|
 �B�t�nsellik yaratmak� anlam�na
gelen holopoiesis�i
tan�mlayabilmek i�in ayr� bir dile ihtiya� oldu�unu
d���n�yorum ve b�yle bir dilin ego �zerinde �al��mak konusunda
kula�a nas�l geldi�iyle ilgili do�rusu daha yo�un bir
ara�t�rma yapmay� isterdim.
E�er egomuz y�zle�memiz gereken bir yan�m�zsa, bunu ayr�mc�
de�il de b�t�nsel bir tav�rla nas�l yapabiliriz?
Ego kelimesi nas�l
kullan�ld���na ve kimin kulland���na ba�l� olarak farkl�
anlamlara gelir. ��Ben� ya da �Benlik�in niteli�i anlam�na
gelen Latin bir k�kene sahiptir. Psikolojide sa�l�kl� olmak,
sa�l�kl� bir zihinsel ak��a sahip olmak i�in gerekli olan
belirli zihinsel fonksiyonlar� tan�mlamak i�in kullan�l�r.
Baz� ezoterik ��retilerde ego; ki�ili�in, bedenlenmenin ve
bireyselle�menin vas�tas�d�r. Di�er felsefelerdeyse bizlerin
b�len, aldatan, kontrol etmeye �al��an ve ruhsal olmayan,
olumsuz davranan yan�m�z� ifade eder.
Ego bizim
�hileci-benli�imiz�, �k���k-benli�imiz�, �bencil-benli�imiz�,
kendine yontan, kendi istedi�i u�runa ba�kalar�n� feda eden,
i�imizdeki, kendimizle ve ya�amlar�m�zla ilgili negatif olan
her �eyin bar�nd���, korkudan ve kuruntudan beslenen yerdir.
Dolay�s�yla, bizim nas�l
tan�mlad���m�za ba�l� olarak ego, psikolojik ve ruhsal
sa�l���m�z ve geli�imimiz i�in gereken, insanl���m�z�n ve
kimli�imizin vazge�ilmez bir par�as�d�r, ya da tam tersine,
b�y�memiz, sa�l���m�z i�in bir engel ya da daha da k�t�s�,
insanl��� ku�atan k�t�l�klerin kayna��d�r.
Ego d���ncesinin ard�nda
kendimizi anlama �abas� yatar, �neden b�yle davran�yoruz?�
sorusu yatar. �zerinde �al��arak sadele�tirilmesinde ise
duyarl�l�k, huzur vard�r, �yle ki, hastal�klar�n k�keninde
kendi kendimize ya da di�erlerinin bize ne yapt��� gibi basit
bir neden vard�r. Kendimizden ��kar�p atabilece�imiz ya da
iyile�tirebilece�imiz zarar g�ren bir taraf�m�z mutlaka vard�r
ve bunu yapt���m�zda her �ey iyi olacakt�r. Ama ya e�er b�t�nsel d�nya
g�r���n�n �ne s�rd��� gibi her �ey bundan daha karma��ksa?
 Golf oyununu ele alal�m. Golf, tan�mlamas� basit bir
spordur. K���k bir topu bir sopayla en az say�daki vuru�la
birka� metre uzakl�ktaki bir ba�lang�� noktas�ndan, yerdeki
bir deli�e sokmaya �al���rs�n�z. Golf, e�er b�t�n yap�lmas�
gereken bir sopay� sallay�p topa vurmak olsa basit bir spor
olurdu. Ama her golf��, bu oyunda iyi bir skor elde etmenin,
bedenin nas�l hareket etti�ine ve �evreyle nas�l etkile�ti�ine
ba�l� oldu�unu iyi bilir. Ba�ar�l� bir oyun ��karman�n
anahtar� vuru�unuzdur, gitti�i yeri kontrol edebilmek i�in
topa nas�l vurdu�unuzdur.
Bu vuru�; g�r�� yetene�i,
duru�, adale yap�s�, sopan�n yap�s�, sopay� nas�l tuttu�unuz,
topun pozisyonu, oynad���n�z arazinin yap�s�, nem, r�zgar
ko�ullar�, g�r�lt� gibi �evresel etkenler ile zihinsel ve
duygusal durumunuz gibi ko�ullar�n hepsinin birbirleriyle
karma��k bir etkile�imiyle ger�ekle�mektedir. Topu golf��n�n
istedi�i noktaya y�nlendirmede ba�ar�, golf��n�n bu unsurlar�
bir b�t�nselli�e ula�t�rabilmesindeki becerisine ba�l�d�r.
