|
Dinlerin,
do�u ��retilerinin, ezoterizmin, tasavvufun, spirit�alizmin
y�zlerce, binlerce y�ld�r insano�luna aktaramaya �al��t��� ana
mesaj, insan�n kendini tan�mas�, egosunu ve nefsini e�itmesi
ile ilgilidir. �zdeki ���k, �zdeki rahmet ya da �zdeki
tanr�sall�k ad�na ne derseniz deyin fark etmez, ancak nefsin
insana zulm� sona erdikten sonra ortaya ��kar. Nefsini,
egosunu, bencilli�ini, kibrini, kendini ve haddini
bilmezli�ini yenememi� bir insan�n, ayd�nland�m demesi ancak
bir kand�rmacad�r. Mitolojilerde ve halk masallar�nda yedi
ba�l� canavar olarak an�lan nefsi yenmek i�in de kendine
d�r�st olmak ve kendini sorgulamaktan, kendisiyle
y�zle�mekten korkmamak ana temad�r. Bu nedenle nefsin, egonun
e�itimini �ok hafife almamak ve pop�ler k�lt�r�n yoz
etkilerinin bu alanlara s�zmas�na izin vermemek gerekir.
Kendine d�r�stl�k ve sa�lam karakter ilk temel �artt�r.
Psi�ik yetenekleri olan insanlar�n hakl� olarak en �ok
sorduklar� soru, zihnimi ve d���ncelerimi nas�l kontrol
ederim; ve bu
potansiyelimi nas�l daha iyi kullanabilirim sorusudur. Bu
soruya yan�t verebilmek i�in insan nefsinden ve onun bize
nas�l zulmedebilece�inden biraz s�z etmek yararl� olur.
Nefis Terbiyesi i�in neler yap�lmas�
gerekir?
�nsan�n nefsi azg�n
bir bo�a gibidir. �nsan nefsi nedeniyle o kadar �ok ve hi�
durmadan isteyebilir ki buna kendisi bile �a��rabilir. Her
g�rd���n�, her �eyi, en y�ksek yerlere gelmeyi, en y�ksek
makamlar�n sahibi olmay�, en �ok maddenin mal, m�lk ve paran�n
sahibi olmay�, en y�ce olmay�, en ak�ll�, en g�zel, en harika,
her �eyin en iyisi olmay� o kadar �ok ister ki sonunda da
hi�birisi olamaz ��nk� her �eyi bir arada, ayn� anda ve en
fazla hali ile istemi�, hi�bir kontrol mekanizmas�
uygulamam��t�r. Bir tanesini elde etti�inde di�erlerinin de
pe�i s�ra gelmesini ister ve onlar�n da yo�unlu�unun �ok
olmas�n� yani en y�ksek seviyelerde olmas�n� ister. Her �eyin
sahibi, h�k�mran�, en ak�ll�s�, en zekisi, en iyisi olmak
ister.
Her zaman
ba��nda en olan� ister, nefsaniyette ve dizginlenmesi zor
azg�n bir bo�a gibidir. Her yere sald�r�r ve onu elde etmek
ister, elde edemedi�inde hayal k�r�kl�klar�na u�rar, bunal�m,
depresyon ya�ar.
Ger�ek
�htiya�
Tabii
b�t�n bunlar insan�n as�l ger�ek ihtiyac�n�n ne oldu�unun
saptanmam�� olmas�ndan kaynaklan�r. Yani ya�am plan�ndaki ana
noktalar�n ne oldu�unun bilinememesinden ileri gelir. Ne
istedi�ini, ger�ek ihtiyac�n�n ne oldu�unu bilebilen bir
varl�k neleri elde etmesi gerekti�ini ve neleri elde etmemesi
gerekti�ini ay�rabilecek noktadad�r. Ve ihtiyac� olmayacak
�eyleri istemeyecek bir noktadad�r. Bilgisizlik ve cehalet,
her �eyin en fazlas�n� istemek her �eyin en iyisi olmak, en
m�kemmelini yapmak duygular�n� yarat�r. M�kemmeliyet�ilik
insan nefsini tan�mak i�in �ok iyi ara�t�r�lmas� gereken bir
kavramd�r ��nk� eskilerin deyimiyle �eytan detayda ve m�kemmel
olma arzusunun en derinlerinde saklan�r.
