Beynin ��ine Bir Bak��
  Beyin �zerindeki �al��malar binlerce y�ld�r karanl�k bir gizemdi, ama bug�n bu pembemsi gri madde y���n�, baz� s�rlar�n� vermektedir. 1972 Nobel �d�l� sahibi Gerald Edelman, "Son 10 y�lda beyin hakk�nda, b�t�n tarih boyunca ��renmi� olduklar�m�zdan �ok daha fazlas�n� ��rendik." diyor.
  Beyin bilgisindeki patlama, ara�t�rmac�lar i�in hem merak hem de s�k�nt� kayna�� yaratm��t�r. Kanadal� psikolog Marc Caron, "Her yeni bir �ey ��rendi�imizde, on yeni soru ortaya ��k�yor" diyor. "Derine do�ru indik�e, bu sistemlerin sonsuz bir kompleks oldu�unun fark�na var�yorsunuz. "
  Ama biz beynin karma��kl���ndan daha fazlas�n� g�z �n�nde bulundurmal�y�z. Daha �nemli olan �ey, bu dinamik ikili, yani beynimiz ve zihnimiz aras�ndaki ili�ki ve bu ili�kinin ya�am�m�zdaki anlam�d�r.

  Zihin Nedir?
  "Zihin" dedi�imiz �ey nedir? Elbette ki, zihin dedi�imizde, �uurlu "Ben"i d���nmekteyiz. Webster S�zl��� bize zihnin "hisseden, alg�layan, d���nen, isteyen ve akla vuran unsur" oldu�unu s�ylemektedir.
  Bu ilk bak��ta zihni a��kl�yor gibi g�z�kmektedir, ancak asl�nda a��klanamamaktad�r. N�rolog Richard Restak �unu belirtmektedir: "Bizler, d���n�rken kelimelerin anlamlar�n� anlamaktay�z, sonu�ta anlayabilece�imiz �ok az �ey oldu�unu kabul etmeliyiz."

  Alg�lama veya d���nce veya istek veya akla vurma nedir asl�nda? Zihnimizden, sanki ne olmakta oldu�unu anl�yormu� gibi bahsederiz. Zihnimizin uyu�tu�undan veya akl�m�z� kaybetmekten bahsederiz. Baz� durumlara "ak�ls�zl�k" deriz veya o ki�inin akl�n� ka��rd���n� �neririz.
  �mkans�z olmasa bile zihni tarif etmek zor olabilir. Ama zihinlerimiz kadar �nemli �ey yoktur. D�nyay� anlaml� k�lan bizim zihnimizdir. Dr. Restak, "Zihin, ya�am�m�za anlam ve hedef kazand�r�r." diyor. Kendimize insan t�r�ne has sorular sormam�za izin verir: Neden buraday�z? Ya�am�m�z�n amac� nedir?
  Ama bu �nemli sorular� soran sadece beyin h�creleri midir? �nsan d���ncesi, akla vurma, karar alma ve yarat�c�l�k sadece beynin n�ronlar�n�n a��l�p kapanmas�ndan m� ibarettir?

  �ki temel d���nce ak�m�, bu soruyla �arp��m��t�r. Materyalistler zihnin, beynin �al��mas�ndan ba�ka bir �ey olmad���n� iddia ediyor. Bununla birlikte d�alistler, beyne eklenen maddi olmayan bir �z�n, zihni, yani �uurlu benli�imizi olu�turdu�unu s�ylemektedir.
  Bununla birlikte son y�llarda Nobel �d�ll� "ayr�k-beyin" ara�t�rmas�n�n babas� Roger Sperry taraf�ndan ���nc� bir g�r�� savunulmaktad�r. A��klamas�n�, yukar�dan a�a��ya kontrol prensibine dayand�rmaktad�r.
  Dr. Sperry bunun yeni bir zihinsel g�r�� oldu�unu s�yl�yor. "�eyler, sadece a�a��daki atomdan yukar� do�ru molek�ler faaliyetler taraf�ndan de�il, ama ayn� zamanda politik, sosyal ve di�er g��ler taraf�ndan kontrol edilmektedir."

