Sembolizm

WWW.ASTROSET.COM

ATE� SEMBOL�

 ï¿½Bana yak�n olan ate�e yak�nd�r ve bana uzak olan Melekut�tan da uzakt�r�.  Hz.�sa

  D�rt temel unsurdan biri olan ate�, kainat� meydana getiren en b�y�k g�� ve enerjilerdendir ve pek �ok tradisyonda yeri olan kutsal bir sembold�r. �e�itli geleneklerde sembolize etti�i anlamlar incelendi�inde �o�unlukla ruhla, �ger�ek olan�la, sezgisel bilgiyle, ilahi olanla, ar�nmayla, d�n���mle, g��l� olu�la, enerjiyle, ruhsal hiyerar�iyle, �st�rapla, g�ne�le, ���kla ve ocakla ili�kilendirildi�i g�r�lmekte; �evresini etkileyen bir g�� kayna�� olma, karanl��� ayd�nlatma ve ar�nd�rma suretiyle y�kseltici olma �zellikleri �ne ��kmaktad�r.

  Ate� sembol�ne Eski �ran, Hint ve �slam dinlerinde, Eski M�s�r, Kelt, Etr�sk, Grek, Roma, Slav, Cermen, Maya, Kuzey Amerika, Meksika, �in, Afrika, Polinezya ve �in geleneklerinde rastlanmaktad�r.

  Dr. Bedri Ruhselman��n temellerini att��� Neospirit�alizm a��s�ndan de�erlendirildi�inde ate� sembol� varolu�, varolmak, hayatta olmak �eklinde d���n�lebilir. Ate� ayn� zamanda bir �eyin canland�r�lmas�, var edilmesi, a���a ��kar�lmas� anlam�na da gelir. Bir ocak veya ate� yand��� zaman orada pi�irmek, beslemek ve etraf�nda insanlar� toplamak gibi eylemler a���a ��kar. Etraf�nda toplanan ise bir kabile, bir topluluk olabilece�i gibi, k���k bir aile ya da �ok daha b�y�k bir kitle de olabilir. Ocak ve ate� b�yle bir �rnekte varolmay� ve hayatta kalmay� simgelemekte, hamken pi�irmekte, olgunla�t�rmakta, ayn� zamanda da besleyip, tortular�ndan ar�nd�rmaktad�r. Buradaki beslenme kavram� ruhsal olarak beslenmenin bir sembol� olarak d���n�lebilir. Dolay�s�yla ate� bilginin �����nda pi�iren, ar�nd�ran, besleyen ve etraf�nda toplayan bir sembol olarak d���n�lebilir.

  Ate�, ruha ait olan bilginin a���a ��kmas�na neden olmaktad�r. S�z konusu bilgi ate�te yanmak, ate�le imtihan olmak; yani �st�rap �ekerek, ar�narak ve pi�erek a���a ��kmaktad�r. A���a ��kt���nda ise ate�, ����� ile ayd�nlatan olup o ���ktan bir�ok insan�n yararlanmas�na da olanak sa�lamaktad�r. I����n yay�lmas� ise birle�tiren, toplayan bilgiyi ifade etmektedir.

  Bir yerde bir ocak yand��� zaman orada bilginin ����� hayat bulur. �nce ruhsal tesirler ve y�ksek bilgiler, insanlar� toparlay�c� ve birle�tirici �zellik ta��rlar. Ruhsal bilgi ruhu temsil eder ve bilginin �����n� yayar. Ate�te yanarak ar�nmay� sa�layan ve b�ylelikle ruha ait olan bilginin ortaya ��kmas�n� sa�layan da ruhsal bilgidir. Ate�le imtihan edilme, genelde olumsuz gibi alg�lansa da ger�ekte bir varl�ktaki incelikleri a���a ��kard��� i�in o ki�iye yap�labilecek en b�y�k yard�m niteli�indedir.

  Yine Neospiriti�alizme g�re ate�le imtihan olunan, bir ba�ka deyi�le ate�te y�r�yen ki�inin bazen yanma hissi duymas� m�mk�nd�r. S�z konusu yanman�n hissedilmemesi i�inse fark�ndal���, konsantrasyonu y�ksek bir seviyede tutmak gerekir. Ate� sembol�; ruhsal �����, ger�e�in �����n� bir me�ale gibi elinde tutmak ve o me�alenin ����� ile hizmet vermek �eklinde de a��klanabilir. Herkesin sahibi oldu�u kendine ait me�alesini yak�ncaya kadar faydalanabilece�i bir me�aledir s�zkonusu olan�

  Azteklerde tanr�, evin oca��nda yanan ate�te, aile ya�am�n�n merkezinde ya��yordu ve bu formuyla ate�, bir zamanlar insanlar�n ortaya ��kmas�n� sa�layan hayat k�v�lc�m�n� sembolize ediyordu. Ate� �o�u ilk �a� insan�na g�re kainat�n yarat�c�s� anlam�na geliyordu ve g�ne�in d�nyevi temsilcisiydi� Altay T�rkleri�ne g�re ate�, g�ne�in yery�z�ndeki simgesidir.

