|
Akl�m�za �o�u zaman ��yle bir soru gelir. Acaba evrende olup
duran t�m olaylar�n olu�umundaki ama� nedir? �imdiye kadar
ileri s�r�lm�� olan fikirler bu soruya tam bir yan�t vermek
konusundaki aczimizi g�stermeye yeterlidir. Bununla birlikte
bug�nk� realitemiz i�inde �u kadar s�yleyebiliriz ki,
�evremizde g�rd���m�z t�m olaylar�n cereyan�nda s�rekli olarak
derece derece bir ilerleme ve asla geri d�nmeyen bir ilerleme
tek�m�l gidi�i vard�r. Her �ey iyili�e, g�zelli�er do�ru ve
daha y�ksek kudret kazanmak �zere ilerliyor.
Ya�am�m�z
boyunca ortaya ��kan olaylar� genellikle ho� g�rmeyiz ve hatt�
onlar�n kendi varl���m�z i�in tehlikeli oldu�unu d���n�r�z. Bu
da nedensellik hakk�ndaki bilgisizli�imizden kaynaklanan
yanl�� bir anlay��tan ib�rettir. Nas�l ki, �nceden �irkin ve
zararl� g�r�nen ve belki de s�dece g�r�n�� olarak fel�ketimize
neden olan bir olay�n, sonradan yararl� sonu�lar do�urdu�una
�ok kez tan�k olmu�uzdur. �ahsen ben ya�am�mda hi� ho�uma
gitmeyen ve �z�nt�yle kar��lad���m bir�ok olay�n; uzun zaman
sonra, ger�ek esenlik ve mutlulu�uma yard�m edici ba�ka b�y�k
olaylar� haz�rlam�� oldu�unu g�rerek, bir zamanlar onlara
kar�� isyank�r davrand���m� an�msad�k�a �z�lm���md�r. Herkesin
ya�am�nda da, bunun en az birka� �rne�i vard�r:
Bir g�n en
b�y�k fel�ketle kar��la��rsan�z, o g�n o fel�ketin sizle
hi�bir anlaml� iyi taraf� yoktur. Hatta siz onu bir gaddarl�k
biz zul�m olarak kabul edersiniz ve teselli kabul etmez
�st�raplar i�inde k�vran�rs�n�z. T�m isyan hisleriniz kabar�r,
her �eye ve hatta sizce kutsal tan�nm�� varl�klara bir
k�fredebilirsiniz. D�nyadaki iyilik ve adalet kavramlar�n�n
bo� �eylerden ib�ret oldu�unu s�ylemeye ba�lars�n�z. Fakat bu
karanl�k h�km�n�zde ne kadar aldan�rs�n�z! Sizin bu durumunuz,
evde kimse yokken be� katl� bir binan�n �st kat�ndan a�a��
yuvarlanmas�n diye, kapal� bir odaya hapsedilen k���k ve
bilgisiz bir �ocu�un �st�rapl� ve isyank�r durumundan
farks�zd�r. E�er �ocu�un o s�radaki arzu ve e�ilimlerine n�fuz
edebilirseniz, onun bu durumundaki mant�ks�zl���n, sizinkinden
daha �ok s�fiy�ne ve masum�ne olmad���n� anlars�n�z. Onun g�z
ya�lar�yla sizinkiler ayn� nedenin, yani bilgisizlik ve
g�rg�s�zl���n sonucudur. Nas�l ki siz de az �ok bir zaman
sonra, �st�rab�n�z� gerektiren olaylar�n, sizi b�y�k
tehlikelerden koruma�a ve size huzur dolu g�nler getirmeye
neden oldu�unu g�rebilecek bir duruma gelince, �nceki
isyanlar�n�z�n ne kadar yersiz oldu�unu dudaklar�m�zda hafif
bir tebess�mle an�msayacak ve filozof�a d���nmeye
ba�layacaks�n�z.
