|
Kap� sembol� a��lma, umut,
f�rsat, bir halden ya da d�nyadan di�erine ge�i�, yeni bir
hayata giri�, inisiyasyon, Toprak Ana�n�n koruyucu niteli�i
gibi kavramlarla ili�kilendirilir. A��k kap� hem f�rsat hem de
�zg�rle�me anlam�na gelir. Kap� sembol�, bir giri� noktas�,
iki d�nya aras�nda ve canl�larla �l�ler aras�nda ileti�im ve
yeni bir hayata ba�lang�c�n ifadesi olarak e�ik sembol�yle
ayn� anlam� payla��r.
Kap�lar
ve ge�itler genellikle sembolik hayvanlar taraf�ndan korunur,
�rne�in aslanlar, ejderhalar, bo�alar, k�pekler veya hayali
hayvanlar taraf�ndan. Osiris�in Evi�nin kap�lar�nda her bir
kap�y� bir tanr��a bekler ve bunlar�n isimleri bilinmelidir.
Do�unun ve Bat�n�n Kap�lar�, G�ne�in sabah ve ak�amlar�
ge�ti�i D�nya Mabedi�nin Kap�lar��d�r. D�nya Mabedi�nin
kap�lar�ndan ge�erek, daha ba�ka kap�lara a��lmak �zel izne
tabiidir.
Dar Kap�
(Bu kap� iki
ki�inin ge�emeyece�i kadar dard�r. Bu kap�dan tek ba��na
ge�meye ne kadar haz�r�z?)
�Dar
kap�dan girmeye �abalay�n�z. ��nk� ki�iyi y�k�ma g�t�ren kap�
b�y�k ve yol geni�tir. Bu kap�dan girenler �oktur. Ya�ama
g�t�ren kap� ise dar, yol da �etindir. Bu yolu bulanlar �ok
azd�r.� (�ncil�den)
Dar kap�,
a�a��da ve y�ksekte olan�n ileti�imindeki merkez noktad�r;
bedenli iken dikey (ruhsal) bir duru�la y�ksek enerjilere
a��labilme g�c�n� ifade eder ve inisiyasyonun ruhsall��a ge�i�
a�amas�n� simgeler. Dar Kap��dan ge�ebilen inisiye, ruh
�zg�rl���ne ve �l�ms�zl��e kavu�ur, evrensel yasalar�n sad�k
bir uygulay�c�s�, G�ksel ��leyi��in bir par�as� olur. Bu
�nemli sembol, inisiyeler i�in ruhsal sadeli�e ge�i�, �e�itli
yoksunluklar� tan�yarak incelme, s�ptille�me, zihinsel
yoksulluk anlam�na gelir. Zihinsel Yoksulluk kavram�, Paul
Brunton�un ���sel Ger�eklik� adl� kitab�n�n 75.inci sayfas�nda
��yle anlat�l�yor:
�Maddesel,
zihinsel ya da duygusal olarak sahip oldu�umuz bir �eyi
korudu�umuz s�rece, bu m�lkiyet tek ba��na �uurumuza
h�kmettik�e, �zihinsel olarak yoksul� olamay�z. E�er onu
tanr�sall���n iste�i �zerine tamamen terk edemiyorsak, bu
duruma ula�amaz ve meditasyonu s�rd�remeyiz. �Zihinsel
olarak yoksul� olabilmek i�in �uursal olarak d�nyadan
vazge�ebilmek gerekir. Bu m�lkiyetleri yine elde
tutabiliriz, ama e�er art�k bunlar �uura s�z ge�iremiyorsa
ger�ekten ruhsal yoksullu�a ula��l�r. D�nya, mallar�m�z,
dostlar�m�z, akrabalar�m�z ne denli �ekici olursa olsun,
hepsinin ge�ici oldu�unu; bir y���n olay�n ve �ok farkl�
olgular�n yaln�zca do�an ve �len tasar�mlar oldu�unu:
y�re�imizin ta i�inde, derinden dereni duymak gerekir.E�er
bunlardan �uuru �ekip al�rsan�z sizin i�in kaybolurlar. Peki,
o zaman �uura ne olur? O varl���n� s�rd�r�r. E�er varl���n�
s�rd�r�yorsa, e�er zihninizdeki fikrin �z�n� bu s�rd�rme
olu�turuyorsa, o zaman d���ncenize ger�eklik kazand�ran �eyin
yaln�z bu oldu�unu g�r�rrs�n�z. Bu insan�n �l�ms�zl��� ilk
ke�fedi�idir. Sonu� olarak saf haldeki �uur ger�ekliktedir.
