ne �nemli bir rol oynad�klar�n� g�rmek
harikuladedir.
Ya�ad���m�z
hayat asl�nda g�zel bir �ocuk oyunu olurdu, b�t�n peri
masallar� da benzer hikayelerden ibarettir, ama ne yaz�k ki
bizlerin bu hikayelere y�kledi�imiz bir ac� ve ac�mas�zl�k
vard�r. Zihnimizin batakl�klar�ndan y�kselen sisleri ve
k�zg�nl�klar�n yaratt��� karanl�k bulutlar� izlemek e�iticidir
ama y�kseltici de�ildir; di�er insanlar�n peri masal�
hayallerimize kap�lmad���n� ama hepsinin kendi kabullerimize
g�re belirledi�imiz de�erlerimize kar�� kat� y�rekli oldu�unu
hissetmeye ba�lad���m�z an; bu, olduk�a ileri d�zeydeki bir
bilge i�in sakince g�l�nmeye katlanmak, bir �stat i�inse
bundan sevin� duyarak a�a��lanmak anlam�na gelmektedir.
Kibirliliklerimize dair bu oyun inan�lmaz geni� boyutlardad�r.
Bu oyun, ya�ad���m�z d�nyada neredeyse hayat�n tamam�n�
olu�turur; ya�am�n s�k s�k korkun� ve f�rt�nal� bir hal al�p
da�lar� ve y�ld�zlar� g�zden kaybettiren t�m atmosferini
olu�tururlar. Ne var ki, kalplerimiz kibirliliklerinden
ar�nd���nda da ��plak kal�r. Bunlar ve
bunun gibiler, ruhlar�m�z� ku�atan, renksiz, bo�ucu bulutlar
gibi etraf�m�zda birikerek ger�ek d�nyay� bize kapatan ve
zamanla bizleri ger�e�in kendileri oldu�una ikna eden yanl��
isteklerdir. Daha hafiflemi� bir ruh halindeyken hayat�n bir
kukla komedisi, bir tiyatro oyunu oldu�unu s�ylemeye
y�nelebiliriz ama etraf�m�z� karanl�klar ku�att���nda ya�am�,
g�r�lt� ve �iddetle dolu, bir aptal�n anlatt��� ve hi�bir
anlam� olmayan bir hikaye olarak tan�mlar�z.
Yanl��
isteklerin olu�turdu�u bulut bizleri ��marmaya ve yarars�z
u�ra�lara iter, ta ki hayat�n merhameti bizi sersemletici ve
i�imize i�leyen, y�kselten ve kendimizden �teye s�r�kleyerek
hayat�n buluttan katmanlar�ndan biraz daha �tesine bakmam�za,
kendi hayat�m�z�n d���nda ba�kalar�n�n hayatlar�n� da g�rmeye
izin veren bir olayla yeniden kavray�ncaya kadar. ��te o zaman
yarars�zl���n ve ger�ekli�in ne oldu�unu anlamaya ba�lar�z.
Kendi g�rd���m�z� �zeri �rt�lmeden tutabilir ve etraf�m�zdaki
bulutlar� biraz da��tmak i�in istedi�imizde geri
�a��rabilirsek, g�ne�i bir par�a g�rebiliriz. Ama yine de
g�rd���m�z�n i�aret etti�ini tamamen ka��rabilir ve bu ger�e�e
dokunu�u ac�ya ve �z�nt�ye dokunu� olarak yanl��
adland�rabilir, hatta ya�amlar�m�zdaki �z�nt�ye derinden
hay�flanabilir ve �z�nt� kar��m�za ��kmadan �nce ho�umuza
giden o pembe bulutlarla ilgilenip ilgilenemeyece�imizi merak
edebiliriz. Ama ger�ekte, �z�nt�m�z ve �ekti�imiz ac� da t�pk�
tatl� kibirliliklerimiz gibi periler �lkesine aittirler.
Bizler ister
bu d�nyada ula�amad���m�z i�in olsun, ister �te aleme ge�mi�
olsunlar, arkada�lar�m�zdan ayr�ld���m�z i�in �z�l�r�z. Ama
ger�ek �u ki �ayr�l�k diye bir
�ey yoktur�. Hepimiz do�rudan birlikteyiz, ama ben
periler �lkeme ait resimlerle �yle me�gul�m ki asla ba��m�
kald�r�p yan� ba��mda duran arkada��m� g�remiyorum, ister �l�
olsun, isterse diri. Bulutlardan olu�an o kal�n, d�n�p duran
ve benim ki�ili�im ad�n� verdi�im katmanlardan bir an i�in
ba��m� kald�r�p giden arkada��m� da, o �bana ait olan�� da �ok
daha net g�rebilirim. Periler �lkesinin
yarars�zl���n� ve bo�una olu�unu son derece net olarak
kimbilir ka� kez fark ettikten ve her seferinde bunu kendime
s�yledikten sonra, defalarca kez bunun i�ine �ekildikten ve
defalarca kez kibirlili�imi ve yarars�zl���m� ciddiye ald�ktan
sonra yine de bu s�recin harika oldu�u s�yleyebilirim... ��te
o zaman, g�rd���m g�r�nt�y� ve hat�ralar�n� unutabilirim ve bu
durumda i�leyi�in nas�l tam olarak devam edebildi�ini g�rmek
yine harikad�r. Dolay�s�yla, her ne kadar Ebedi Olan��n
d�nyas�na g�n be g�n girsek de ve ger�ek hayat�n i�inde
bulunuyor olsak da bunu, alt�n hazinenin ayaklar� alt�nda
ezildi�i insanlardan daha fazla g�rm�yor, bilmiyoruz. �nanc�n
ve bilginin g��l� olumlamalar�, bizleri k�rle�tiren
bulutlardaki aral�klard�r, inanc�m�z� bo�maya �al��an �nemsiz
d���nceler g�zlerimizi kapatan bulutlard�r. Kibir ve ��phe,
ger�e�i kapatan t�m yanl�� isteklerin en yanl���d�r ama her
biri de kendi oyununu oynarlar. Kibir ��pheye, ��phe etmenin
bilgece ve ak�ll�ca oldu�unu s�yler. ��phe ise kibire
umutlar�n�n buluttan d�nyas�n�n varolan tek d�nya oldu�unu ve
ba�ka bir �ey i�in u�ra�man�n gerekli olmad���n� s�yler. ��te
b�ylece ruhlar karart�l�r ve insan hayat�n�n hazin komedisi
ba�lam�� olur. |