Her �ey
iyili�e, her �ey Mutlak Yarat�c��n�n hi�bir �eyle
kar��la�t�rma kabul etmeyen, ancak sevgi s�zc���yle if�de
edebilece�imiz, O�nun �lahi �lgisi�nin �ekimine kap�lm��
olarak ebedi olgunluk mertebelerine do�ru ilerlemektedir. ��te
bu y�kseli�i haz�rlayan �n safta g�rebildi�imiz yasa da
Sebep-Sonu� Yasas��d�r. Bu yasa, evrenlerin o kadar g�zel bir
yasas�, �lahi �lgi�nin o kadar �dil�ne ve �ekici bir ortaya
��k���d�r ki, insan ona n�fuz edebildik�e ve onun t�kenmez
anlamlar�n� yudum yudum kavrayabildik�e, yaln�z �evresinde
gelip ge�en olaylar� anlay�p zek�s�n� artt�rmak gibi tek�m�l
yolunun zorunlu fakat �orak bir kenar�nda y�r�mekle kalmaz,
ayn� zamanda her an kar��s�na ��kan bin bir t�rl� �st�rab�n
anlamland�rd��� g�zelli�i ve ya�am�n sonsuz cilveleri
nedenleriyle birlikte anlamak ve bundan dolay� mutlulu�u doya
doya deneyimlemek olana��n� da elde etmi� olur. B�ylece insan
ruhu; y�ksek, �uurlu ve kendinden ge�ecek derecede, kendisini
yaratan H�l�k�a kar�� duydu�u sevgi tufan� i�inde ak�p bizce
bilinmeyen y�relere do�ru gider.
Selim akla
s�hip olanlar bilir ki; nas�l olayla kar��la��rsa kar��la�s�n,
o olay yak�n ya da uzak bir gelecekte kendisine mutlaka bir
iyilik getirecektir. Fenal�k sand���m�z her �ey gelecek bir
iyili�in m�jdecisidir. Fenal�k / k�t�l�k ger�ekte yoktur ama
bu s�z�n anlam�n� b�ylece kabul edebilecek ka� ki�i bulunur !
��te bunun i�indir ki, d�nyada hen�z ne kadar �st�rap, ne
kadar �ok g�zya�� ve bu g�zya�lar�n� besleyen ne kadar yanl��
g�r��ler ve inan��lar vard�r!
Ben bilirim
ve kabul ederim ki bana k�t�l�k yapmak isteyen bir kimse,
bilmeden iyilik yapmaktad�r ve bu kimse �ok zavall� bir
g�fildir. ��nk� e�er bu kimse bana yapt��� bu �k�t�l�k��n
b�y�k iyiliklere getirece�ini bilecek kadar �ok bilgili
olsayd�, bu k�t�l��� bana yapmazd�. Bu, benim bug�ne kadar
varabildi�im en y�ksek realitemdir ve ben bunu y�kseltici
�st�rab�n ba�l� bulundu�u Sebep�Sonu� Yasas��ndan ��rendim.
Bana kini, intikam� ve gelip ge�ici g�receli de�erler ve
kavramlar i�in bo� yere kavgay� unutturan b�y�k bilgi bu oldu.
Acaba herkes
b�yle d���nebilseydi, bundan dolay� olaylar� kabulleni�lerinde
belirecek birlik�beraberlik anlay���n�n; bug�n en korkun� bir
cehennemden beter olan d�nyay�, ruhlar i�in biraz daha s�kin,
biraz daha huzurlu bir k��e haline sokmas�na yard�m� olur
muydu dersiniz?
Fakat ne
yaz�k ki, d�nyan�n belki daha �ok uzun bir s�re bir cehennem
halinde kalmas� ka��n�lmaz g�r�n�yor. ��nk� orada o cehennemi
hayattan ve onun say�s�z ac�lar�ndan yararlanarak y�kselmek
gereksinimi i�inde bulunan bir�ok varl�k vard�r. Biz kendi
hesab�m�za, d�nyay� bu durumda g�rmekten ne kadar
�mitsizle�iyorsak, onlar hesab�na da bu durumu o kadar zorunlu
g�r�yoruz. ��nk� bu durum, nedenselli�in de�i�mez ve �ok
de�erli bir ortaya ��k���d�r. |