E�er bu �uur Ger�eklikse, ayn� zamanda Ruh ve
Hakikat olmak zorundad�r. Yo�unla�mayla dikkatinizi
bileyerek onu i�ne ucu kadar k���k boyutlara �ekebilirsiniz.
Ayn� bi�imde tepenizdeki g��e yo�unla�arak b�t�n evreni
dolduracak �l��de geli�tirebilirsiniz. B�t�n bunlar yaln�zca
�uurun farkl� bi�imlerini olu�tururlar. �uurun en son do�as�na
ula�mak i�in, b�t�n bi�imlerden kurtarmak, b�t�n fikirlerden
s�y�rmak gerekir. �uurun bu �zg�rle�mesi ger�ek ya�am�n
amac� ve i�sel �zg�rl�kt�r.
�sa
g�klerin krall���na yaln�z yoksullar�n girebilece�ini
s�ylerken kastetti�i ger�ek mana zihni yoksulla�t�rarak onun
konsantrasyonunu saf haldeki �uura �ekebilmekti, ger�ek
yoksulluk ayn� zamanda Kri�namurthi�nin de s�ylemeye �al��t���
i�sel �zg�rl�kt�r. �sa bu nedenle, d�z anlam�yla al�nd��� i�in
genellikle yanl�� anla��lan bir c�mlede ��yle der: �Ne
mutlu a�layanlara, ��nki teselli bulacaklar�.
Dar Kap�
inisiyeyi yeni bir hayata g�t�ren yeni bir
ba�lang��t�r.
T�pk� i�nenin g�z�nden ge�mek gibi, ge�i� s�ras�ndaki ruhun
mekans�zl���n� ve ruhun sonsuzlu�a ait oldu�unu, sonsuzluk
yolculu�unu simgeler. Dar Kap��dan ge�meyi ba�aran inisiye
ruhun sonsuzluk i�indeki yolculuklar�n�n as�l anlam�n�
��zerek, bundan sonra kar��la�aca�� her olaya yeni bir g�zle
bakmay� ��renir. Ya�am, �lahilik ve Evren Yasalar��n�n
i�leyi�i hakk�ndaki bilgilerinde uygulamaya y�nelik b�y�k bir
de�i�im ba�lar. Buna �Kozmik �uura Ula�ma� da denir.
�zetleyecek
olursak, Dar Kap� sembol� insan�n nefsini yenerek, egosunu bir
i�ne deli�inden ge�irebilecek kadar inceltmesi, seyyal,
ak��kan ve esnek olmas� anlam�na gelir. Ge�ilecek kap� �ok
dard�r ve ger�ekten manevi anlamda �ok incelmeden o kap�dan
hi� kimse ge�emez. Bir halk deyi�i olan �Deveyi i�ne
deli�inden ge�irmek� s�z� asl�nda insan�n egosunun, kibrinin,
kendine tap�nma duygusunun i�ne g�z�nden ge�ecek kadar
inceltilmesi, kendini tan�ma, duyular�na ve duygular�na egemen
olma anlam�na gelir ki bu da inisiye olmak, bir inisiyasyondan
ge�mek anlam�na gelir. Yard�m ve destek almadan nefsin yedi
ba�l� ejderini yok edebilen ki�i hemen hemen yoktur. Belli bir
a�amaya gelindi�inde bu �al��malar bir disiplin ve d�zen
alt�na al�nmal�d�r ki, inisiye aday� zarar g�rmesin ve kafas�
kar��mas�n, onun iyili�i i�in daha �nce bu yolda ge�mi� bir
yol arkada��, bir rehber e�li�inde �uurunu safla�t�rmay� ve
d�nyaya kar�� yoksul olmay�, ruhta zenginli�i ��renmeye
�al���r. Y�llarca s�ren bu �al��ma zordur ve ger�ekten de dar
bir kap�dan ge�mek duygusu verir ama kap�dan bir kez ge�tikten
sonra da G�klerin Krall���ndaki ger�ek cennete ula��r ki o
cennet de onun kendi �uurunda sakl�d�r.
Kap�
bilgelikle de ili�kilendirilir; krallar kap�larda muhtemelen
ilahi g�c�n kutsal yerleri olan yarg� k�sm�nda otururlard�.