Topa vuru�un topun delikle ve �zerinde bulundu�u arazinin
yap�s�yla ba�lant�l� olan pozisyonlar�na ba�l� olan de�i�ik
noktalara y�nelmesinin anla��labilmesi ve geli�tirilmesi
�zerine �al��an ba�� ba��na bir sekt�r geli�mi�tir.
Her �ey
bir araya geldi�inde bir topun zarif bir �ekilde y�kselip
golf��n�n y�nlendirdi�i noktada yere d��t���n�, hatta tek
bir vuru�ta deli�e girdi�ini g�r�r�z. Bu olmad���nda ise
topunuzu aramak i�in kum kapanlar�na ko�turur ya da �imenli
yola yak�n alanlarda topunuzun pe�ine d��ersiniz. Ya da topun
nereye gitti�ini merak etti�inizde ve yere bak�p oldu�u yerde
durdu�unu g�rd���n�zde muhtemelen golf sopan�z r�zgarda
u�arken sizi de bir titreme alm��t�r.
Bu oldu�unda, amat�r
bir golf�� durumunu kurtaracak bahaneler aramaya ba�layabilir.
Bunun sopalardan kaynakland���n� s�yleyip onlar� bir kenara
atabilir. Ya da g�zlerinin
bozuklu�undan veya kollar�ndaki adalelerden ya da ba�ka bir
nedenden kaynakland���n� iddia edebilir. Ayr�ca hakl� olmas�
da olas�d�r. Bu i� i�in yanl�� sopay� se�mi� olabilir ya da
daha iyi g�rebilmek i�in g�zl��e ihtiyac� olabilir. Ama
ba�ar�s�z vuru�lar�n�n sopay� tutu�u, duru�u, sopay�
sallarkenki devinimi ve bunun gibi bir dizi nedenin bir
kombinasyonu olmas� ihtimali daha y�ksektir. �yi bir golf
profesyoneli ya da ��retmeni bu problemi, golf��n�n
oynay���ndaki t�m �zelliklerini dikkate alarak
tan�mlayacakt�r. �rne�in ��yle aptalca bir c�mleyi sarfetmesi
olas�l��� olduk�a d���kt�r, �Senin ellerin sopay� yanl��
kavr�yor, neden onlar� kesip atm�yorsun?�
 Benzer bir deneyime yazma
konusunda da sahibim. Bazen bir paragraf �zerinde �al���yorum
ve s�ylemek istedi�imi ifade etmenin en do�ru yolunu bulmaya
�al���rken, bir kitaptaki basit bir b�l�m� tatmin olmadan �nce
belki yirmi kez tekrar yazd���m bilinir. Bazen de bir ak��
gelir (yazarl�k alan�nda) ve kelimeler birden beliriverir. Her
�ey ayn� anda akar ve tek seferde bir b�l�m� yaz�veririm. Ama
bu olmad���nda (ki �o�u zaman b�yledir) ben tutup �H�mm, benim
k�t� bir yan�m var ve bu yan�m s�rekli zihnime yanl��
d���nceler getirip duruyor� demem.
Bunlar ger�ek olsa g�zel
olurdu ��nk� durumu kolayla�t�r�rd� ama ger�ekte yaz�lar�m�n
neden belirli zamanlarda akmad���n�n nedenleri �ok say�da ve
karma��kt�r, bunlara fiziksel ve zihinsel yorgunluk, o i� i�in
gerekli ve uygun kelimelerin eksikli�i, �evresel dikkat
da��t�c� etkenler (daha �ok d��ar�da, g�ne�in alt�nda yazmay�
tercih ederim!),
d���ncelerimde belirsizliklerin olmas� ve bunun gibi nedenler
dahildir.
Her iki durumda da,
bahsetti�imiz �ey beceridir, bir golf�� olarak beceriklilik ve
benim bir yazar olarak sahip oldu�um beceri; bunlar�n her
ikisi de bir dizi etkenin aras�ndaki karma��k ve dinamik
ili�kilerden meydana gelmi�tir.
