|
Be� say�s�, eril ve aktif prensibi temsil eden �� ile di�il ve
pasif prensibi temsil eden iki say�s�n�n toplam�d�r. Be� ayn�
zamanda meditasyonun, dinin, faaliyetin, �ok y�nl�l���n ve
do�u ezoterizmi d���ndaki ekollerde be� duyunun sembol�d�r.
Be� say�s� insanla ili�kilendirilir, insan�n iyi ve k�t�n�n bir
kar���m� olmas� gibi, bir tek ve bir �ift say�dan olu�mu�tur.
Ayr�ca hieros gamos�un
(1) da temsilidir. Di�il
olan, iki rakam�n�n; eril olan, �� rakam� ile birle�mesi
evlilik say�s�d�r ve bu haliyle erkek ve kad�n�n birli�ini de
ifade eden bir say�d�r.
Tezah�r etmi� olan�, ilahi
iradeyi,
�uurlanm�� insan�, maddeye ba��ml�l�ktan kurtulmay�, ayr�ca
yer ile g���n evlili�ini
temsil eder.
Say�
dizisinde ilk �ift ve tek say�n�n toplam�ndan olu�tu�u i�in
be� say�s�nda varolan bu birle�tiricilik ve merkezilik
�zellli�i onun madde ve bi�imde, denge ve uyumu sa�lad���
g�r���n� ortaya koyar.
Tam merkezilik sembol�d�r.
�ki say�s� di�i d�nyevi ve d�nyaya ait olan� �� ise erkek ve
semavi g�ksel olan� simgeledi�inden be� ikili�in �Bir�e
d�n��mesini, ruhsal �z� ve Tanr��ya d�n��� ifade eder.
Her t�rl� ikili�in a��lmas�, insan�n d�alitenin �zerine
��kmas�n� ve her �eye daha tekil ve b�t�nsel bir anlay��la
bakmas�n� anlatmak ister. Bu ayn� zamanda g�n�m�z kuantum
fizi�i ile kadim bilgeli�i birle�tiren k�pr�n�n bir i�areti;
bu �a��n gere�i olarak birle�en b�t�nc�l ve holistik anlay���n
da bir yans�mas�d�r.
Yani sembol olarak be�le ifade edilen ki�ilerde g�ky�z� ile
yery�z�n� birle�tirme potansiyeli vard�r. �yi birer arac� olma
niteli�i ta��rlar ve evrensel enerjiler onlardan �ok rahat
akar. Ruh ve madde dengesini �ok iyi kurabilirler,
Mevlevilikteki semazenler gibi bir elleri g�kte, bir elleri
yerdedir yani g�kten ald�klar�n� yere verme kapasiteleri hayli
y�ksektir.
Be�
Tanr�'n�n insan arac���yla kendini maddede tezah�r
ettirmesi anlam�na da gelir. En k�sa tan�m�yla kutsal
evlili�i simgeler. Bu �zel ve �nemli say� Tanr�'ya birliktelik
ve b�t�nle�me arzusunu simgeledi�i gibi o ki�iye ait baz�
temel bilgileri de ifade etmesi a��s�ndan da hayli �nemlidir.
Ezoterik ��retilerdeki �Mistik
D���n�
sembol�n�n �slam tasavvufundaki kar��l��� Mevlana'n�n
�ebi-'Aruz'unda en iyi ifade �eklini bulur. �nsan�n Tanr�'ya
kendini vakfetmesi, varl���n�n sebebi hikmetini Tanr��da
bulmas�, Tanr��n�n I����n�, yery�z�nde ya�arken en uygun
�ekilde yans�tarak ba�kalar�na �rnek olmas� ve Tanr��ya
y�nelmek i�in di�erleri �zerinde de cazibe yaratmas�
anlat�lmak istenir�
Simyada, �in ve Pers tradisyonlar�nda, H�ristiyanl�kta,
�slam�da ve Yahudilikte, Maniheizm Dini�nde, Pisagor
Ekol��nde, Babil�de, Eski M�s�r�da ve Hinduizm�de,
�amanizm�de, Maya ve Kuzey Amerika K�z�lderilileri�nde yerinin
oldu�u g�r�l�r.
Simyada insan d�rt elementten olu�urken kutsal be�e ula�mak
i�in gizemli bir be�inci unsur ilave edilirdi. Bu be�inci
unsurun ya�am�n ger�ek elementi oldu�u d���n�l�rd� ve onun
elde edilmesi orta�a� simyac�lar�n�n ba�l�ca hedefiydi. �l�m�
yenmek i�in insan de�i�meliydi ve bu noktada
Quinta Essentia,
ya�am�n s�rekli yenileni�ini sa�layan ya�am g�c�n� temsil
etmektedir. Be�in kristal formlarda oldu�u gibi bitkisel
formlarda da yeri vard�r. Be� ta�yaprakl� �i�ekler ve be� u�lu
yapraklar, �rne�in g�l, zambak, asma; mikrokozmosu temsil
eder. Simyada, be� ta� yaprakl� �i�ek ve be� u�lu y�ld�z
cevheri (quintessence) temsil eder.
