|
Finike abecesinin �n-T�rk
damgalar� ile ili�kili olduklar�ndan s�z ettim. Ancak kimdi bu
Finike halk�? Ya�ad�klar� b�lgenin do�u Akdeniz k�y�lar�
oldu�u biliniyor. Ba��ehirleri genelde
Byblos olarak bilinse
de �ehrin o d�nemdeki as�l ad�
Gubla idi. Gubla
bug�nk� Beyrut
�ehrinden 30 km. daha kuzeyde ve k�y�dad�r. Ondan biraz daha
kuzeyde de Ugarit
bulunmaktad�r.
(Bkz.
50 say�l� S�mer �ivi yaz�s�ndan Finike Abecesine ba�l�kl�
yaz�m)
�stte g�r�len belge,
Gubla �ehrindeki ta�a
kaz�l� bir yaz�t�n g�r�nt�s�d�r. Bu yaz� hen�z ��z�lebilmi� ve
okunabilmi� de�ildir. Uzmanlar bu yaz�ya
Pseudo-Hieroglyphic
(Hiyeroglif benzeri) ad�n� takm��lard�r. Yaz� bir resim yaz�s�
olmay�p a��k�a bir damga yaz�s�d�r. Yaz�daki i�aretlerin bir
hece yaz�s� olu�turduklar� ve sa�dan sola do�ru okunmalar�
gerekti�i saptanm��t�r. Bu yaz� tarz�nda toplam 117 adet
farkl� i�aret bulunmaktad�r. Yakla��k tarih olarak M.�. 2,000
y�llar�nda kullan�lm�� oldu�u san�lmaktad�r. Bu yaz�n�n Asya
k�kenli damga yaz�s�n�n bir t�revi olan
Proto-Sina yaz�s�ndan
d�n��t��� g�r���ndeyim.
(Bkz.
35 say�l� A Harfinin �zledi�i Yollar ba�l�kl� yaz�m)
M.�. 1.000
y�llar�nda geli�tirilen Finike abecesinde ise 22 harf
bulunuyordu. Bu harfler ile �n-T�rk damgalar� ve Orhun
yaz�tlar�ndaki harflerin aras�nda bariz birtak�m benzerlikler
bulunmaktad�r. �stteki tablonun her karesinde solda �n-T�rk
damgalar� ve sa�da Finike harfleri g�r�l�yor.
Bu i�aretlerdeki benzerliklere biraz daha yak�ndan bakal�m.
Sol �st k��ede g�r�len Zayn
harfi ile OZ
damgas� aras�ndaki ili�ki ve ikinci s�ran�n en sa�daki kutuda
g�r�len SA damgas�
ile SADHE harfi
aras�ndaki ili�ki i�in 10
say�l� Oziris ba�l�kl� yaz�ma
bak�n�z. �st s�radaki ikinci kutuda g�r�len
O� harfi Orhun
abecesinde bulunuyor. Finike
WAW harfinin okunu�u ile
O� sesi aras�ndaki
benzerlik �arp�c�d�r. O�
damgas� iki kolunu g��e do�ru kald�rm�� bir insan� and�r�yor
ve /y�kselmek/ kavram�n� i�eriyor.
(Bkz.
27 say�l� Tur ve Ok Boylar�n�n adlar� ba�l�kl� yaz�m)
Hemen yan�ndaki
KE
damgas� OK damgas� ile ili�kilidir. K => G d�n���m� ile
Gimel ad�n� alm��t�r.
PE ile
PEH
aras�ndaki benzerlik a��klama gerektirmeyecek kadar barizdir.
�st s�ran�n en sa��ndaki LAMEDH
harfinin UL
damgas�ndan t�redi�ini daha �nceki bir yaz�mda belirttim.
(Bkz.
12 say�l� Ortak K�lt�rde OL s�zc��� ba�l�kl� yaz�m)
�kinci s�rada g�r�len i�aretler hakk�nda
daha �nceki bir�ok yaz�mda a��klamalarda bulundum.
BU
damgas� ile BETH harfi i�in
28 say�l� �n-T�rk Harflerinin
K�keni ba�l�kl� yaz�ma,
OK
damgas� ile KAPH harfi i�in
9 say�l� Khan-Khut-Khanum
ba�l�kl� yaz�ma, TENGR� damgas� ile
TETH harfi
i�in 7 say�l� Tengri
Simgesi ba�l�kl� yaz�ma ve
R
damgas� ile RE� harfi i�in
15 say�l� Etr�sk ve Likya Yaz�s�
ba�l�kl� yaz�ma bak�n�z.
Finike abecesinde toplam 22 harften 10
tanesi �n-T�rk damgalar� ile ili�kili iseler Finike abecesinin
neredeyse yar�s� �n-T�rk damgalar�ndan d�n��m��t�r denebilir.
��nk�, �n-T�rk damgalar� Orta Asya�dan at� ehlile�tiren bir
k�lt�r sayesinde d�rt-bir yana da��lm�� olduklar�na genetik
bulgular dahi destek vermektedirler.
(Bkz.
59 say�l� genetik bulgular ba�l�kl� yaz�m) |