Metafor / Kuantum Evren

WWW.ASTROSET.COM

KUANTUM ve SEBEP-SONU� �L��K�S�

  Ara�t�rmac�lar�n bu yap�y� anlamak i�in yapt�klar� binlerce deneyden biri, California �niversitesi'nden, fizik�i John Clauser'e ait. Deney, Clauser taraf�ndan dile getirildi�i �ekliyle, 'do�an�n kuantum mekani�i ve kaos sistemini mi yoksa bildi�imiz anlam�yla ger�ekli�i mi se�ti�ini anlamak i�in� yap�lm��. Buna g�re, farkl� y�nlere hareket eden fotonlar�n kutuplar� de�i�tirilmi� ve s�z konusu i�lemin ard�ndan bunlar�n kutuplar� tekrar kontrol edilmi�, sonu�ta bir fotondaki de�i�imin di�erinin de kutbunu de�i�tirdi�i anla��lm��. Basit gibi g�r�nen bu sonu�, bir prensibin ortaya ��kmas�na yard�mc� oldu. Buna g�re; birbiriyle ilintili durumda olan herhangi iki foton, birle�ik bir durumda olmasalar bile, birbirlerine nitelikleri hen�z bilinmeyen gizemli ba�larla ba�l�d�rlar ve birinin di�erinden kopuk olarak alg�lanmas� ve incelenmesi, yanl�� ve eksik sonu�lara ula��lmas�na neden olur. B�ylece do�an�n bir �ekilde kuantum mekani�ini ve dolayl� olarak da kaotik bir sistemi se�ti�i ortaya ��km�� oldu, b�ylesi bir bulguyu do�rusal sebep-sonu� ili�kisi i�erisinde a��klamaya �al��mak imkans�zd�r.

  Clauser'in �al��malar�, atomalt� par�ac�klar�n hareketlerini anlamak i�in yap�lan deneylerden ��kan sonu�lara g�re, kuantum mekani�inin kendine has prensiplerinin Newton ve Einstein gibi bilim insanlar�n�n ortaya koyduklar� modelleri de ne kadar a�t���n� g�stermi� oldu. Bu t�r �al��malar�n ard�ndan ortaya ��kan bir ba�ka sonuca g�re; klasik fizik kanunlar�, g�r�nen evreni yeterli bi�imde a��klamam�za yard�mc� oluyorken, kuantumun prensipleri de, g�remedi�imiz yani alg�lama s�n�rlar�m�z�n �tesine ta�an evreni a��klamam�za yard�mc� olmaktad�rlar. �rne�in, bir gezegenin hareketini, klasik fizi�in prensipleriyle a��klayabilirken; bir elektronun hareketlerini ancak kuantum mekani�i ile a��klayabiliyoruz.

  Devasa maddi sistemlerin temellerinde b�ylesine sonsuz olas�l�k zincirleri varken, gayet belirgin bir mekani�e sahip olan do�rusal bir yap�n�n olu�abilmesi olduk�a �a��rt�c�d�r. Adeta, d��sel bir �zellik g�steren sonsuz madde/enerji birle�imlerinin belirli bir noktada s�k���p kat� ve ger�ek bir makro evreni olu�turabilmeleri �zerinde d���n�lmesi gereken bir konu olmal�d�r.

  Bilim ve Kaos Teorisi
  Kaos teorisi; kuarklar, leptonlar ve buna benzer atomalt� par�ac�klar�n hareketlerini tahmin etmek i�in kullan�ld���nda �ok yararl� oldu�u gibi, imkans�z olarak kabul edilen �e�itli t�rde olgularda kullan�ld���nda ise, ortak bilimsel anla�ma ortam�n� sarsmakta... �rne�in, belirli �artlar alt�nda bir objede meydana getirilen herhangi bir de�i�im, onunla herhangi bir �ekilde ayn� evrende olmak gibi ilintili durumda olan ba�ka bir objenin de yakla��k olarak ayn� anda de�i�mesine sebep oluyor. Hatta bu obje evrenin �teki ucunda olsa bile! ��te, bu de�i�imleri i�inde bar�nd�ran yap�lara ve bunlar� a��klamaya �al��an bilimsel sistemlere "kaotik sistemler" ad� verilmektedir. Bu prensiplerin bilim d�nyas�n�n g�ndemine getirdi�i ba�l�ca zorluk, bilimsel anlamda 'objektif g�zlemlerle kontrol edilebilmelerinin neredeyse imkans�z olu�udur. Bu geli�meler, bilim d�nyas�nda zaman zaman olduk�a etkili olmu�, tutuculu�u etkileyerek bu anlamda yeni ve kaygan bir zemin do�mas�na sebep olmu�tur.

  Az �nce, kaotik sistemlerin ve atomalt� yap�lar�n objektif bir g�zlemle incelenemeyece�ini belirttik. Atomalt� yap�lar d�zeyinde �artlar� kontrol etmek �ok zordur. ��nk� bu yap�lan� g�zlemlemeye �al��acak herhangi bir g�zlemci, ne zaman bir elektronun hareketlerini izlemek istese, elektronun kutuplar�, g�zlemcinin bedeninin veya devreye soktu�u herhangi bir aletin polarizasyonundan etkilenmekte, yani g�zlemci g�zlemini yaparken izledi�i objeyi etkilemektedir. Bu y�zden de bilimsel deneylerin temel �artlar�ndan olan tekrar edilebilirlik olay� ger�ekle�tirilememektedir. Bunun da �tesinde sadece g�zlemcinin yaratabilece�i �artlar de�il, hesaplanabilmesi ve kontrol� �ok zor olan bir�ok ek fakt�r de elektronu devaml� etkiler, polarizasyonunu de�i�tirir; ayr�ca �artlar�n ne zaman de�i�ece�ini de tahmin etmek �ok zordur.

  Atomalt� incelemeler bilim insanlar� i�in giderek, al��t�klar� pozitif bilim d�zeni do�rultusunda a��klanmas� zor olgular haline geldiler. Bu y�zden, atomalt� d�zeyde ke�fedilen bu yeni sistemi tan�mlamak i�in "kaos" terimi kullan�lmaktad�r. Her ne kadar "kaos" terimi s�zl�k anlam�yla "kar���kl�k" olarak biliniyorsa da, bilim d�nyas�nda, "birbirini izleyen belirli, do�rusal bir d�zen i�ermeyen sistemleri" tan�mlamak amac�yla kullan�lmaktad�r. Kaotik sistemler, bilim d�nyas�n�n tan�d��� pozitif d�zen fikriyle uyu�mad�klar�ndan, kaosa "d�zensizli�in d�zeni" de denilmektedir.

Yay�n Tarihi: 24.Ekim.2008