|
Gezegenimiz K�resel
Is�nma nedeniyle yazlar�n�, k��lar�n�, baharlar�n� birbirine
kar��t�rmaya ba�lad�. Ye�illikler sarar�yor, topraklar kuruyor.
Do�udan bat�ya, kuzeyden g�neye, d�nyan�n d�rt bir yan�ndan
gelen ya sel bask�n� ya kurakl�k ya f�rt�na haberleri dinmek
bilmiyor. Oysa, son k�rk y�ldaki �s�nma sadece yar�m derece.
Yar�m derece ne ola ki deyip ge�meyin o yar�m derecenin
ba��m�za a�aca�� i�ler hi� de san�ld��� kadar basit de�il. O
yar�m derecelik k�resel �s�nma, g�da �r�nleri fiyatlar�n�
y�kseltiyor, insanlar� evinden, yurdundan ediyor, seller sular
evleri, insanlar� ard�na kat�p felaketlere neden oluyor,
d�nyan�n pek �ok b�lgesinde, a�l�k ve kurakl�k �anlar�
�al�yor. B�t�n bu olup bitenler bir b�t�n olarak ya�am�m�z�
d�n�lmez tehlikelerin e�i�ine getiriyor ve i�in k�t�s� bu
drama daha yeni ba�lam��a benziyor.O yar�m derece, buzullar�
b�y�k k�tleler halinde, as�rl�k yuvalar�ndan kopart�yor. Bu
kadar vurucu sonu�lar�n ya�and��� bir ortamda, k�tleler
halinde kopan buzullar, k�resel �s�nman�n �e�itli do�al afet
deneylerine sahne oluyor. Kopan her buzul par�as�, 6 veya 6,5
milyar insan� korkudan yerinden oynat�yor, tir tir titretiyor.
Nuh Tufan�
Tarihe ��yle bir an i�in
d�n�p bakacak olursak Nuh Tufan� ya da G�lgam�� Destan��nda
uzun uzun anlat�lan sel bask�nlar� geliyor akl�m�za. Sodom
Gomora �rne�i ve o d�nemin inanc�na g�re, ayaklanan k�zm��
tanr�lar�n gazab� ve tanr�lar�n �� al���. Oysa, o tufanlar ya
da sel bask�nlar� da belki k�resel �s�nmalar�n ilk
i�aretleri. Son otuz bin y�lda denizler yetmi� metre
y�kselirken, hava s�cakl��� sekiz derece art�yor. Do�ay�
ac�mas�zca t�keten ve kirleten insano�lunun bu kara mizah
�yk�s� hep ayn� m� sonu�lanmak zorunda neden tanr�lar�n gazab�
olsun ki, bize g�re olsa olsa insan nefsinin kendine azab�d�r
b�t�n bunlar�n as�l nedeni� A�g�zl�l�k, h�rs, madde tutkusu ve
doymak bilmeyen t�ketici bir i�tah�
Kadim Uygarl�klarda ayn�
nedenlerden yok oldu
Kadim uygarl�klar�n ad� bu nedenle kay�p uygarl�klar olmad�
m�? Kimler geldi kimler ge�ti tarih sayfas�ndan ne uygarl�klar
batt� gitti? Bizimkini koruyan var m� ki? Garantisi nerede?
Elinde garanti belgesi olan varsa haber versin. Bu
vurdumduymazl�k insan�n t�ylerini �rpertebiliyor bazen�
Maya uygarl��� b�yle yok olmad� m�? Bir d�nem sonra kendi �zlerine
yabanc�la�an t�m toplumlarda oldu�u gibi Aztek, �nka ve
Mayalar da daha �ok m�s�r tarlas� i�in, daha �ok orman kesti
yani daha �ok madde tela��na d��t�, h�rs�na yenildi. Daha �ok
orman kesmek, daha �ok erozyon getirdi. �ok erozyon, Maya
uygarl���n� tarihe g�md�. Sekizinci y�zy�lda Pasifik
Okyanusu�ndaki Paskalya Adas��ndaki uygarl�ktan da g�n�m�ze
kala kala 390 s�tun kald�. Mu ve Atlantis efsanelerinin
ard�nda hangi nedenler var? Do�al kaynaklar�n insafs�zca yok
edilmesi, a�l�k ve i� sava�� beraberinde getirdi. K�talar yok
oldu. Neden? Evrensel Birlikten ve B�t�nl�kten kopu� oldu da
ondan t�pk� �imdi oldu�u gibi. T�m de�er yarg�lar�n�n,
ahlak�n, erdemin, do�rulu�un ve en �nemlisi sevginin bu kadar
ayaklar alt�na al�nmas� yani ahlak�n her anlamda ��k��� bizi
de yok edebilir� E�er uyanmazsak ya da uyanman�n �nemini bu
kadar g�z ard� etmeye devam edersek olacaklar pek de kolay
hazmedilecek de�il gibi g�z�k�yor!