Bo�azk�y Aslanl�
Kap� Ge�mi�teki ve bug�nk� hali
Pek �ok
uygarl�kta koruyucu fig�rleri kutsal emanetlerin sakl� oldu�u
yerin kap�lar�n� g�zetlerler. Bir kap� ��phesiz bir evin en
�nemli unsurudur. A��l�r ve kapan�r; kap� �ald���m�z ve ayn�
zamanda kilitli olan bir unsurdur. Kap� e�iktir ve limittir.
Kap�dan i�eri girdi�imizde ya da d��ar� ��kt���m�zda farkl�
ko�ullar�n h�k�m s�rd��� bir alana, farkl� bir �uur haline
ge�eriz ��nk� o da farkl� insanlara, farkl� bir atmosfere yolu
a�maktad�r.
Kap�lar
veya ge�itler genellikle yaln�zca giri�leri de�il ayn� zamanda
da onlar�n arkas�ndaki sakl� olan mekanlar� temsil ederler.
Ayn� zamanda da gizli g�c�n sembol�d�rler (t�pk� sultanlar�n
Y�ksek Kap� kavram�nda; cehennemin kap�lar� veya g�ky�z�ne
a��lan kap� olarak Bakire Meryem sembollerinde oldu�u gibi).
Kap� genellikle bir alana, ger�ekli�e ya da b�y�k �neme sahip
bir b�lgeye giri�le ili�kilendirilir; t�pk� k�pr�n�n ge�i�le
ili�kilendirildi�i gibi. Tap�naklarda gizli odalar�n kap�lar�
�Kutsallar�n Kutsal�� olarak adland�r�l�r ve bu kap�lardan
yaln�zca oraya hakk�yla atanm�� y�ksek rahipler ge�ebilirdi.
Pek �ok k�lt�rde ge�i� rit�elleri bir kap�dan ya da ge�itten
ge�mekle sembolize edilir. Dinsel t�ren zamanlar� bu gizli
kap�lar�n a��l��� ile i�aret edilir.
Kud�s�teki
S�leyman�n Tap�na���n�n giri� hol�n�n kap�s�nda iki b�y�k
bronz s�tun bulunmaktad�r. Kitab� Mukaddes�in kahraman� olan
ve kap�lar� Filistin Gaza Mabedi�nin kap�s�ndan ��karan
Samson��n hikayesi �sa�n�n Eski Ahit�in dindar ruhlar�n
m�h�rlerini k�rd�ktan sonra onlar� serbest b�rak���n�n
tipolojik bir tahmini olarak yorumlanm��t�r.
Kap� ve Ge�i� Sembol� �li�kisi Kap�
sembol�yle ili�kili olan ge�i� kavram� ise; bir d�zlemden
di�erine, bu d�nyadan di�erine ya da a�k�n d�nyaya olan
de�i�imi ifade eder. �Zor ge�i�� sembolizmi d�nyevi olandan
kutsal olana ge�i�le; cennete geri d�n��le, y�ksek �uur
halleri kazanmakla, d�alizmdeki z�tl�klar� ve tezah�r etmi�
d�nyan�n kutupsall���n� a�makla ili�kilendirilir. Zaman� ve
mekan� a�ma yetene�inin sembol� olarak da kullan�l�r. Ge�i�,
ruhsal bir seviyede ve �zamans�z an�da ger�ekle�en bir
eylemdir, dolay�s�yla fiziksel duyularla alg�lamaya elveri�li
de�ildir. Fiziksel olan zihinle ve ruhla a��l�r ve Taoizmin,
Hinduzimin, Budizmin yoludur ve ayn� zamanda da
H�ristiyanl���n D�z Kap�s� ve �slam�n Tarikat��d�r. Ge�i�
rit�elleri genellikle bir ba�lang�� ayr�m�n� temel al�r ve
bunu da nihai bir birlik haline ge�i� izler.