  Beyin n�ronlar�n�n d���ncemizi belirledi�ini kabul etmektedir; onun terimiyle "bili�im olaylar�". Ama Sperry, "Zihinsel olaylar bir kere ortaya ��kt���nda, beyin aktivitesini belirlemek i�in a�a�� do�ru kontrol� dayat�rlar" diyerek daha da ileri gitmektedir. Ona g�re son kertede, d���nce olu�umunun tamam� hala beyinden kaynaklanmaktad�r. Sperry 'nin g�r���ne g�re, sadece beyin h�creleri ate�lemelerinden ��kan y�ksek zihinsel fonksiyonlar ortaya ��kar ve sonunda kontrol� ele al�r.
  Bir�ok davran���� bilim adam� "mantalizm" fikrine kaym��t�r. Ancak fizik, kimya, molek�ler biyoloji gibi daha belirli bilimlerdeki bilim adamlar� b�yle yapmam��t�r.

  Materyalistler ve D�alistler
  Bug�n, beyin ara�t�r�c�lar�n�n hepsi materyalist�e �al��maktad�r. N�rolog Michael Gazzangina materyalizmin " 20. y�zy�ldaki e�itimli insanlar�n ortak kabul� oldu�unu" s�ylemektedir.
  Bilim adam�, filozof ve yazar Carl Sagan "beynimiz e�ittir zihnimiz" fikrinin s�zl� temsilcisidir. Aden Ejderhalar� adl� kitab�nda "beyin hakk�ndaki temel �nerim, onun i�leyi�inin, ki biz buna bazen zihin diyoruz, onun anatomisi ve fizyolojisinin �al��mas�n�n sonucudur, ba�ka bir �ey de�il."
  Yeterince do�rudur, beynimiz olmadan d���nemeyiz. Ama beyin bizim i�in d���n�r m�, yani zihnimiz i�in? Cevap Sherlock Holmes'un Watson'a a��klad��� gibi basit de�ildir.
  Biz insanlar -beyinle u�ra�an en parlak bilim adamlar� da dahil-kendimizi bir ��kmazda buluyoruz. �nsani zihnimizi kullanarak insan zihnini anlamaya �al���yoruz. Bir �ey, kendini anlayabilir mi?

  Bilim, maddi olmayan fakat mevcut olan bir �z� veya enerjiyi kan�tlayabilecek veya ��r�tebilecek hi�bir yola sahip de�ildir. Ve baz�lar� bunu inkar etmesine ra�men, �zg�r bir zihin, bunu herhangi bir temel beyin ara�t�rmas�nda g�sterme e�ilimindedir.
  �rne�in biz, �uurlu bir �ekilde, beynimizin ve bedenimizin bize tepki vermesini isteriz. 1,5 Kiloluk Evren adl� kitab�n yazarlar�n�n da pek g�zel bir �ekilde belirttikleri gibi, bu bir bilmece yarat�r.
  "K�tlesi, elektrik y�k�, h�z�, hi�bir maddi �zelli�i olmayan bir d���nce, fiziksel bir organ olan beynin �st�nde nas�l etkide bulunur?"

  Zihin / Beyin Bilmecesi
  Zihin nedir? Herhangi bir ki�i bunu ger�ekten bilebilir mi? Judith Hooper ve iki bilim dergisinin y�neticisi olan Dick Teresi, bu temel sorular� cevaplamak �midiyle bir beyin kitab� �st�nde d�rt y�l �al��m��lard�r.
  Beyin ve zihnin �e�itli g�r�n��leri �st�nde ara�t�rmalar yapan onlarca bilim adam�yla g�r��meler yapt�lar ve bu �al��man�n �r�n�, �ok satan bir kitap olan "1,5 Kiloluk Evren" idi.
  Yazarlar, her gitti�imiz yere �u soruyu sorduk dediler: "Zihin de beyin gibi midir? Bu an�lar, inan�lar, arzular, �mitler ve korkular y���n� bedensel bir organda, bir madde y���n�nda m� depolanm��t�r? �uurluluk, 10 milyar�n �zerindeki sinir h�crelerinin planlanm�� faaliyetinin ba�ka bir ad� m�d�r?"
  Yazarlar, beyin ve zihnin ayn� olup olmad��� sorusuna bir cevap bulamad�lar. "Biz beyin/zihin problemini �u anda tam olarak ��zemedi�imizi kabul ediyoruz." diye yazm��t�r Hooper ve Teresi.

