Varl���n imajinasyon etkinli�inin kesinlikle ortaya ��kan bir sonucu vard�r ki (varl���n haberi olsun olmas�n) bu sonuca imaj denir. Bir ir�de sonucu ortaya ��kan imaj� bulabilmek, onun s�hibini bulmak demektir. Bununla birlikte imajlar, s�hiplerinden ba�ka varl�klardan da kaynaklan�r. Bu hal onlar�n, ba�kalar� taraf�ndan benimsenmi� olmalar�ndan ileri gelir. �u halde, bir imaj�n ger�ek s�hibini bulmak i�in, onun kimden kaynakland���n� bilmek asla yeterli de�ildir.

  �majinasyonda, ruh varl���n�n kurucu bir etkinli�i vard�r. �majlar ise varl��a saprofit(��r�k��l) olarak enjekte ve empoze edilmi� de olabilir. Bunun a��k-se�ik �rneklerini sanat eserlerinde g�rebiliriz: �rne�in, Goethe� nin Faust�u, Beethoven�in Be�inci senfonisi bu sanatk�rlar�n �zbenliklerinde s�retlenmi� ve canlanm�� birer imajd�r. Oysa ki, Faust ile Be�inci Senfoni� yi ruhlar�nda istedikleri zaman yeniden ayniyle ya�atabilen (hatta onlar� ba�kalar�n�n ruhlar�nda da ya�atmaya muktedir olan pek �ok insan bulunabilir. Ama bunlar�n hi� birisi bu eserlerin s�hibi say�lmaz. Bu durum; bir makineyi im�l eden m�hendis ile, onu �al��t�ran i��ilere benzer.

  Hayvanlarda da durum b�yledir. Hayvanlar�n iradeleri vard�r ama imajinasyonlar� yoktur. Bununla beraber; onlar�n baz� i�lerine bakarak, hayvanlarda da imajinasyon oldu�u zann�na kap�labiliriz. Fakat unutmamal�d�r ki, bunlar her zaman, kendilerinden y�ksek varl�klar�n haz�rlam�� olduklar� imajlara g�re iradelerini kullan�rlar. Bir hayvan�n kendi iradesiyle imajlar olu�turmak kudreti yoktur. Bundan dolay� da hayvanlar yeni �eyleri, eski bildiklerine eklemek gibi bir beceriye sahip de�ildir.

  �zellikle ehlile�tirilmi� bir hayvan�n hareketlerinde belli bir plana uygun ve belli bir hedefe y�nelik i�ler vard�r. Bu i�ler hayvan�n iradesiyle olur ama onun iradesini kullanmas�, sahibinin imajinasyonu do�rultusunda olu�an bir y�nlendirmeye ba�l�d�r. �rne�in, bir y�k arabas� beygirini alal�m: �majinasyondan mahrum olan bu hayvan; yer, i�er, hareket eder, �rer vb. Ama bu etkinliklerin hi� biri hakk�nda onun kafas�nda �nceden tasarlanm�� bir plan yoktur. Bununla birlikte onun bir�ok hareketlerinde ama�l� bir plana uygun i�ler de yok de�ildir: Sahibi taraf�ndan arabaya ko�ulur ve beygirin �ekti�i o araba ile ama�l� ve planl� i�ler yap�l�r. Bu i�ler ku�kusuz beygirin ir�desiyle olur; yani, herhangi bir nedenle beygir istemez ise araba y�r�mez. Ancak beygirin bu iradesini kullanmas�, sahibinin k�rbac�n�n tesiriyle olur. Dolay�s�yla, beygire bu hareketi yapt�ran etmen d��ar�dan (hayvan�n sahibinden, arabac�dan) gelmektedir. O halde, z�hiren beygirin eseri gibi g�r�nen i�; ger�ekte hayvan�n de�il, arabac�n�nd�r.

  Sonu� olarak diyebiliriz ki, bir i�in ya da bir olu�un ortaya ��kmas�nda tek ba��na hi�bir tesirlili�i olmayan irade, ba�kalar�n�n imajlar�na uydu�u (onlar taraf�ndan y�nlendirildi�i zaman) o imajlar�n ger�ekle�mesinde �nemli roller oynar.

�majinasyon ve Tek�m�l

  �majinasyonun, ir�deyle oldu�u kadar, tek�m�lle de ilgisi vard�r. Bu ilgi, varl���n tek�m�l�n� h�zland�r�c� nitelikli bir ilgidir. Bitkilerde ir�de olmad��� i�in imajinasyon da yoktur. �r�de hayvanl�k d�zeyinde ortaya ��k�yordu ama onlar kendi iradelerini kullanarak imajinatif etkinliklerde bulunabilecek d�zeyde de�ildirler. Dolay�s�yla hayvanlarda ir�de vard�r (yeni ortaya ��km��t�r) ama bununla imajinasyon yapabilecek durumda de�ildirler. Yani iradenin mevcut oldu�u bir varl�kta mutlaka imajinasyon olmas� �art de�ildir. ��te hayvanlar�n bu durumundan dolay� (tek�m�l d�zeyleri gere�i) onlar d�� ir�delerin (kendilerininkinden daha g��l� iradelerin) ve bu ir�delerle olu�turulmu� imajlar�n  g�d�m� alt�nda hareket etmek durumundad�rlar.