  Sabiiler (1), ilahi ���k olarak ifade edilen ruhlar i�in �ruhlar geceleyin karanl�k g�ky�z�nde ���l ���l parlayan y�ld�zlar veya karanl�k bir mekandaki ate� toplar� gibidirler� demektedir. Kabala gelene�inde ise ate� insan�n manevi k�sm�yla, �z�yle ve onun bulundu�u planla �zde�le�tirilir.  
  Zerd��t Dininde ate�, bu dinin tanr�s� Ahura-Mazda�n�n sembol� olup, k�t�l�klerden koruyucu niteli�e sahipti.

 Hint Metinleri olan Bhagavatgita�da ate� sezgisel bilginin sembol�d�r ve yarat�l��� ger�ekle�tiren Brahma ile �zde�le�tirilir. Vedalardaki ate� tanr�s� Agni ayn� zamanda g�nahlar� temizleyici olu�uyla bilinir. �inlilere g�re ise ate� be� elementten veya be� d�n��me halinden biridir. Ac�yla, keskin tatla, t�yl� hayvanlar s�n�f�yla ili�kilendirilir. �inlilere ait I Ching (2) gelene�ine g�re ate� kalbin ve ruhun sembol�d�r. �inliler ate� sembol�n� eskiden yeniye ge�i� rit�ellerinde kullanm��lard�r.

  Tibet Tantrizmi�nde ate� eril bir simge, ocaksa di�il bir simgedir. Ate� �zerinde y�r�me rit�eline ise bu tradisyonda oldu�u kadar g�n�m�zdeki �aman uygulamalar�nda ve di�er ar�nd�rma t�renlerinde hala rastlanmaktad�r. Simyac�lar ate�in �d�n���m eleman�� olarak adland�r�lan anlam�na �zel bir �nem atfetmi�lerdir.

  Sufizmde, de�i�tirici ve ar�nd�r�c� bir unsur olan ate�e girenin nur olaca�� s�ylenir. Bu sembol, �slam Dini�nin kutsal kitab� olan Kuran�da �o�unlukla cehennem ate�i olarak ge�er. S�z konusu anlam�yla ate� ac� verici olup sonunda ar�nmaya varan bir s�recin vas�tas� olmaktad�r. Cehennem ate�inde yanma sembolizminde belirtilen ate�ten can�n yanmas� vicdan azab�n� simgeler. Bu, �l�mden sonraki hesapla�ma s�ras�nda duyulan vicdan azab�d�r.  Reenkarnasyon ger�e�inin bilgisine vak�f olan Orfe ve Platon bu a�amay� �varl���n kendi kendini yarg�lamas� ve d�nyada bedenliyken yapt�klar�n�n bedelini kendine �detmesi� olarak ifade eder.

  Ate�, Kuran�da �im�ek ve y�ld�r�m sembolleri ile, g��le ve Allah�la ili�kilendirilmektedir. �bn-�l-Arabi�ye (3) g�re �im�ek �lahi Zat��n bir tecellisidir. Bu y�zden eski �a�lardan beri �lahi I��k �akmalar� �y�r�nemeyecek kadar karanl�k olan yolu bir an i�in ayd�nlat�p varl���n birka� ad�m ilerlemesini sa�layan �im�ekler� olarak sembolize edilmi�tir.

  Grek tradisyonuna g�re ate� maddenin esir (4) haliyle yak�ndan ili�kilidir. Orfe ��retisine g�re esir ate�li bir maddedir. Bu ��retinin aktar�ld��� tap�naklarda ate� ruhsal g�ne�i temsil ederdi. Pisagor �nisiyasyonunda ise Hestia ya da Vesta, (5) her �eyin kayna��n�n ilahi ate� ya da ilahi ate�ten ��km�� ilahi ���k oldu�u bilgisini ifade ediyordu.

  �l�m olay� ile boyut de�i�tiren varl���n ilk a�amada �ekti�i vicdan azaplar� ve vicdan�n�n denetimindeki imajinasyonunun yaratt��� mizansenlerdeki olaylardan duydu�u �st�raplar, s�k�nt�lar bir�ok gelenekte ate�te yanma ile sembolize edilmektedir. �rne�in Hint metinlerinden Satapatha Brahmana�ya g�re �len her kimse g�nahkarlar� yakan ama iyilerin ge�mesine izin veren iki ate� aras�ndan ge�mek durumunda kal�r. Bu, baz� eski M�s�r metinlerinde Tuat�taki ate� y�lan�yla temsil edilir. M�s�r metinlerinde bu a�amay� a�abilenlerin serin sularda rahatlayaca�� belirtilir. Eski M�s�r metinlerinden Kap�lar Kitab��nda �len kimsenin bu ate� y�lan�yla ate� g�l�nde kar��la�aca�� belirtilir. �l�m �tesinde ate�te yanma sembolizmi �ncil�de de mevcuttur.