  Temellere Geri D�n��
  Bug�n zihin/beyin probleminin ��z�m�ne neden daha yak�n de�iliz? ��nki bilim, basit insan iradesini a��klama giri�iminde bulundu�u anda ba�ar�s�z kalmaktad�r.
  Kolunuzu kald�rmaya karar verirsiniz. Onu kald�r�rs�n�z. Ama sinirleri ve adaleleri ne hareket ettirmi�tir? Bir g�zlemci "e�er bir harekete d���nce sebep oluyorsa, o zaman biz, zihnin madde �zerindeki hakimiyetini sahneye davet ediyoruz" diye yazm��t�r.
  Ho�lan�n ho�lanmay�n, hi� kimse zihnin ne oldu�unu, �uurun ne oldu�unu bilmiyor. Hatta nerede oldu�unu bile. Uyar�ld��� zaman karar �retecek nokta, beynin neresindedir? Beynin belirli b�l�mlerini yok ederek d���nceye engel olabiliriz, bu do�rudur. Ama biz korteksi senfoni, resim veya politik bir karar veya bir i� stratejisi yaratmas� i�in ya da yeni bir makine icat etmesi i�in uyaramay�z. Onu ge�mi�ten gelen g�r�nt�leri, sesleri ve kokular� tekrar �retmesi i�in uyarabiliriz. Tekrar soral�m:
  "Zihnimiz sadece fiziksel beyinden mi ibarettir? Yoksa o beyin alt� baz� zihinsel �z ve enerjinin sonucu mudur?"

  Farkl� Bir �z
  Son zamanlarda, bilim adam� Wilder Penfield, zihnin, beynin faaliyetinden daha fazla bir �ey oldu�u sonucuna varm��t�r. Penfield, Montreal/Kanada'da beyin cerrah� olarak parlak ve uzun bir kariyere sahipti. O, bir�ok bilim adam�n�n yapt��� gibi zihnin yapt��� her �eyi beyne dayand�r�p a��klamaya �al��arak ba�lad� bu i�e. Dr. Penfield, �l�m�nden k�sa bir s�re �nce yazd��� kitab�nda ��yle yazm��t�: "Kendi bilimsel kariyerim boyunca, ben de di�er bilim adamlar� gibi beynin, zihnin sebebini belirtti�ini kan�tlamak i�in m�cadele ettim."
  Dr. Penfield hastalar�yla daha �ok �al��t�k�a zihnin, beynin aktivitesinden daha fazla bir �ey oldu�u g�r�yordu. "bana zihnin, beyinden ayr� ve daha farkl� bir �z olmas� daha mant�kl� g�r�nmektedir." diye yazm��t�r.

  Dr. Penfield kariyeri s�ras�nda epilepsi kurban� olan bir�ok insan �st�nde ameliyatlar yapm��t�. Baz� hastalar�, �uurluIu�u kontrol eden �st beyin sap�ndan kaynaklanan epileptik n�betler ge�iriyordu.
  Bu tip bir n�bet, �rne�in hareket becerilerini etkilemeden, �uurlulu�u saf d��� b�rakabilir. Bu Dr. Penfield'in tabiriyle bir "zihinsiz otomat" yarat�yordu. Otomat, hareket becerileri kadar haf�zay� da kullanmaktad�r ama epilepsi n�betindeki o ki�i d���nememektedir ve �uursuzdur. Di�er bilim adamlar� da "otomat" fikrinden b�y�lenmi� ve kendi favori �rneklerini vermi�lerdir.

