Sembolizm

WWW.ASTROSET.COM

G�Z SEMBOL� VE HORUS�UN G�Z�

�Beyaz B�y�k, Do�u G�k��nde y�kseldi�i zaman tanr�lar�n ibadetini g�zelli�i ile mutland�ran Horus�un g�z�, sana �vg�ler.�

  G�z sembol�, her �eyi bilen, her �eyi g�ren ilahilik ve sezgisel g�r� niteli�ini simgeler. G�z ayn� zamanda, t�m g�ne� tanr�lar�n ve onlar�n hayat verici g�ne�le a��lama g�c�n�n sembol� ve bilginin kayna�� olarak kabul edilir. G�ne� tanr�lar�n g�c� toplum ya�am�nda tanr�-kralda cisimle�mi�tir. G�z ayn� zamanda sadece al�c� bir organ olarak de�il, ���nlar�n aktar�ld���, ruhsall���n d��avurumunu sa�layan bir organ olarak da tan�mlan�r. H�ristiyan ikonografisinde etraf� g�ne� ���nlar� ile �evrili olan veya i�inde tepesi yukar�da olan bir ��genin i�indeki g�z, trinitenin (1) her yerde olu�unun sembol�d�r ve bu Tanr��n�n bilgeli�inin, t�m d�nyalar� yaratan Tanr��n�n, b�t�n s�rlara n�fuz edi�ini her yerde varolu�unu ve her�eyi bili�ini simgeler. 

   Platon g�z sembol�ne vas�talar�n en g�ne�li olan� demektedir. G�z sembol� ayn� zamanda mistik g�z� ifade eder; �����, ayd�nlanmay�, bilgiyi, zihni, uyan�k olu�u, korumay�, niyetin sa�laml���n� ve ayn� zamanda da g�r�n�r olan�n s�n�rlay�c�l���n� temsil eder. G�ky�z�n�n binlerce g�z� y�ld�zlard�r, onlar gecenin g�zleridir ve her �eyi bilir olan�, onun asla uyumayan izleyicili�ini, yan�lmazl���n� temsil ederler.

  Kutsal mimariye uyguland��� �ekliyle g�z sembol� bir tap�na��n, katedralin vs. kubbesinin g�ky�z�ne a��lmas� formunda belirir. Bu form, kutsal b�lgelere giri�i sa�layan g�ne� kap�s�n�n temsilidir. Kalp g�z�, ruhsal idrak, ayd�nlanma, zihinsel sezgidir. Tek g�z Tanr��n�n, ebedili�in, kendi kendine yeterli olan�n sembol�d�r. Bat� sembolizminde sa� g�z g�ne�in, g�n�n ve gelece�in sembolleri olurken sol g�z ise ay�n, gecenin ve ge�mi�in sembol�d�r. Do�uda ise bunun tam tersi do�ru kabul edilir. G�z, manyetik veya majik ak��kan�n ve ar�nd�r�c� �����n kayna�� olarak kabul edilir.

  G�z sembol�yle ilgili olarak Plotinus ��yle s�ylemektedir: �G�z, kendisi g�ne� gibi davranmad�k�a g�ne�i g�remez.� G�ne�in ���k kayna�� oldu�u oldu�u ve �����n da zekan�n ve ruhun sembol� oldu�u d���n�ld���nde g�rmenin ruhsal bir eylemi ve anlamay� sembolize etti�i ortaya ��kmaktad�r. Dolay�s�yla M�s�rl�lar�n ��lahi G�z�� �Kutsal Ate�i� veya ��nsan�n Zekas�n� Besleyen�i ifade etmektedir ki bu da ger�ekte Osiris�tir. M�s�rl�lar ayn� zamanda g�z� �a��zdaki g�ne�� (yarat�c� Kelam) olarak tan�mlam��lard�r. Jung g�z� bir anne g��s� olarak g�zbebe�ini ise onun �ocu�u yorumlamaktad�r. B�y�k g�ne� tanr�s� annesinin g��s�nde yenilenmeyi arayan bir �ocuktur. Pek �ok uygarl�kta g�ne� �her �eyi g�ren g�z� olarak tan�mlan�r ve g�zle sembolize edilir, t�pk� M�s�r g�ne� tanr�s� Horus gibi. Horus pek �ok yerde �ahin olarak ya da �ahin kafas�yla tasvir edilir. G�z�n�n karakteristik stiline �Udjat� ad� verilir ve bu �eklin g��l� bir t�ls�m oldu�u kabul edilir. Udjat, her �eyi g�rebilir olman�n, ayn� zamanda kutup y�ld�z�n�n, ayd�nlanman�n, zihin g�z�n�n sembol�d�r. Horus�un g�z� ve ka�� g�c�n tasvir edili�idir. �ki kanatl� g�z ise g�ky�z�n�n, kuzeyin ve g�neyin; g�ne�in ve ay�n, kutsal alan�n b�l�nmesidir. Sa� g�z g�ne�, Ra ve Osirisle, sol g�z ise ay ve �sis�le ba�lant�l� kabul edilirken, Horus�un g�z� ay ve ay�n fazlar� ile de ili�kilendirilebilmektedir.

