T�m
g�zlenebilen ve bilinebilen olaylar�n i�inde yer ald��� kozmik
deniz nas�l bir �eydir? Klasik filozoflar bu soruyu madde,
�uur ya da ikisinin bir birle�imi olarak ele ald�lar. B�y�k
metafizik�iler ya materyalist ya idealist ya da d�alisttir.
Ancak yeni fizik�ilere g�re evrenin dokusu madde ya da
d���nce, fizik ya da psi�e gibi farkl� ve ba��ms�z ger�eklere
ayr�lamaz. Yeni kozmolojideki ger�ek�i bir yoruma g�re evreni
olu�turan bir t�r deniz vard�r ve de bu enerjidir. Ancak
enerji, bir buhar makinesindeki pistonu harekete ge�iren
enerji gibi basit bir kavram de�ildir. Yeni anlay��lara g�re
enerji geni� ve temel bir kategori ve bir�ok �ekle girebilen
bir realite niteli�idir.
O �ekillerden biri, Einstein'in �nl� E=mc2 denkleminde
belirtti�i gibi, maddedir. Ba�ka bir durumda, �s� ya da ���k
olarak g�r�nebilir ki bu termodinami�in konusudur. Ve bu
�ekillerden birinde de enerji ger�ek de�il, sadece potansiyel
olarak bulunur. Bu, i�inde g�zlemlenen madde enerjileri ile
�s� yayan �s� enerjilerinin ortaya ��kt���
"Kuantum
Bo�lu�udur".
De�i�ik �ekillere b�r�nebilen temel realite olarak enerji
bug�n yeni kozmolojilerde en kapsaml� yeri tutmaktad�r.
Bu teorilerden yola ��karak ortaya konan evrenin g�r�n�m�,
devresel olarak kendi kendini yenileyen, kendi kendini
organize eden bir b�t�n� g�stermektedir. Bu b�t�n i�inde
kuantum bo�lu�unun rol� en �n plandad�r. Kozmik do�umda madde
ve yer�ekimine b�l�nen bu
"bo�luktur"
(bo�luk asl�nda potansiyel enerjiyle dolu bir doluluktur).
Ve evrenin olu�umunun ilk anlar�nda evrendeki maddi yap�y�
birle�ik hale getiren ayn� bo�luktur.
E�er en yeni kozmolojilerin, evrenin yap�s�yla ilgili
de�erlendirmelerinin ge�erli oldu�u varsay�l�rsa, g�zlemlenmi�
ve g�zlemlenebilen d�nya, periyodik olarak, potansiyel
enerjilerden olu�an sonsuz bir denizden ortaya ��kmaktad�r.
Evrimle�en bir ger�eklik ile korunan derin yap�n�n etkile�imi
de�i�ik yorumlara olanak sa�lamaktad�r.
David Bohm 'un
"i�rek"
ve "d��rak"
d�zen diye yapt��� ay�r�ma da destek vermektedir. ��rek olan,
her �eyin birbiriyle hem zamandan hem de mekandan ba��ms�z
olarak belirlenip b�t�nle�ti�i derin yap�d�r. D��rak olan ise,
�eylerin ve olaylar�n zaman ve mekan i�inde evrimle�mesinin
g�zlemlenebilir d�zeyidir.
E�er birisi tutup da kuantum
bo�lu�unu Eflatun'un, ezelden beri, �nceden belirlenmi� daha
y�ksek ger�eklikleri (idealar�) olarak g�rmesine itiraz
ederse, bir�ok fizik�inin yapmakta oldu�u gibi o ki�i, evrenin
fizik hale ge�mi� madde enerjileriyle potansiyel bo�luk
enerjilerini ayn� kozmik ger�ekli�in bir par�as� olarak g�rmek
durumundad�r.
Bu durumda kuantum alt� alan teorisine g�z atabiliriz. Bu
teori,
hem kozmik hem de biyosferik evrimin g�zlemlenebilen gidi�ini,
kuantum bo�lu�unun olu�turdu�u enerji alan� ile zaman ve mekan
i�inde fizik hale ge�mi� madde-enerjiler aras�ndaki sabit bir
etkile�imin sonucu olarak a��klamaktad�r. |