  Tez�h�rat �leminde t�m kudretler ruh melekelerinin ortaya ��k�p geli�mesi oran�nda kazan�l�r: �draklenme cehti �uurlanmay�; ir�de  imajinasyonu; imajinasyon yarat�c�l��� do�urdu�u gibi� Bu esastan hareketle diyebiliriz ki, hayvanlarda kendili�inden hareketin g�r�lmesi, onlardaki ir�de melekesinin geli�imine ba�l�d�r. Nas�l ki bitkiler hareket melekesinden yoksubdur� �r�de, hayvanlarda hareket becerisini sa�larken; imajinasyon da insandaki kuruculuk, yap�c�l�k kudretlerini geli�tirir ki bu, be�er ile hayvan aras�ndaki en �nemli farkt�r. E�er ar�lar, binlerce y�ldan beri, ne kadar �zenli bak�l�rsa bak�ls�n; yapmakta olduklar� pete�in �eklini de�i�tiremiyorlarsa, bunun nedenini imajinasyon yoklu�unda aramak gerek.

  Geli�im olgusu i�inde, d�nya varl�klar�nda �nce ir�de, ondan sonra da imajinasyon melekesinin ortaya ��kt���n� biliyoruz ama imajinasyonu, hangi y�ksek melekenin izleyece�ini hen�z bilmiyoruz. Bununla birlikte imajinasyonun, ruhun olgunla�mas�yla (tekam�le paralel olarak) oraya ��kt��� kesin. Ayr�ca �unu da g�zden �rak tutmamak gerekir ki, ruhun tek�m�l yollar� �ok �e�itlidir. Bu yollardan baz�lar�; onun imajinasyon melekesini, �tekiler de ba�ka melekelerini ortaya ��karmaya ve geli�tirmeye y�nelik ara�lar olabilir. Bu nedenle yukar�daki saptamalar, d�nya geli�im ortam� i�indir. Her geli�im ortam� varl�klar�n belirli melekelerini geli�tirmelerini sa�layacak donan�m ve olanaklara sahiptir. Ayr�ca, bir varl�kta majinasyonun bulunmas�, onun her alanda geli�mi� etmi� oldu�unu, t�m melekelerini geli�tirmi� oldu�u anlam�na gelmez.

  T�m bu a��klamalardan sonra, anla��l�yor ki, imajinasyonun ruhsal geli�im �zerindeki etkisi b�y�kt�r. �majinasyon melekesini geli�tirdi�i oranda varl�k, tasavvur h�linde bulunan d���ncelerini uygulama alan�na ��kar�r ki; bu da, varl���n tesirlili�ini art�rarak, geli�imini h�zland�r�r. Dolay�s�yla varl�klar, imajinasyon melekelerini geli�tirdik�e, daha geli�mi� (daha s�ptil) i�sel geli�im ara�lar�na (ve de zaman-mek�n ko�ullar�na) s�hip oluyorlar demektir. �yleyse, ruhun tek�m�l ile imajinason melekesi aras�nda yak�n ili�ki vard�r, bu ili�kinin geli�imi paraleldir ve ayr�ca, imajinasyonun tek�m�l h�zland�r�c� etkisi vard�r.

Ruhsal Etkinlikler ve �majinason

  Bir aksiyonun ger�ekle�tirilmesinin ilk ve en �nemli (olmazsa olmaz) a�amas� imajinasyondur. Yani, bizim geli�im ortam�m�zda, ruhun maddeler �zerindeki tesirlili�i ancak imajinasyon ile olur. Ba�ar�yla yap�lan bir i�te (o i�in s�hibi bilsin / bilmesin) kesinlikle imajinatif bir etkinlik sergilenmi�tir. Her hangi bir �eyin / i�in oraya ��kar�lmas�nda tek ba��na iradenin do�rudan do�ruya hi�bir tesirlili�i yoktur. �r�de ancak, imajinasyon melekesinin bir eleman� haline girdi�i zaman, o melekeyi sevk ve idare ederek olaylar�n ortaya ��kmas�nda etkili olur.