B�t�nsel bir bak�� a��s� hayatla olan
etkile�imlerimizi de bir beceri olarak g�rmektedir. Her �ey
iyi gitti�inde bu, do�ru kelimeleri bulmak ya da m�kemmel
vuru�u yapmak gibidir. ��ler iyi gitmedi�indeyse, vuru�u yap�p
deli�i ka��rd���m�zda olas�l�kla bunun bir dizi nedeni vard�r,
i�imizdeki �ego� ad� verilen tek bir k�t� kaynak de�il.
Sorunlar�m�z�n kayna�� olarak
egoya (ya da herhangi bir �eye) odaklanmak durumun
karma��kl���n� ve sahip oldu�umuz (ya da olmad���m�z)
yeteneklerimizi ger�ekten ay�rd edebilme �ans�m�z� azalt�r.
E�er k�t� olan skorumun golf sopalar�mdan kaynakland���n�
s�ylersem, olas�l�kla iyi bir vuru�u sa�layan di�er fiziksel,
psikolojik ve �evresel etkenlerin hi�birine bakmayaca��m i�in
asla geli�emeyece�im demektir.
Ama tabii golf sopalar�m�
bir kenara f�rlatmak ve yeni bir �ift sopa almak daha kolay ve
bu bana daha az sorumluluk y�kleyecektir. Oyunumun asla
ger�ekten geli�meyece�i kimin umurunda? Golf benim i�in
s�rekli bir �eyler sat�n al�p yeni sopalar� deneyerek m�kemmel
driver��, m�kemmel *irons��
(*Golfte
�imenlik alandaki toplar�n vuru�u i�in kullan�lan ve farkl�
a��lara, dolay�s�yla farkl� numaralara sahip olan sopalard�r.)
ve m�kemmel
*putter��
(*Golfte
�imenlik alan�n sonundaki �zel �im adac�klardaki topun vuru�u
i�in kullan�lan sopa)
bulmay� umut etti�im bir spor olacakt�r.
Benzer �ekilde,
ruhsall���n onlar i�in �egolar�yla
ilgilenmekten� ibaret oldu�u
insanlarla tan��t�m, oysa kendilerine sorun yaratmaya devam
eden ki insanlarla olan ili�kilerinde ve tav�rlar�nda
becerilerinin eksikli�ine kar�� k�rd�ler. Kendilerinin sadece
tek bir yanlar�na odaklanm��, o yanlar�n�n yanl�� ya da
k�r�lm�� olup olmad���yla ve ondan kurtulurlarsa ya da
onar�rlarsa her �eyin �ok g�zel olaca��n� d���n�yorlard�. Onu
bir kez onard�lar m� ya da ondan kurtuldular m�, t�pk�
sopalar�n� su�layan golf�� gibi onlar da kendi sorunlar� i�in
su�layacak bir yanlar�n� bulacaklard�. �yleyse daha �ok
onarmal�y�z! Ondan daha �abuk kurtulmal�y�z!
Bu da bizi
ba�taki soruya getiriyor;
"�nsan b�t�nsel bak�� a��s�n�
koruyarak egosu �zerinde nas�l �al���r?"
Ne onu kendimizden ayr� bir
par�a olarak g�rerek olabilir bu, ne de sorunlar�m�zdan dolay�
onu (ne de hayat�m�zdaki ba�ka herhangi bir unsuru)
su�layarak. Kendimizi bir b�t�n sistem olarak g�rmeliyiz,
t�pk� b�y�k bir golf��n�n kendini b�t�n bir ortamla etkile�im
i�ine giren b�t�n bir varl�k olarak g�rmesi gibi. Ayr�ca
bizler hayatla olan etkile�imlerimizi dikkat ve pratik
gerektiren bir beceri olarak g�rmeliyiz. �htiya�lar�m�z�,
ba�kalar�n�n ihtiya�lar�n�, kendimizi buldu�umuz ortamlar�n
ihtiya�lar�n� ve par�as� oldu�umuz daha y�ksek bir enerji
alan�n�n ve ruhsal �evrenin ihtiya�lar�n� giderme konusundaki
dinamik dengeyi bulmak, dans etmeyi ��renmek veya bir golf
topuna vurmak ya da iyi yazmak ya da buzda dans edebilmek
gibidir. Bu bir beceridir ve an�n �zelliklerine g�re
�ekillenmeyi gerektirir. Profesyonel bir golf��n�n dehas�,
de�i�en ortamlara uyumlanabilmesinde yatar. E�er vuru�u
ba�ar�s�zsa ve top istedi�i yere gitmiyorsa ��yle diyecektir,
�Ah vuru�um k�t�yd��. Daha a��k, net davranacakt�r. �Bu k�t�
bir vuru�tu ��nk��� o anda zihninde o anki ko�ullarda olanlar�
yeniden canland�racakt�r.