Budizm�de
kalbin d�rt y�n� vard�r ve be�inci olarak da bir merkeze
sahiptir ve bu haliyle evrenselli�i temsil eder, bu sembol
ayn� zamanda d�rt adayla �evrili olan Kutsal Da� olarak da
ifade bulur. �in tradisyonlar�nda be� element, be� atmosfer,
be� ko�ul, be� gezegen, be� kutsal da�, be� tah�l, be� renk,
be� tat ve be� zehir olarak yerini bulur. �in tradisyonuna
g�re bu d�nyadaki b�t�n hayat be�i esas alm��t�r. �inliler
i�in be� u�urlu bir say� olarak kabul edilirken, Kuzey Amerika
K�z�lderilileri aras�nda da benzer bir rol� vard�r be�
rakam�n�n. H�ristiyanl�kta be� rakam�, d����ten sonraki insan�
tan�mlar; ha��n be� ucu, �sa�n�n be� yaras�, Musa�n�n be�
kitab� vard�r. M�s�r�da Nil�in be� timsah� vard�r.
Hindu
tradisyonunda ise d�nyan�n be�li gruplar� vard�r, s�ptil ve
kaba hallerin be� unsuru, �iva�n�n be� y�z� ve Vi�nu�nun iki
katl� be� enkarnasyonu vard�r. Kadim Hindistan�da be� koruyucu
bir say� olup olduk�a b�y�k �neme sahipti. Pers tradisyonunda
rit�ellerde �nem verilen bir say�d�r. Pisagor ekol�nde
hieros gamos ile, yery�z� ile g�ky�z�n�n evlili�i ile
ili�kilendirilir. Azteklerde d�rt ucunda ve ortas�nda bir
g�ne� bulunan, be� g�ne�li ha� sembol� vard�r ve bu y�ld�z
pentagramd�r. Avrupa tradisyonlar�nda
m�kemmellik
ile, s�rlar�n yolunu a�an anahtar ile ve ruhu maddeye ba��ml�
olmaktan kurtaran melek ile
ili�kilendirildi�i g�r�lmektedir. �aman T�rkler�de ise be�
say�s�n�n demir-kaz�k
y�ld�z�n�
temsil etti�i g�r�lmektedir. Maya ve Kuzey Amerika K�z�lderili
tradisyonlar�nda da benzer �ekilde
kutsal bir
y�ld�z�
temsil etti�i g�r�lmektedir.
Be�
Mayalar i�in de anahtar bir say�d�r ve bu tradisyonda be�inci
g�n�n, ya�mur ya�d�ran spiral bi�imli Tanr��n�n g�n� oldu�una
inan�l�r. Mayalarda be� rakam� bal�k bi�imli bir elle temsil
edilirdi. Be� say�s� ayr�ca Maniheizm�de
(2)
de �nemli rol oynar, ilk insan�n be� o�lu vard�r, �����n be�
��esi (esir, r�zgar, su, ���k ve ate�) karanl���n be� ��esiyle
kar��la��r. Maniheistler ayr�ca ya�ayan Tanr��n�n be�
yard�mc�s�n�n ve ruhlar� toplayan be� mele�in oldu�undan s�z
etmi�lerdir. Be� say�s�n�n �slam Dini�nde de �zel bir konumu
vard�r.
Yahudi
tradisyonunda g�c�n ve sertli�in, radikal bir zekan�n
sembol�d�r be�.
Be� say�s� ayn� zamanda Kabala�daki kozmik insan� simgeler.
�nsan kollar� a��k durumda bir daire i�ine
yerle�tirildi�inde g��s�n�n ortas�na �izilen bulunan enine ve
dikine �izilen eksenler bir ha� olu�tururlar. D�nya insan i�in
bir ha�t�r yani bu d�nya kozmik insana dar gelir anlam�na da
gelir. Bu insan fig�r� astrolojinin de sembol�d�r.
Kabala�daki kar��l��� Adam Kadmon�dur.
Yani insan�n a�k�n y�n�n� ve bu gezegeni a�ma yetisini
tan�mlad��� gibi Tanr�'ya tam anlam�yla teslimiyeti de ifade
eder.