Kap� ve Anahtar
Sembol� �li�kisi
Kap�
sembol� anahtar sembol� ile de ili�kilidir,
�rne�in
Tasavvufta Tanr��n�n Kelam��n�n t�m kap�lar�n� a�an d�rt di�li
anahtar sembol� vard�r. Eski Roma�da ruhlar�n rehberi olarak
g�r�len �ift y�zl� ilah Janus bazen bir elde anahtar, bir elde
asa ile, bazen de alt�n ve g�m��ten iki anahtarla, yani her
elde bir anahtarla tasvir edilirdi. Bunlardan g�m�� olan�,
Antik�a� inisiyasyonlar�ndaki k���k misterler a�amas�nda elde
edilecek olan�, alt�n olan� ise b�y�k misterler a�amas�nda
elde edilecek olan� simgelerdi. Roma �mparatorlu�undaki Zervan
Akarana (s�n�rs�z zaman) tasvirlerinde bir y�lan�n g�vdesine
yedi kez doland��� d�rt kanatl�, arslan ba�l� adam, asan�n
yan� s�ra iki anahtar ta��maktad�r. Burada g�m�� anahtar
varl���n insiyatik s�re�te baz� s�rlara eri�ti�ini fakat d�nya
okulunu hen�z bitirmemi� oldu�unu simgeliyordu; alt�n anahtar
ise varl���n d�nyasal t�m karmik gerekliliklerini �demi�
oldu�unu sembolize ediyordu. Anahtar sembol�ne baz� masallarda
�� gizli oday� ya da �� s�rr� a�an �� anahtar olarak
rastlan�r. Bu anahtarlar �� farkl� maddeden yap�lm��t�r.
���nc�s� ya alt�n ya da elmast�r ve her anahtar varl��a yeni
bir alemin kap�lar�n� a�maktad�r.
�e�itli
Tradisyonlarda
H�ristiyanl�kta
Bakire Meryem Cennetin kap�s�d�r. H�ristiyanl���n sembolik
kap� tradisyonu �sa�n�n �ncil�de Yuhanna�ya g�re �u s�zlerinde
yeral�r; �Ben kap�y�m; e�er bir kimse benden girerse,
kurtulur; girer, ��kar ve otlak bulur� (�ncil; Yuhanna;
10:9). Bir kilisenin kap�s� genellikle H�ristiyan erdemleri ile doludur ��nk� kurtulu�a giden yolda
bunlar�n �nemi b�y�kt�r. Cennetin kap�lar�n�n tradisyonel
koruyucular� Ba�melek Michael ve havari Peter�d�r
(anahtarlar�n koruyucusu). Hinduizmde; ilahilik sembolleri
kap� pervazlar�na i�lenmi�tir ve bunlar insan�n Y�ksek
Varolu�a ge�i� yapmas� i�in vas�tal�k eden tanr�sal varl���
simgelerler. Mitraizm�de; Cennetin yedi b�lgesine ya da
inisiyasyon ma�aras�na ge�i�i simgelerler. Kadim Roma�da Janus
giri� ve ��k�� tanr�s�yd� ve a��lman�n ve kapanman�n g�c�n�n
anahtarlar�n� elinde tutar. Zodyakta, yenge�teki yaz g�nd�n�m�
insanlar�n kap�s�d�r ve �l�m g�c�n� ve g�ne�in bat���n�, ba�ka
bir deyi�le Janua �nferni�yi sembolize eder. K��
g�nd�n�m�, o�lak burcunda tanr�lar�n kap�s�d�r ve g�ne�in
y�kseli� g�c�n�; yani Janua Coeli�yi simgeler. Bu
kap�lar ayn� zamanda inisiyasyon ma�aralar�n�n giri� ve
��k��lar�yla ve ayn� zamanda d�nyaya gelen ve d�nyay� terk
eden ruhlarla ili�kilendirilir. Hinduizm�de Janua Coeli�ye
deva yana; Janua �nferni�ye ise pitri-yana
denilmektedir. �in sembolizminde kap�, �zellikle de saray
kap�s�, imparatorun simgesiydi. K�t� ruhlar� uzak tutmak i�in
kap�n�n �st k�sm�na �zerinde aslan kafas� tasviri bulunan
metal bir levha as�l�rd�. G�ney �in�de kap�y� aral�k b�rakmak
u�ursuzluk say�l�r.
Mimaride
Bir mabed
kap�s� ile mihrab�n aras�nda merkez ve �evre aras�nda olan
ili�kinin ayn�s� vard�r. Bununla beraber her ikisinde de iki
tamamlay�c� unsur birbirine en uzak mesafededir ve bununla
beraber en yak�n olanlard�r ��nk� biri di�erini belirler ve
yans�t�r. Bunun en iyi �rne�i, katedrallerin mimari
s�slemelerinde g�r�l�r; cephe hemen her zaman adeta suna��n
arkas�ndaki heykel gibi i�lenmi�tir. Bir katedralin ya da
kilisenin �� kap�s� inanc�, umudu ve merhameti
simgelemektedir.
|