Oysa ki
evrende ne en iyisi vard�r, ne de en m�kemmeli. Evren bu tarz
bir sistem �zerine yap�land�r�lmam��t�r. En k�t�ler
ve en iyiler- en m�kemmeller - en ba�ar�s�zlar, en g�zeller-
en �irkinler, en sa�l�kl�lar-en sa�l�ks�zlar en fakirler-en
zenginler gibi �al��an genel bir sistem �zerinde bu iki u�lu
�rnekler yoktur. Bu iki u�lu sistemi asl�nda �u anda
gezegeninizin i�inde kendiniz yaratmaktas�n�z.
Evrenin
Dengeleri
Evrenin
dengeleri ba�ka �eyler �zerinde oturmaktad�r ama sizin �u anda
gezegeninizdeki insanlar�n zihin yap�lar� nedeniyle ve tabii
ki cehalet ve dengesizlik nedeniyle bu ay�r�mlar vard�r oysa
ki evrenin kendisinde b�yle ay�r�mlar yoktur. Evren �ok b�y�k
bir �e�itlili�i i�inde bar�nd�r�r. Evren i�inde bulunan her
�ey onun i�in bir se�enektir. �yle de olunabilir, b�yle de
olunabilir ��yle de olunabilir gibi zaman i�inde bir�ok �eye
b�r�n�lebilen, bir�ok �eyi deneyimleyen bir sistemdir.
Oysa
ki, gezegeninizde s�rd�r�len ya�amlarda o k�sacak s�relere �ok
fazla miktarda enler s�k��t�r�lmakta ve o enlerin iyi
olanlar�na do�ru ula�mak i�in sorgusuz ve sualsiz gayret
sarfedilmekte. Acaba o en iyi, en g�zel, en sa�l�kl�, en
prestijli, en mevkii sahibi, en zengin, en sevilen, en
m�kemmel olan,
her �eyin en iyisini yapan olmak ger�ek ihtiya� m�d�r?
Ya�anmas� gereken bir �ey midir? Bunun pe�inden ko�man�n
ger�ekten bir anlam� var m�d�r ��nk� b�yle bir kavram evrende
ger�ekten var m�d�r diye bir sorgulanmas� gerekir.
Bizim
nefsaniyet dedi�imiz �ey azg�n bir bo�a gibi bu noktada
devreye girer. Ve gezegende ayr�lm�� iyiler ve k�t�lere bakar
ve tabii ki, do�al bir eleme sonucu k�t�leri bir yana
ay�rarak, iyilere do�ru y�nelir. Kendi yap�s�na g�re o iyi
diye adland�rd��� yani ruhsal anlay���na, idrakine, seviyesine
ba�l� olarak kendi grubundaki iyiler dedi�i �eylerin hepsine
uzan�p, t�pk� onlar� dal�ndan kopar�lan bir meyva gibi arka
arkaya toplay�p, sepetine koymak ister. �nsanda b�yle bir g�d�
vard�r. Ve �o�u zamanda bunlar�n birini ald�k�a, birini daha
almak ve bir di�erini daha almak ve �� tanesini al�nca be�ine
sahip olmak, be�ini al�nca onbe�ine sahip olmak ister ve doyum
elde ettik�e isteklerin tatmin bulmas� gerekirken aksine
h�rslanarak s�rd�r�len ve a��r�la�an bir istek ortaya ��kar.
Nefsin
azmas� yo�unla�mas� ve kontrolden ��kmas� durumunda, birini ve
ikisini elde etti�inde belki tatmin bulur, belki biraz
doygunla��r diye d���n�rs�n�z ama �yle olmaz. Sahip olduk�a
daha fazlas�n� istemeye ba�lar. H�rs her yerine y�r�r ve
kendini kaybederek her g�rd��� �eyi istemeye ba�lad��� bir
noktaya gelir. Bu noktada tabii ki art�k b�t�n ipler nefsin
eline ge�mi�tir, varl���n ger�ek ihtiya�lar�ndan son derece
uzakla��lm��t�r.