  Horus�un g�z�, Eski M�s�r�da �sis ve Osiris�in o�lu oldu�u belirtilen �lah Horus�un �ay g�z�� olarak an�lan sol g�z�ne verilen add�r. Ruhsal y�netimin her an her �eyi izlemekte oldu�u bilgisi, eski M�s�r ezoterizminde Horus�un oldu�u gibi ayn� zamanda Osiris�in ve Ra�n�n g�z� olarak da ifade edilir. Osiris�in hiyerogliflerdeki ifade �ekli ise taht ve g�z olarak g�sterilir. Dolay�s�yla Osiris�in M�s�r dilindeki anlam� taht�n yeridir. Osiris�in g�z� tezah�r alemindeki t�m cisimleri ayn� anda t�m boyutlar�yla g�rebilirdi. Ra, M�s�r metinlerinde yarat�c� enerji rol�n� de �stlendi�i g�r�len �lahi I����n ya da �lahi tesirlerin kayna�� olan s�ptil veya spirit�el g�ne�i betimlemektedir.

  Horus, M�s�r panteonunun (tanr�lar grubunun) en b�y�k tanr�lar�ndand�r. Ba�ka bir d�nyaya ait oldu�u ifade edilen bak��lar�n�n ac�mas�zl��� ile bilinir. M�s�r metinlerinde k�t�l���n sembol� olan Seth�le olan m�cadelesi anlat�l�r. K�t�l��� kovalayan, yakalayan Horus, �l�ler taraf�ndan �zel bir sayg� g�rmektedir, ��nk� ���kl� tanr� Horus onlar�n g�z�n� a�m��t�r. �l�ler onun sayesinde g�rebilmekte, ebediyete do�ru y�r�yebilmektedir. S. Mayassis ��yle yazmaktad�r: ��sis, Osiris�i Horus bi�iminde dirilttikten sonra onu g�ky�z�ne, tanr�lar�n kar��s�na, yeni �ekillere do�ru ��kard��. Eski M�s�rl�lar, tekam�l ederek yeni bir �ekle b�r�nen, yeni nitelikler kazanan her varl��a �ocuk diyordu. Dolay�s�yla Horus, Osiris�in de�i�ime u�ram��, ayd�nlanm�� halidir.

  Horus, �lahi �rade Yasalar��n�n gereklerinin insanda vicdan tarz�nda belirmesini simgeler. G�ne�in ve ay�n da Horusun g�zleri olarak kabul edilmesi g�ne�in ve ay�n n�betle�e olarak insanlar�n �zerinde olu�unu, yani vicdan�n sembol� olan Horus�un g�zlerinin g�nde 24 saat a��k olu�unu ifade etmektedir. Horus�un y�rt�c� ku�lar�n keskin bak���yla betimlenmesi vicdan�n g�z�nden hi�bir �eyin ka�amayaca��n� ifade eder. �nsan�n zihninden ge�en her d���nce ve bulundu�u her eylemi keskin bir bak�� taraf�ndan izlenmektedir. Bu g�z, insanda s�rekli olarak a��kt�r, ��nk� yasalar�n �a�madan uygulanmas�n� sa�lamaktad�r. Nefsaniyeti temsil eden Seth ise vicdan�n kar��t� oldu�u i�in, Horus�la olan m�cadelesinde onun bu g�z�n� ��karmaya �al���r. Horus�un Sirius�tan gelen bir tesir oldu�u ve kayna��n�n g�klerdeki Osiris oldu�u belirtilmektedir. Tradisyona g�re Horus bu g�z�n� en sonunda babas� Osiris�e b�rakm��t�r. Horus�un g�z�, bir di�er anlam�yla Tanr��n�n birli�ini matematiksel olarak g�steren bir sembold�r. Sembol�n anlam� ��yle ifade edilir: bir b�t�n ikiye b�l�nd���nde �  elde edilir. � de ikiye b�l�nd���nde 1/4, devam�nda ise 1/8, 1/16, 1/32 ve 1/64 elde edilir. Bunlar�n tamam� topland���nda ise 63/64 elde edilir. Bundan ��kan sonu� �udur: bir b�t�n s�rekli olarak b�l�nmeye devam ederse toplam de�er hi�bir zaman bire eri�emez, sadece Mutlak Allah, Bir�dir.

Dipnotlar

(1)  H�ristiyanl�kta Baba, o�ul ve kutsal ruh olarak sembolize edilen, Tanr��n�n birli�inin �� unsurda ki�ile�tirilmesi. Baz� ok�ltistler ilahi triniteyi mikrokozmos ve makrokozmosun ��l� yap�s�yla ili�kilendirilirler. Kabala�da �her �ey asl�nda bir olan ��ten kaynaklan�r. Her eylemde �� unsur vard�r: tesir eden prensip, �znenin eylemi ve bu hareketin nesnesi� denmektedir.

Kaynak�a

CHAMPDOR, Albert; Eski M�s�r��n �l�ler Kitab�; RM Yya�nlar�; �stanbul 1991.
 SALT, Alparslan; Semboller; RM Yay�nlar�; �stanbul 2006.
 SALT, Alparslan ve �OBANLI Cem; Dharma Ansiklopedi; Dharma Yay�nlar�; �stanbul 2001.
 BIEDERMANN, Hans; Dictionary of Symbols-Cultural Icons&The Meanings Behind Them; Meridian Printing; New York 1994.
 CIRLOT, J. E. ; A Dictionary of Symbols; Dover Publications; New York 2002.
 COOPER, J.C.; An Illustrated Encyclopedia of Traditional Symbols; Thames&Hudson; Slovenia, 2008.

Yay�na Haz�rlayan: Astroset Semboller Ara�t�rma Grubu

Yay�n Tarihi: 11.�ubat.2010
 
 

Astroset 2004-2010