|
D�nya D��� Zeka
Ara�t�rmalar� (SETI) yakla��k 35 y�l �nce ba�lad�. Tohumu
atanlar ise, Giuseppe Cocconi ile Philip Morrison�un
1959�daki, Nature dergisinde ��kan
�Y�ld�zlararas�
�leti�imleri Ara�t�rmak�
konulu yaz�lar� ile, Frank Drake �in 1960�daki Ozmo Projesi
adl� ara�t�rmas�yd�. Ancak �ok say�da SET� merakl�lar� bile bu
y�ld�zlar aras� ileti�im �a��n�n renkli bir gezegenler aras�
radyo ileti�imi d�nemiyle ba�lad���n� bilmezler. �yle bir
d�nem ki, �u anki do�u�u olan Seti�nin hayatta kalmas�yla
ilgilenenler i�in paralelliklere, z�tl�klarla, hatta baz�
derslerle doluydu.
NASA SET� PROJES� YEN�DEN DO�DU
Phoeniх�in D�n���
Avustralya�da kurulu Parkes radyo teleskopu Phoeniх
Projesi�nin ilk g�zlemlerine ev sahipli�i yapmaya devam
ediyor. D�nya d��� bir uygarl���n sinyallerini dinleyen bir
teleskop bu. Phoeniх Projesi, zeki sinyaller i�in yakla��k
olarak 1000 y�ld�z sisteminin �evresini sistematik olarak
iyice incelemeye y�nelik bir programd�r ve SET� ENST�T�S�
taraf�ndan y�r�t�lmektedir. Projenin temeli, 1993
sonbahar�nda, b�t�eyi k�sma �areleri arayan Amerikan
Kongresi�nin baltalad��� NASA SETI �sine dayan�r. O tutkulu
giri�imin iki �zelli�i vard�; yak�nlar�ndaki y�ld�z sistemleri
�zerinde hassas g�zlemler yapmak ve t�m g�ky�z�n� taramak ama
daha az hassas �ekilde.
Nasa program� i�in g�zlemler yeni ba�lam��t� ki, kongre�nin
m�dahalesi araya girdi. Ama California�da bulunan ve kar amac�
g�zetmeyen bir ara�t�rma kurumu olan SETI Enstit�s�, NASA�n�n
y�r�tt��� bu giri�imi s�rd�rmek i�in �zel kaynaklar bulmay�
ba�ard�.Enstit�deki m�hendis ve bilim adamlar�,2000�e kadar
s�rmesi beklenen g�zlemlere haz�rlanmak i�in NASA�dan uzun
vadeli olarak �d�n� al�nan donan�m� yenilemek i�in bir y�l
u�ra�t�lar.
Phoenix nas�l �al���yor
?
Projenin g�zlemeye y�nelece�i y�ld�zlar aras�nda �zellikle
ekvatorun g�neyine d��en 200 kadar y�ld�z var. Bu y�ld�zlar
ekvatorun kuzeyine kurulu b�y�k radyo teleskoplar taraf�ndan
g�r�lemedi�i i�in g�zlem yeri Avustralya
se�ilmi�tir. Teleskopun spektrum analizi t�m�yle
otomatikle�tirilmi�.
Yakla��k her bir saniyede y�ksek h�zdaki dijital i�lemciler
bir sinyal d�k�m� yap�yor. �nemli miktarda radyo enerjisi
toplay�p toplamad�klar�n� g�rmek i�in 28 milyon kanal kontrol
ediliyor. T�pk� mektup olup olmad�klar�n� kontrol etmek i�in
posta kutular�n�n taranmas� gibi. Bunlar�n numaras� ve i�eri�i
yaz�l�yor. Ard�ndan i�lem, sonraki saniyede ayn� �eyleri
tekrarl�yor.
Sabit bir sinyal ayn� kanal� veya posta kutusunu s�rekli
dolduracakt�r ve b�ylece kendisini hem dijital i�lemcilere hem
de astronomlara belli edecektir. Phoeniх Projesi�nin y�ksek
h�zdaki donan�m�, bu t�r gezginci postay� belirlemede e�iz bir
niteli�e sahip. Sinyaller saniyede 1 hertz kadar h�zda
dola�maktad�r. Donan�m ayr�ca, d�nen bir fenerin �retti�i
gibi, darbeleri tan�mlayabiliyor. Phoeniх al�c�lar�n� temel
mimarlar�ndan biri olan Jay Duluk,"Bu gezegen d��� varl�klar�n
bize bir sinyal g�ndermelerinde kullanabilece�i, enerjisi en
y�ksek y�ntem olacakt�r. Darbelenen sinyaller u�aklardaki
yan�p s�nen zenon lambalar�na benzer. Bu ���klara �ok fazla
g�� y�kleyebilir ve gereken ortalama g�� d���k olmas�na
ra�men, �evresindeki �eylerden daha parlak hale
getirebilirsiniz�
diyor. Parkes teleskopuna ya�an bilgiler
i�inden, iki dakikaya kadar varan tekrarlamalarla belirlenen
darbeler alg�lanabiliyor. Uzaklardaki bir toplumdan gelecek
s�n�k bir sinyal, Parkes taraf�ndan hemen tan�nacakt�r.
Fakat b�yle bir �ey olacak m�? 30 y�ll�k �anss�z SETI
ara�t�rmalar�ndan sonra, Phoeniх Projesi�nin, di�er ak�ll�
varl�klar�n varl���na ait merak�m�z� sonunda giderece�ine
inanmak i�in mant�kl� bir sebep var m�d�r ? Elbette, buna hi�
kimse cevap veremez. Cevap hala ya bilinmeyen ya da spek�latif
�zellikteki fakt�rlere ba�l�.
* �evresinde
gezegenlerin d�nd��� ka� y�ld�z var ?
* Bu gezegenlerde
hayat�n ortaya ��kma oran� nedir ?
* Teknolojik
toplumlar ne kadar s�reklidir ?
Bu
sorulara cevap veren g�venilir bir kaynak bulmak pek m�mk�n
de�il. Fakat Avustralya�da ara�t�rmalar�n� s�rd�ren 20 bilim
adam� ve m�hendis �u ger�e�i kesin olarak belirtiyorlar.
�E�er
aramazsak evrende yerimizi bulmak m�mk�n de�ildir.
Denemeliyiz.�
En yak�n y�ld�zlar� sistemli ara�t�rmas�yla, �ok geni�
frekans�yla, dola�an ve darbelenen sinyalleri tan�mlama
yetene�iyle ve benzeri g�r�lmemi� hassasiyetiyle, Phoenix
Projesi, �imdiye kadar ba�lat�lm�� en yo�un incelemelerden
biridir.
Astro Set olarak, b�ylesine bilimsel ciddiyet i�inde ba�lat�lan
ve t�m olanaks�zl�klara ve maddi kaynak sorunlar�na ra�men
s�rd�r�len, insano�lunun geli�imine katk�da bulunacak projelere
sitemizde yer vererek ve sizlerle payla�arak katk�da bulunal�m
istedik.
Kaynak: The Planetary Report, May�s/Haziran, 1995
|