Asl�nda Y�zy�llarca geriye gitmeye de pek gerek yok, bize
�rnek olacak pek �ok olay �u anda ya�an�yor zaten. Son
y�llarda Tanzanya�da �arap ve �ay �retimi d���yor. Arjantin
daha az et �retiyor, ��nk� otlaklar eskisi gibi ye�il de�il,
koyunlar eskisi gibi g�rb�z de�il. Kenya�da fillerden
zebralara kadar, her t�r hayvan �l�yor. And Da�lar��nda
yeti�en s���rlar daha az ot bulduklar� i�in daha az et,
koyunlar daha az y�n, inekler ve ke�iler daha az s�t veriyor.
Tayland�da daha az kahve, daha az mango yeti�iyor.
Bilim
adamlar�, insanl��� ve d�nyay� yak�n gelecekte bekleyen en
b�y�k tehlikenin kolay para kazanma h�rs� ve "daha verimli
olduklar�" gerek�esiyle ithal edilen bitki ve hayvanlar�n yol
a�t��� "biyoistila" oldu�u uyar�s�nda bulunuyorlar da dinleyen
var m� acaba? Daha ge�enlerde birka� y�l �ncesine kadar
d�nyan�n en g�zel sahillerine sahip Brezilya, kumlar�n�
kaplayan milyonlarca dev Afrika salyangozu ile m�cadele
ediyor. Brezilyal� salyangoz �reticileri, k�sa s�rede bir
kiloya ula�an ve her bir seferinde 2 bin yumurta veren dev
Afrika salyangozlar�n� b�y�k bir ke�if ve mucize olarak
de�erlendirerek ithal etmi� ve t�m d�nyaya ithal ederek iyi de
para kazanacaklar�n� d���nm��lerdi ama sonu� umduklar� gibi
olmad�.
Do�al d��manlar�n�n bulunmad��� ortamda k�sa s�rede
�o�alan dev salyangozlar, fare art�klar�ndan, ��plere
var�ncaya kadar her �eyi yemeye ve menenjit mikrobu yaymaya
ba�lad�lar.
Gezegensel B�t�nl�k Yok Olmamal�!
D�nya
Ana canl� bir organizma. Bizler de onun �st�nde farkl�
ama�lara sahip h�crelere benziyoruz insan olarak, kendimizi
geli�tirirken onu ac�mas�zca t�ketirsek ki t�kettik; bu i� i�e
ge�mi� adeta organik hale gelen insan d�nya ikilemi nedeniyle
�e�itli s�k�nt�lar�m�z olmayaca��n� m� zannediyoruz? Hepimiz
�ncelikle birbirimize hizmet ediyoruz sonra bu hizmetlerin
b�t�n� de evrensel olana hizmet ediyor� B�yle yanl�� bir
evrensel anlay�� ve uygulama nerede tohum verebilmi�, nerede
ye�ermi� ki bizde ye�ersin, tohum versin, s�rg�n olsun ? Olsa
olsa vah�etin �rk�n� m�r�lt�s�, h�r�lt�s�, u�ultusu yani
kakafoni olur. Par�alanm��, b�l�nm��, ayr�kla�m�� anlay��larla
ne zaman bir yere vard�k ki �imdi varal�m. Bir an �nce
toparlanal�m, silkinelim, uyanal�m. Bu uyku gaflet uykusu,
d��mana uykuda esir d��memek i�in g�z�, g�nl� a�mak gerek.
Hepimiz bu mavi gezegen gemisinin yolcular�y�z ve tek ��k��,
a�k�n, insana yak���r, onurlu bir anlay��a ge�mekle m�mk�n.
Elele verip olu�an bu h�zl� de�i�im realitesinin icaplar�n�
yerine getirmeye �al��mak en kestirme yol gibi g�r�n�yor
bizlere, siz ne dersiniz? Bu konuda g�r��lerinizi bizimle
payla��rsan�z seviniriz.
K�resel �s�nmaya kar��
al�nacak bireysel �nlemler nelerdir?
Birle�mi�
Milletler K�resel Is�nma Konferans� raporu, d�nyay� bekleyen
felaket tablosunun sorumlusunun insano�lu oldu�unu g�zler
�n�ne serdi.