Benzer �ekilde,
benim i�in �Ah bu benim egom
y�z�ndendi� demek ya�ay���ma dair beceriklili�imi geli�tirmek
ad�na bana hi�bir�ey ifade etmeyecektir. Bu ko�ullar alt�nda
ego ne anlama gelmektedir? Bu ger�ekten bencil ve ben-merkezci
oldu�um anlam�na m� geliyor? �yleyse ��yle demeliyim, �Ah
bencilce davran�yordum ��nk� dikkatim ve iste�im ihtiya�lar�ma
odakl�yd�, ba�kas�n�nkine de�il.�
Bu, becerimi geli�tirmek i�in s�yleyebilece�im �ok �zel bir
ifade. Bu bana kendimi tan�mak i�in ne yapabilece�imi
anlat�yor. Kendime �egomdan kurtulmam gerekiyor� demek yerine
�bu durumda ba�kalar�na daha
fazla �zen g�stermem ve kendi ihtiya�lar�m�n kar��lan�p
kar��lanmamas� ile ilgili fazla endi�elenmemem gerekiyor�
demeliyim.
Ya da belki de
korkuyorumdur. Korkunun bir ego ko�ulu oldu�unu s�ylemek
yerine korkuyu inceleyebilirim. Bu korku mu? Endi�e mi? Ne t�r
bir korku peki? Nereden geldi? Baz� korkular bana hayatta
kalabilmem i�in �nemli bilgiler verir ve �evreyle ilgili
ger�ek tehditlerden kaynaklan�r. S�z konusu olan bu t�r bir
korku muydu? Ya da ge�mi� bir an�ya dayanan temelsiz bir
endi�e miydi sadece? Bu korku her nereden geldiyse bende nas�l
bir reaksiyon olu�turdu? Enerjimi s�k��t�rd� m�? Panikledim
mi? Di�erlerini soyutlayacak �ekilde kendime mi odakland�m?
Spesifik olarak ne oldu? Golfte vuru�umun kumkapan�na isabet
etmesine neden olan do�as� neydi?
Kendime �zg� niteliklerim,
olay�n do�as�n�, oldu�u varsay�lan k�t�, yanl�� ya da eksik
yanlar�ma odaklanan halimden, ili�kilerimde ve fark�ndal���mda
daha �ok ya da az beceri g�sterdi�imin g�stergesi unsurlar
olan eylem ve davran��lar�ma odaklanmam� sa�layacak �ekilde
de�i�tirecektir. B�ylece kendimi ve ba�kalar�n� daha az su�lar
hale gelebilir, kendimi geli�tirme yetene�imin daha �ok
fark�na varabilirim. Bu bana ��renmenin kap�s�n� a�acakt�r.
Belki de
"holopoietic"
dilin en b�y�k fark�, kendimi nas�l
tan�mlad���m ve kendimle ilgili nas�l konu�tu�um konusunda
kendimi par�alara b�lmeyi reddedi�imdir. Yani �bu benim egom
y�z�nden� demek yerine sadece �bu benim� demi� oluyorum.
B�t�n�m� ele al�yorum, sadece bir par�am� de�il. Olanlar
y�z�nden bir b�t�n olarak ben sorumluyum, sadece bir par�am
de�il. Bir par�am� kesip ay�rarak ya da ondan kurtularak bu
sorumlulu�u marifetmi� gibi g�stermeyi reddediyorum.
Holistik bak�� a��s�
hayat�n ameliyatlar de�il, uygulamalar b�t�n� oldu�unu ifade
eder.
|