Nefsi
kontrol alt�na almak ve ihtiya� tespiti
�nsan
art�k
t�pk� bir �ocuk gibi g�rd��� her pamuk �ekerini isteyen bir
hale gelmi�tir. Burada temel al�nmas� gereken noktalar, bu
azg�n bo�an�n nas�l ehlile�tirilece�i, nas�l dizginlenece�i ve
nas�l kontrol alt�na al�nabilece�idir. ��nk� bu nefsin
k���lmesinden daha b�y�k bir fayda yoktur. Nefsaniyet ne kadar
k���k olursa, varl���n geli�mi�li�i de o kapasite
do�rultusunda artacakt�r. Kendini geri �ekebilmeye
ba�layacakt�r. Ben dedi�i egoyu arkaya alabilmeye
ba�layacakt�r ve insanlarla, di�er yarad�lm��larla ger�ekten
bir sevgiye, bir payla��ma do�ru y�nelecektir.
Bu azg�n
bo�an�n kontrol edilmesinde en �nemli etkenlerden biri
istemekte oldu�u �eylerin ger�ek ihtiya� olup olmad���n�n
tespit edilmesidir. Bu �nemli bir a�amad�r. Nefsinin sonucunda
birtak�m esaretlerin kontrol� alt�na girmesi nedeniyle
listesinde �ok fazla �eyler bulunabilir. �stediklerine dair
listesi kabar�k olabilir. Ve bu kabar�k liste g�zden
ge�irildi�inde ger�ekten bu listenin acaba ka� tanesi ger�ek
ihtiya�t�r? Bunun �ok objektif bir g�zle tespit edilmesi
gerekir ki, bazen o yirmi-otuz-k�rkl�k listelerden bir tanesi
bile ger�ek ihtiyac� kar��layamamaktad�r. ��inden bir tane
bile ger�ek ihtiya� ��kar�lamayan listeler vard�r. Yani o
kadar suni doldurulmu� tamamen egonun esareti alt�nda, nefsin
azg�nl��� alt�nda doldurulmu� listelerdir, kontrols�zce
istemenin sonucunda olu�mu� listelerdir ve bazen ger�ek bir
g�zle, bir rehberlikle beraber yap�lan bir g�zlemde
g�r�lebilir ki asl�nda ger�ek ihtiya�lar�n�n bir tanesini bile
hen�z o listeye yazamam��t�r.
Veyahutta
ancak bir veya ikisini tespit edebilmi�tir. Maalesef bu kadar
vahim tablolar ��kabilmektedir. O y�zden �nemli olan bu azg�n
hali bir yerinde yakalamak ve en az�ndan daha objektif bir
g�zle, �ben �u
anda ne yap�yorum? Ben �u
anda neyi istiyorum? Akl�mdan ne ge�iyor? Neden bunlar�
istiyorum?
Acaba bunlar benim ger�ek ihtiya�lar�m m�? Ger�ekten bana bir
faydas� olacak m�? Yoksa sadece egomu mu tatmin edecek?
Nefsimi y�kseltecek, artt�racak, daha da azg�n hale getirecek,
koltuklar�m� kabartacak, g��s�m� �ne ��karacak, gurur
dedi�imiz duyguyu mu besleyecek acaba diye bakmak laz�m. Yoksa
ger�ekten varl�ksal geli�imim i�in mi gerekli?
Bu
tespitlerin objektif bir g�zle yap�lmas� �ok �nemlidir.
�kinci bir
ad�mda bu tespitler yap�ld�ktan sonra uygulama safhas�na
ge�ilmesi gerekir. Elbetteki tespitlerin objektif yap�ld���n�
varsayarak ikinci maddeye ge�iyoruz. �kinci madde bunlar�n
uygulamalar�n�n yap�lmas�d�r.
Yani
ger�ekte ihtiyac�m�z olmayan �eyleri isteme al��kanl���n�n
zihnimizde art�k de�i�tirilmesi ve yeni bir yap�lanmaya
ge�ilmesi ve ger�ek ihtiya�lara y�nelme zaman�d�r,
bundan sonra gelecektir ikinci ad�m. Bu elbetteki bir g�nde,
bir sabahta, bir ak�amda olabilecek bir �ey de�ildir. Olduk�a
geni� zamanlar gerektirebilir.