T�rkiye, d�nyada k�resel �s�nmaya neden olan �lkeler
s�ralamas�nda ilk 20�de yer al�yor. K�resel �s�nmaya neden
olan sera gaz� sal�m�n�n ilerlemesini engellemek i�in bizlerin
de bireysel olarak duyarl� olmas� gerekiyor. Peki, vatanda�
olarak g�nl�k hayat�m�zda neler yapmal�y�z? K�saca bir g�z
gezdirelim :
Otomobil kullan�m�
30 saniyeden fazla
r�lantide �al��t�rmay�n.
Kur�unsuz benzin kullan�n.
95 km./saat h�z�n �zerinde s�rd���n�z her 8 km/saat i�in y�zde
10 �ok fazla benzin t�ketirsiniz.
Tepsi f�r�na uysun
Yiyecekleri d�z tabanl� tencerelerde ve tepsilerde
pi�iriniz. Tepsiler f�r�na uygun olmal�.
Yemek pi�erken f�r�n kapa��n�, gerekmedi�i s�rece a�may�n�z.
Her kapak a��l���nda s�cakl�k 25 derece ile 30 derece birden
d��er.
Bo�una �s�tmay�n
Tatil g�nleri evinizden ayr�l�yorsan�z �s�t�c�n�z�n
veya radyat�r�n�z�n vanas�n� kapat�n�z.
Is�t�c�n�z�n veya radyat�rlerinizin �n�ne kesinlikle e�ya
koymay�n�z.
Pencerelerinizden g�ne� �ekildi�i zaman �s�n�n ka�mas�n�
�nlemek i�in perdeleri kapat�n�z.
Fl�oresanla ayd�nlat�n
Kompakt floresan lambalar normal lambalardan 5 kat
az enerji t�ketirler.
Enerji koruyucu lambalar sat�n alarak ayd�nlatma maliyetini
y�zde 75 azaltabilirsiniz.
Yar� dolu �al��t�rmay�n
Bula��k makinesi sat�n al�rken verimli �m�r
maliyetini mutlaka hesaplay�n�z.
Yar� dolu veya a��r� dolu �al��t�rmay�n.
Az su harcayan makine al�n
Makineyi kurdu�unuz yerin �evresinde en az 5 cm.
bo�luk kalmas�na dikkat ediniz.
Daha az su harcayan makine sat�n al�n�z.
Sobadan uzak tutun
Evde t�ketilen enerjinin y�zde 15�i buzdolab�nda
t�ketilir. Buzdolab�n�z�, soba, radyat�r, bula��k makinesi ve
ocak gibi �s�t�c� kaynaklardan uza�a yerle�tiriniz.
Buzdolab�n�n s�cakl���n� +5 derecede, derin dondurucunun
s�cakl���n�n ise -18 derecede tutunuz. Yemekleri dolaba
koymadan �nce oda s�cakl���na kadar so�umas�n� bekleyiniz.
Musluk damlatmas�n
Normal muslukta dakikada 8-27 litre su t�ketilirken d���k
ak�ml� aerat�rl� musluk kullanarak t�ketim yar� yar�ya
d���r�lebilir. Bu musluklara tak�lan aparatlar pahal� de�il.
Dakikada 50-100 damla su ak�tan bir musluktan ayda 750-1500
litre suyun ziyan edildi�ini unutmay�n�z.
Kirli ve tozlu b�rakmay�n
Odadan ayr�l�nca lambay� kapat�n ve daha iyi �al��mas� i�in
kuru bezle temizleyiniz. Kirli ve tozlu lambalar y�zde 25 daha
�ok enerji t�ketir.
Benzininizi ak�am al�n
Yaz aylar�nda �zellikle ak�am-gece-sabah saatlerinde benzin
sat�n al�n�z. So�uk saatlerde benzin sat�n alarak hem benzin
buharlar�n�n atmosfere ka�mas�n� �nlersiniz hem de daha yo�un
benzin sat�n al�rs�n�z.
5 dakika ile tasarruf edin
Du� yapmak i�in ortalama 5-6 dakika yeterlidir. B�ylece du�
ba��na 55 litre su tasarruf edebilirsiniz.
Muslu�unuz a��k kalmas�n
D�� f�r�alama ortalama 3 dakika s�re al�r. E�er musluk a��k
b�rak�l�rsa her f�r�alama esnas�nda ortalama 15 litre suyu
ziyan etmi� olursunuz.
So�uk suyla �alkalamay�n
K�sa s�reli y�kama ve durulama �zellikli bula��k makinesi
sat�n al�n�z. Bula��klar� makineye koymadan �nce �alkalamaya
gerek yoktur.
|