Be�,
genellikle canl� do�ada ortaya ��kan bir say�d�r, dolay�s�yla
da
onun galip geli�i bahar�n do�adaki tomurcukland�rmalar�na
e�de�erdir. Be� say�s� ayn� zamanda ola�and��� ve isyankar
olu�la ili�kilendirilmektedir ve kainatta d�alite (ikilik)
ilkesinin mevcut olmad��� alemlerin de mevcut oldu�unu ifade
eder. Bunun yan�nda d�aliteyi a�m�� insan� temsil etti�i de
g�r�lmektedir.
Onalt�nc�
y�zy�l Alman fizik�i, filozof ve gizemci Aggrippa von
Nettesheim, bir insan, ayaklar� a��k, elleri hafif�e a�a��
gelecek �ekilde uzat�lm�� olarak ayakta dururken elleri,
ayaklar� ve ba��n�n tam olarak bir pentagramla onu �evreleyen
dairenin kesi�im noktalar�na denk geldi�ini g�stermi�tir.
Orta�a� Alman folkloruna g�re pentas k�k� insan� zehire
kar�� diren�li k�lar ve k�t� ruhlar� kovar, insanlar�
bar��t�r�r.
Be� say�s�n�n,
kollar� ve bacaklar� a��k haldeki insan formu dikkate al�narak
bir mikrokozmos olan insan�n sembol� oldu�u kabul edildi�inde
bu haliyle bedenin bir be�geni temsil etti�i de s�ylenebilir.
Be�gen sonsuzdur ve dairenin m�kemmellik ve g�� sembolizmini
payla��r, ayr�ca be�genler, bir araya getirilerek
incelendi�inde hi�bir zaman tam olarak birle�emedikleri, her
zaman aralar�nda bir bo�lu�un kald��� g�r�l�r. Bu �tam olmay��
hali� H�ristiyan yorumcular�n ilgisini �ekmi�tir. Helenistik
d�nemde Baalbek kentindeki Ven�s tap�na�� be�gen bi�imindeydi.
H�ristiyanl�k ortaya ��kt���nda Hz. Meryem, be�gen sembol�n�n
ve ��tar��n, Ven�s��n s�fatlar�n� da �stlenmi�tir.
Be� say�s�,
kadim zamanlardan beri tanr��a ��tar�la ve Ven�s ile
ili�kilendirilmi�tir.
Be� rakam�n�n ezoterik bilgilere g�re anlamlar�ndan biri,
�lahi �rade�dir.. Greko-Romen Tradisyonu�nda be�, evlenmeyle,
sevgi ve birlikle ilintili bir say�d�r, Ven�s�n say�s�d�r ve
Ven�s y�llar� be�li gruplar halinde tamamlan�r. Apollo, ���k
tanr�s� olarak be� niteli�e sahiptir: Her �eye g�c� yetme, her
yerde bulunabilme, her �eyi bilme, ebedilik ve birlik olarak
tan�mlan�r.
�slami
tradisyonda dinin be� dire�i, be� ilahi varl�k, iman�n be�
�art� vard�r. �slamda g�nde be� vakit namaz, iman�n ve �slam�n
be� �art� olarak yer bulur. �slamda be�, Allah s�zc���n�n
be�inci ve temel harfi h�nin say�sal de�eridir. Gezegensel
etkilere a��k bir �ekilde ve ger�ek anlamda bak�lan
bir
do�um haritas� da ayn� teslimiyete �a�r�d�r yani insan� kendi
do�um plan�na, kendi kaderine (do�um haritas�na) teslim olmaya
�a��r�r bu simge...
Neo Spirit�alist g�r��te de, Be� ruhsal evlilik say�s�d�r
yani insan�n Tanr�'n�n Yasalar��yla b�t�nle�me halini
simgeler. �kilikten tekli�e ge�i�, ruhsal �z (Y�ksek Benlik)
ile kar��la�mak, O'nun evrensel yasalar�na teslimiyetin
dolay�s�yla O�na d�n���n sembol�d�r, daha a��k bir �ekilde
ifade etmek gerekirse:Tanr�
Yasalar'�n� severek, isteyerek, bilerek t�m ya�am�nda
uygulamak, ya�am� Tanr� Yasalar�na g�re organize etmek
anlam�na gelir.
Tabii ki, uygulamaya giden yolda tefekk�r, i�e
d�n��, konsantrasyon, meditasyon ve ruhsal yolun ki�iye ait
t�m uygulamalar�, kendini bilme, nefsini tan�ma ve bireysel
ya�am plan�na uygun ya�ama �artlar� esas al�n�r, ��nk�
herkesin teslimiyet noktas� farkl�d�r. Bu hassas sembol
konusunun do�ru anla��lmas� ve uygulamalar�n da ki�iye �zel
metodlarla, abart�lmadan yap�lmas� �ok �nemlidir. Geli�imde
h�z kazanmaya neden olur.