Ki�inin
egosunun kabar�kl���na ve nefsaniyetinin y�ksekli�ine
ba�l�d�r, geni� zamanlarda gerektirebilir ve burada �e�itli
uygulamalara gidilmelidir. Bunlar�n tamam�n�n bir g�nde
t�rp�lenmesi m�mk�n olmamakla beraber bir azaltma program�
uygulanmal�d�r. �lk etapta elenebilecek maddeler olabilir.
�Haa
�unu g�zden ��karabilirim, �unu da ��karabilirim denen
maddeler derhal elenmelidir. Hen�z haz�r olunmayan maddeler
ise �u an haz�r de�ilim, bunu istemekten nas�l vazge�ece�imi
bilmiyorum, nefsimi bu konuda nas�l k�reltece�im acaba, bunu
nas�l istemeyece�im?�
denen
maddelerde ise bir azaltma program� uygulanabilir. �rne�in bu
yemek yemekle ilgili bir konu ise �ok fazla yemekli ilgili bir
durum varsa, �n�ne ge�ilemiyorsa; birinci etapta ger�ek bir
ihtiya� olmad���na dair saptanmas� gerekir. Daha sonra ise
al��t�rmal� metotlarla azaltmal� bir y�ntem uygulanmal�d�r.
�rne�in g�nde alt� defa yemek yeniyorsa, ilk etapta 5.5 a
indirilmelidir. Daha sonra 5 e 4,5 a, 4 e ve daha sonra
nihayet 3 indirmeye kadar zaman aral�klar� ayarlanarak bir
azaltma prg uygulanabilir ve �ok yararl� olur. Bu di�er
konular i�inde b�yledir. Yemek sadece bir �rnektir ��nk�
nefsin k�reltilmesi gereken ger�ekten �ok fazla istek vard�r.
O istekle ilgili azaltmal� bir program uygulanmal�d�r.
Yapt���n�z �eyi yapmay� azaltma program� uygulanabilir ama
k���k k���k yap�lmal�d�r. Fazla b�y�k uygulan�rsa geri d�n���
sert olabilir. Oturmayabilir sert ve daha g��l� bir geri d�n��
yapabilir. O y�zden burada en uygunu, geni� bir zamana yayarak
k���k dozlarda azaltma uygulamakt�r.
Ve o konuda
d���nerek onu ger�ekten isteyip istemedi�inizi sorgulaman�z
gerekir. Onu istemeseydiniz asl�nda ba�ka nelerle de mutlu
olabilirdiniz ve asl�nda ger�ekten nelerden tatmin
olabilirdiniz? Nefsinizin bu kadar y�kselmesini sa�layan o
istedi�iniz �ey ne ise mevkii, makam, madde, para, g�zellik
gibi b�t�n bunlar� tekrar g�zden ge�irmeniz gerekebilir.
�rne�in: iyi bir modelde spor bir araba istiyorsunuz nefsinizi
bu konuda k�reltemiyorsunuz bir t�rl�, saplant�l� bir d���nce
haline d�n��m�� ama nihayetinde bir yerinde fark etmi�siniz ve
objektif bir g�zle bunu sorgulamak laz�m. Ger�ek bir ihtiya�
olup olmad���n�, daha iyi bir �ekilde sorgulamak laz�m. Size
ger�ekten k�rm�z� bir spor araba ne verebilir? Ger�ek bir
tatmin duygusu verebilir mi? Verse bile ne kadar s�re ile
verecektir? Bunun bir sonu mutlaka yok mudur ve bir �st
modelini istemeyecek misiniz?
Zihni
Programlamak (Uygulamal� Metodla d���nce kontrol�)
Zihni ar�nd�rmak ve programlayabilmek i�in neftsen gelen ve
hi� susmayan d�rt�lerin kontrol alt�na al�nmas� �n ko�uldur.