  T�ren s�rerken �uurunu ge�ici olarak kaybeden sara hastas� bir makinistin hikayesi vard�r. O, �uursuzken, treni g�venli bir �ekilde 125. Cadde istasyonundan New york'taki Merkez istasyonuna kadar getirmi� ve yol �zerindeki b�t�n k�rm�z� ve ye�il ���klar� takip etmi�tir.
  Otomatlar, Dr. Penfield'i neden "zihnin beyinle ayn� olmad���na" ikna etmede yard�mc� olmu�tu? Dr. Penfield, bu t�r vakalar�n, �uursuz olmak -dolay�s�yla d���nememek- ama ayn� zamanda karma��k g�revleri yerine getirmenin m�mk�n oldu�unu g�sterdi�ini s�ylemi�tir. O zaman d���nmek, yani zihnin basit bir beyin faaliyetinden olduk�a farkl� bir �ey olmal�d�r. Ama �yle midir?

  1963 'te Nobel T�p �d�l�n� kazanan John Eccles de beyin aktivitesinin zihni a��klamad���na inanmaktad�r. Se�kin �ngiliz beyin ara�t�r�c�s�, genel felsefi g�r��le beynin yanl�� anlat�ld���n� s�ylemektedir.
  "Beynin, her �eyi yapt���n� ve �uur deneyimlerimizin direkt olarak beyinsel aktivitesinin yans�mas� oldu�unu d���nmek yanl��t�r." diyor Sir Eccles. "e�er beyin her �eyi yap�yorsa, o zaman biz, yani �uurlu benli�imiz ger�ekte beyin n�ronlar�m�z�n yapt��� �eylerin pasif izleyicilerinden ba�ka bir �ey de�iliz" diye ekliyor Sir Eccles.
  "O halde insanlar�n sahip oldu�u yarat�c�l�k, karar verme, irade, akla vurma kand�rmacad�r."
  Sir Eccles, "bizim ger�ekten karar verebildi�imiz ve fiillerimiz �zerinde kontrol sahibi oldu�umuz inanc�, sadece ill�zyondur o zaman." diyor.
  Sir Eccles, beynin her �ey olmad��� fikrini ele�tirmede a��k s�zl�d�r. "�nsanlar�n kurulmu� olan b�t�n niteliklerini almak ve bunlar� beyne dahil bir maddi antiteye atfetmek, bilim arenas�n� terk etmek ve bat�l inan� sahas�na girmektir" diyor. �te yandan, materyalistler Sir John Eccles gibi d�alistlerin fikirlerine e�it kuvvetle sald�rmaktad�r.

  Zihne Ne Olmaktad�r?
  E�er zihin ger�ek �zse o zaman, "Biz �ld�kten sonra zihne ne olmaktad�r?" sorusuyla ba� ba�a kal�yoruz. Wilder Penfield bu soruyu kendisi de merak etmi�tir. Dr. Penfield, "Zihin kayboldu�unda ne olmaktad�r?" diye sormu�tur. "E�er zihnin beyinden ba��ms�z olarak var oldu�una inan�rsak, zihne kendi i�inde temel bir unsur olarak bak�lmal�d�r... Bu, onun devam eden bir mevcudiyeti vard�r demektir." demi�tir. "E�er zihin, �l�mden sonra hayatta kal�yorsa, o beyin d���nda bir enerji kayna��yla ili�ki kuruyor olmal�d�r." diye tahminde bulunmu�tur. "E�er �yle de�ilse, zihin de �len ve toza kar��an beden ve beyin gibi sonsuza dek kayboluyordur."

  �ld���m�zde bize veya zihnimize ne olmaktad�r?
Hepimiz, ister berber olal�m, ister kasap, bunu bilmek isteriz. Cevap, mevcudiyetimizin as�l amac�n� a��klamaktad�r.