Be� U�lu Y�ld�z

Be� say�s� ile
ba�lant�l� olan bir di�er sembol de be� u�lu y�ld�z
sembol�d�r. Be� u�lu y�ld�z sembol� �var olan�n
bilgisi''
olarak da ifade edilebilir. Ba�ka bir deyi�le, mevcut olan
yerle�ik bilginin a���a ��kar�lmas�, �rt�l� olan�n ayd�nl��a
��kmas�, �ze ait olanla bulu�ma ve bunun tezah�r etmesidir�
Ven�s��n �st
kavu�umlar�, bur�lar ku�a��n�n y�ll�k dairesindeki yerlerine
g�re belirli tarihlere denk gelir ve bu tarihler y�ll�k daire
�zerinde birle�tirildi�inde pentagram, yani be� u�lu y�ld�z
elde edilir, dolay�s�yla pentagram Ven�s�le oldu�u gibi, Ven�s
gezegeniyle ba�lant�l� tanr��a ��tar��n da sembol� olmaktad�r. Ven�s��n a�a��
kavu�umlar� ve do�u-bat� uzan�mlar� gibi di�er
konumlar� da daire �zerinde birle�tirildiklerinde yine bir
pentagram�, yani be� k��eli y�ld�z� olu�tururlar. Be� u�lu
y�ld�z, b�t�n� olu�turan bireyselli�i tan�mlar ve ayn� zamanda
yukar� d�n�k oldu�unda ruhsal �zlemi ve e�itimi sembolize
eder. T�pk� daire gibi be� k��eli y�ld�z da b�t�n� simgeler,
d�rt k��eye ve be�inci olarak bir merkeze sahip olan kare (quincunx)
merkezin, g�ky�z� ile yery�z�n�n birle�me noktas�n�n
sembol�d�r. O ayn� zamanda Tanr��n�n sembol�d�r ��nk� d�rt
b�y�k g�c�n merkezindeki, onlar� yaratan� simgeler.
Onalt�nc� ve
onyedinci y�zy�l maji edebiyat�ndaki b�t�n t�ls�ml� i�aretler
i�in kullan�lan be� u�lu y�ld�z kavram� pentagramdan
t�remi�tir. Pentagram zaman i�inde as�l kutsal anlam�n�
yitirerek, dejenere edilmi� ve satanistler taraf�ndan da bir
sembol olarak kullan�lm��t�r.
��tar��n pentagram� ise be�in dairesel olmas� gibi sonsuzlukla
ili�kili bir �ekildir. Pentagram�n Sir Gawain�in
(3)
kalkan�nda yeralmas� nedeniyle be�in koruyuculuk ile
ili�kilendirildi�i g�r�lmektedir. Be� k��eli y�ld�z,
u�lar�ndan biri yukar�da oldu�unda olumlu, ters oldu�unda ise
olumsuz olarak kabul edilmektedir. Pentagram, ��tar��n
insanlar� k�t� ruhlardan korudu�una inan�lan kadim
Yak�ndo�u�da nazarl�k olarak kullan�l�rd�.
Zaman zaman
Tanr��n�n evini �blis�e kar�� korumas� i�in veya bedensiz baz�
varl�klardan korunmak i�in orta�a� kiliselerinin duvarlar�na
�izilirdi. Bir g�r��e g�re pentagram ruhun elementler
�zerindeki egemenli�ini ifade eder, ayr�ca hava ve su ruhlar�
ve toprakla ba�lant�l� bedensiz varl�klar� kontrol edebilmek
i�in kullan�l�r. Pentagram�n mikrokozmos sembol� olarak
kullan�m� �ok yayg�nd�r. Gezegen sembolleri ve di�er
i�aretlerle doldurulan bu �eklin �izimleri ge� d�nem Orta�a�
ve R�nesans gelene�inde �ok s�k g�r�l�r. �inliler pentagram�
Sat�rn, Merk�r, Mars, Ven�s ve J�piter gezegenleriyle
birle�tirmi� ve y�nlere, y�l�n mevsimlerine, seslere, v�cudun
k�s�mlar�na, farkl� tatlara, hayvanlara ve renklere g�re
d�zenlemi�lerdir.
Pentagram
olarak an�lan be� u�lu y�ld�z, Eski M�s�r tradisyonunda
Horus�un ve
Sirius y�ld�z�n�n
sembol� olarak kullan�lm��t�r. �sis inisiyasyonunda inisiye
aday�n�n �l�m deneyimi s�ras�nda �st k�sm�nda be� u�lu y�ld�z
bulunan bir tabuta yat�r�ld��� s�ylenmektedir. Be� u�lu
y�ld�z�n M�s�r hiyerogliflerinde
�Kayna�a
Y�kselmeyi�
temsil ederken ayn� zamanda e�itmek, ��retmek eylemleriyle de
ili�kilendirildi�i g�r�l�r.

|