Daha mant�k �er�evesi i�ine al�nabilen ve ihtiya�lar konusunda
mant�kl� ay�klamalar yapabilen d���ncelerle bu azaltma
program�n�n desteklenmesi gerekir. Yap�lan bir eylem ya da
davran��sa azaltmak biraz daha kolayd�r ama konu d���nce ise,
d���nceleri ba�lang��ta yakalamakta zorlanabilirsiniz. Ama
zaman i�inde kendinizi buna programlarsan�z, bir bilgisayar
program� gibi bu zararl� d���nceleri filtrelemeye
programlan�rsan�z bir s�re sonra otomatik halde o zararl�
d���nceniz size �arpacak ve hemen fark edeceksiniz. �nemli
olan zihni bu noktada programlamakt�r
yani zararl� fikirleri yakalamak �zere kendinizi
programlaman�zdan daha �nemli ne olabilir ki? A��k�as� egonuzu
denetlemeye kesin kararl� olman�z halinde a��lamayacak engel
yoktur. Hi�bir �ey san�ld��� kadar da zor de�ildir. Yapmaya
ba�lad�ktan sonra her �eyin bir kolayl��� oldu�u, evrenin
insana destek verdi�i g�r�l�r yeter ki, zararl� d���nceleri
yakalamak isteyin!
Bir s�re
sonra zaten yakalars�n�z ve �imdi bunu neden d���n�yorum?
Neden acaba �nl� olmak istiyorum? �nl� olmak fikri de nereden
geliyor? Acaba bana bir faydas� olacak m�? Kendimi niye bu
d���ncenin esareti alt�na sokuyorum, hayat� niye ba�ka t�rl�
y�nlendiremiyorum? Niye hep bu tak�nt� ile ya��yorum gibi
sorular �ok faydal� olacakt�r o y�zden nefsin terbiye
edilmesinde, d���nce yoluyla zihnin yeniden programlanmas� ve
yap�land�r�lmas�nda t�m bu y�ntemler, bu metodlar, birinci
esast�r.
�kinci
olarakta eyleme d�k�lebilir �eyler i�in tabii ki, bir
azaltmal� program uygulanabilir. �rne�in dinlerdeki �e�itli
oru�lar, nefsin hakimiyeti ve k�reltilmesi i�in �nemlidir.
Namaz k�lmak gibi uygulamalar ve di�er versiyonlar� da do�ru
ve �ok yararl� uygulamalard�r. Ki�inin g�nde be� defa namaz
k�lmas� onun belirli bir periyotta normal g�ndelik ya�am�n�n
d���nda �eyler d���nmesini, bir anlamda Tanr� ile bulu�mas�n�
sa�layan �eydir ve ilk sorgulamas�n� yapabilece�i daha geni�
bir alan yaratacakt�r. Namaz g�nde en az be� defa bir i�
sorgulamas� yap�labilmesi i�in bir f�rsatt�r. Tanr� ile bir
yak�nla�mad�r. Kendi ger�ek ve i� ihtiya�lar�n�n tespit
edilebilmesi i�in �nemlidir. Bunun gibi benzeri uygulamalar
olabilir. Bunlar sadece �rnektir. Ki�iler bunun yerine
meditasyon veya yoga da uygulayabilirler. Uygulama yapmak
isteyen i�in kendi inan� tercihleri hangi yolda ise o yolun
icaplar�na g�re uygulamalar mutlaka vard�r.
Zararl�
d���ncelere meditasyonla engel olmak
Nefsaniyetin
kontrol alt�na al�nmas� i�in meditasyon zikir veya yarat�c�
imgeleme �al��malar� �nemli programlard�r. ��nk� farkl� bir
vibrasyona, titre�ime ge�i� sa�lanmaktad�r ve o y�ksek
titre�imle ger�ek ihtiya�lar�m�zla, ger�ek olmayanlar�n�
ay�rabilmek zaman i�inde daha kolayla�acakt�r. Ger�ek olmayan
ihtiya�lar� tamamen nefsaniyetimiz, nefsimiz ve egomuzdan
�t�r� yaratm���zd�r. Bu y�zden de bunun terbiye edilmesi,
kontrol alt�na al�nabilmesi �ncelikle zihinsel boyuttad�r.
D���ncelerin derlenip toparlanmas� neyi, neden, ne zaman ve
nas�l d���nd���n� bilmek ve fazlal�kl� d���nceleri, zararl�
d���nceleri adeta bir bilgisayardaki koruyucu program gibi
d��ar� atabilmek �ok �nemlidir.