  Bazen de �yle olur ki; g�r�n�rde hi�bir imajinatif etkinlik yokken, bir kimse taraf�ndan bir eser ortaya konur ve bu kimse bu eser hakk�nda hi�bir imajinatif etkinlikte bulunmu� olmayabilir. Bu eseri o kimse taraf�ndan ortaya konulmas�nda ku�kusuz, onun ir�desi rol oynam��t�r. T�m bunlara bakarak, bu eserin imajinasyonsuz bir ir�de ile orta ��kt���na h�k�m vermek do�ru olmaz.

  B�yle bir durum iki bak�mdan olas�d�r: Birisi, imajlar�n do�rudan do�ruya ikinci bir �ah�s taraf�ndan haz�r olarak benimsenmi� ve al�nm�� olmas�. Bir kompozit�r�n besteledi�i bir par�ay� �alan / s�yleyen bir virtiozda oldu�u gibi� Burada eser virtiozdan ��kar, onun iradesiyle olur, fakat kompozit�r�n eseridir. ��nk� o, onun imaj�d�r. Bir eseri ortaya koyan ile onu v�cuda getirenin (yaratan�n) ayn� ki�i olmas� gerekli olmad��� gibi �art da de�ildir. �E�er bir varl���n imajinasyonu d���nda ger�ekle�mi� bir i� varsa; o, onu yapan ruhun eseri olamaz. Bir i�i ger�ekle�tirmi� olan bir kimse o i�in s�hibi say�labilmesi i�in, o i� hakk�nda imajinatif bir etkinlikte bulunmu� olmal�d�r.�

  Bir eserin ortaya ��kmas�nda imajinasyonun tezah�r etmemesinin ikinci yolu da; ir�denin �uur alan�na ge�memesiyle ilgilidir: Ruhun maddeye g�m�lmesiyle ortaya ��kan �uur daralmas� ve kapanmas� nedeniyle (imajinasyonun ilk a�amas� olan) ir�de, �uur alan�na ge�memi� olabilir. Bu durumda, imajinatif etkinli�inden birey haberdar olmam�� olabilir. �rne�in, uyku durumundayken, yapm�� oldu�u imajinatif etkinli�in uyand�ktan sonra, yani maddeye ba�l�l���n� art�rd�ktan sonra, onun egemenli�i alt�na kalarak i� g�ren  s�jenin bu konudaki imajinsyonundan haberdar olmamas�, s�rf maddeye ba�lanm�� olmaktan dolay� �uur alan�n�n daralmas�ndan ileri gelmi� bir durumdur.

  Hayvanlarda da durum �o�u kez b�yledir: Hayvan ruhlar�n�n bedenlenmezden �nce, az �ok imajinatif etkinlikleri vard�r. Fakat onlar�n s�k� s�k�ya maddeye ba�lanm�� olmalar�, d�nyada bu melekelerini karart�r. Yani hayvanlar bedenlenmeden �nce (�bedensiz� halde) yapm�� olduklar� imajnatif etkinliklerin, onlar�n bedenli haldeyken ortaya ��k��� i� g�d�ler (insiyak) �eklinde olmaktad�r.

  Demek ki, enkarnasyon nedeniyle (maddeyle olan i�i�elikten ve �zde�le�melerden dolay�) ruhun s�dece melekeleri g�lgelenmekle kalm�yor, �uuru da  daral�p karar�yor.(1) Bundan dolay� varl�k herhangi bir eylem ya da obje hakk�nda imajinasyon yapt���n�n fark�nda olmasa bile; yine de o imajinasyon etkinli�i, eserini g�stermektedir.

  G�r�l�yor ki, eserlerimizin (hatta oldu�u gibi t�m fiilleriyle birlikte ya�am�m�z�n) ba�lang�c� olan imajinasyon, ya bizim kendi irademizin sonucu bir etkinlik olabilir ya da biz bu imajlar� ba�ka bir varl�ktan(haz�r olarak alm�� olabiliriz. Bu iki durumdan birinciye �rnek, bir keman kon�ertosunu kendimiz besteleyip icra etmemiz; ikinciye �rnek, bir kompozit�r�n eserini virti�z olarak icra etmemiz olabilir.

  �u halde yapt���m�z ya da yapar gibi g�r�nd���m�z eserlerden / eylemlerden hangisinin bize ait oldu�unu ve hangisinin ba�kalar�ndan kaynakland���n�, e�er g�r�n�rde kan�t yoksa,  maddesel ortamda bunu belirlemek ger�ekten de kolay bir i� de�ildir. ��te bu y�zden, kendi eserimiz olan bir�ok i�leri ba�kalar�na, ya da ba�kalar�na ait olan bir�ok i�i de kendimize ait gibi d���n�r ve bir�ok olay� da tesad�flerle a��klamaya kalk���r�z ki bu durum, bizlerin geli�im d�zeyimizin �ocukluk a�amas�nda oldu�unun bir belirtisidir.