�ok fazla zararl� d���nceyi
bir arada zihinde bulundurmak, otomatik �artland�rmalarla
istemek gerekti�ine,
daha fazlas�na sahip olunmas� gerekti�ine inanmak �ok
zararlar� olan d���ncelerdir. Ama maalesef kendi �zerinde
disiplin uygulamayan ve hi�bir i� �al��ma yapmayan toplum
bireylerinin b�y�k bir �o�unlu�una, geneline bu d���nceler
hakimdir. Her zaman en iyisine sahip olmak gibi bir kan�
yayg�nd�r. Bu da egonun y�ksekli�ini g�stermektedir. Oysa ki
burada anlamak gereken �ey �ne
kadar hi�bir �eye sahip olursan�z asl�nda o kadar �ok �eye
sahip olacaks�n�z!�
bilgisidir ve bunu anlamak insan tekam�l� i�in �ok �ok
�nemlidir. ��nk�
" hi�bir �eyi
olan insanlar, hi�bir �eye sahip olmayan insanlar sadece kendi
g��leri ile ayakta durabilen, kendi i�sel g��lerini
ke�fedebilmi� ve onlar�n ard�nda sa�lam bir �ekilde ayakta
durabilen ve ya�ama kendi g�c�yle devam edebilen insanlard�r
yani hi�bir �eyi olmayanlar asl�nda en zengin, en g�zel ve
bir�ok �eye ger�ekten sahip olanlard�r.
Gezegeninizdeki bak���n tam tersi as�l oland�r.
Hi�bir �eyi olmayanlar asl�nda �ok fazla �eyi olanlard�r ama
gezegeninizde zannedildi�i gibi �ok fazla �eye sahip olanlar
ise asl�nda hi�bir �eye sahip olanlard�r. "
Gezegeninizde ise sanki �ok �eye sahip olmak bir avantaj, art�
puana sahip �ok harika durum gibi g�z�kse de ruhsall�k i�inde,
ruhsal d�nya a��s�ndan, geli�mi�lik veya varl���n geli�im
noktas� a��s�ndan ne kadar az �eye sahip oldu�unu g�sterecek
bir g�sterge olabilir. Gezegeninizde �u anda ruhsal
ger�ekli�in tam tersinde �al��maktad�r her �ey.
Ger�ek ne
kadar �ok �eye sahipsen o kadar az �eye sahip oldu�undur.
Ne kadar az �eye sahipsen de o kadar �ok �eye sahip
oldu�undur. Sadece neye sahip oldu�unuzun �nemini kavraman�z
gerekir. ��inizin g�c�ne mi sahip olmak istersiniz yoksa
arabalara, evlere, yatlara, mevkilere veya prestijlere mi
sahip olmak istersiniz? Hangisi size ger�ekte daha l�zumludur.
O y�zden burada en �nemlisi d���nce boyutunda yap�labilecek
de�i�iklikler, �al��malar, gerekli ve k�ymetli kitaplar�n
okunmas�, zihinsel �al��malar, meditasyon veya yoga benzeri
�al��malar, ar�nma programlar�, fazlal�klar�n at�lmas� i�in
uygulamalar �ncelikli olarak zihinsel boyutta gereklidir.
Eyleme d�k�lm�� boyuttaki hareketler, eyleme d�k�lm�� nefsani
durumlar i�inse azaltmal� bir programla uygulama yaparak,
giderek k�smak daha do�ru olabilir. Nefsi e�itmek i�in arzu
edilmeyen davran��� veya eylemi giderek azaltmak ve bunu k���k
dozlarda al��t�rarak yapmak moral a��s�ndan da daha uygundur.
�nsan�n bu tip �al��malarda kendi g�c�ne inanmas� i�in ba�ar�
elde etti�ini de g�rmesi gerekir o y�zden birdenbire y�klenme
yapmak bir geri d�n�� �oku yaratarak, t�m program� bozabilir.
�nce karar vermek, konuyu iyi anlamak, haz�r olup olmad���n�
tartmak daha sonra da minik dozlarla uygulamalara ba�lamak en
iyisidir.
|