  Ate�in ilahi y�n�n�n bir ba�ka ifadesi ise, s�k kullan�lan ve H�ristiyan Gelene�inde oldu�u kadar Hint Gelene�inde de iyi bilinen �ate�teki demir� simgesi olmaktad�r. Mevlana, Hallac-� Mansur�un (6) �Ene�l Hak� yani �Ben Hakk��m� s�z�n� onu ate�teki demire benzeterek a��klar: Kor halindeki demir �ben ate�im� diye hayk�r�r, buna kar��n onun �z� yine demirdir, ate� de�il. ��nk� yarat�lan�n maddi ve fiziksel y�n� devam etti�i s�rece Allah ile insan aras�nda mutlak birli�in ger�ekle�mesine imkan yoktur. Ate�in bir ba�ka kullan�m� da Hallac��n pervane �yk�s�nde yeral�r.
  "Pervane yava��a kandile yakla��r, �ncelikle kandilin �����n� g�r�r, sonra onun s�cakl���n� hisseder, son olarak da tam bir �zde�le�me ya�amak i�in kendisini alevde yok eder". Ate�te eriyip yok olma �eklinde yanl�� anla��lan bu �yk�de ï¿½slam tasavvufunun da temelini olu�turan evrensel ger�ekleri fark etme, yasalarla b�t�nle�me arzusu duyma, y�ksek fark�ndal��a ula�ma, ayd�nlanma ve ilahi a�k anlat�lmak istenmi�tir.

  Ate� sembol� inisiyatik s�re�lerde �i�sel ate�� olarak da adland�r�lmakta ve bu ifade �amanizmde, Tibet ve Maya geleneklerinde, Sufizmde, Hinduizmde ve Budizmde de kullan�lmaktad�r. �nisiyatik s�re�te �ze ula��lmas� i�in kabu�un k�r�lmas� ya da bir ba�ka ifadeyle �i�sel ate�le yak�lmas�� gerekmektedir. Burada i�sel ate� sembol�, varl���n kendisine �ekebilece�i y�ksek seviyeli ruhsal tesiri ifade etmektedir. Dikey duru� sergileyen i�sel ate�e sahip bir insan �evresine ���k sa�ma, karanl�klar� ayd�nlatma ve ayd�nlanma yolunda demektir.

  Yunan mitolojisinde Zeus�u ger�ek haliyle g�rmek isteyen Semele�nin yand��� anlat�l�r ki bu sembolizm de ate�in (ya da ruhsal bilginin) do�rudan temas edildi�inde zarar verici olabilece�ini ifade etmektedir.

 ï¿½lahi  anlamda ise ate� baz� geleneklerde ruhsal hiyerar�iyi, baz� geleneklerde ise y�ksek seviyeli tesirleri ifade eder. Sembol ayn� zamanda �st�nl�k ve kontrol ile de e�le�tirilir ve bu da ate� sembol�n�n �imdiye de�in hep ruhsal enerjinin ifadesi olarak geli�ti�ini g�stermektedir.

Dipnotlar

(1)  Sabiiler: Araplar taraf�ndan �S�bi� (Subbi ya da Subb�) bi�iminde adland�r�lan bu topluluk, kendilerine �Mandenler� (bilgili
      olanlar, arifler anlam�nda; �ngilizcede Mandaeans) ad�n� verir. Kendileri i�in kulland�klar� bir di�er ad �Nasuralar�d�r (kutsal
      ï¿½ï¿½retileri koruyanlar anlam�nda).     http://ansiklopedi.turkcebilgi.com/Sabiiler
(2)
  I Ching; De�i�imler Kitab�, �in klasik metinlerinin en eskisi olan bilgelik kitab�.
(3)
  ï¿½bn-�l-Arabi �slam tarihinin �nl� bir mutasavv�f�d�r. Muhyiddin �bn� l-Arab� olarak da bilinir.
(4)
  Esir; eter olarak da adland�r�l�r; duyularla alg�lanmayan, atmosferin �tesindeki uzay� dolduran s�ptil madde.
(5)
  Hestia (Vesta); Mitolojide aile oca��n� temsil eden ate� tanr��as�
(6)
  Ene�l Hak� yani �Ben Hakk��m� dedi�i i�in �ld�r�len �nl� mutasavv�f.

Kaynak�a

� OWUSU, Heike; �nka, Maya ve Azteklerde Semboller; �lya Yay�nlar�; �zmir 2004.
�
 SALT, Alparslan; Semboller; RM Yay�nlar�; �stanbul 2006.
�
 SALT, Alparslan ve �OBANLI Cem; Dharma Ansiklopedi; Dharma Yay�nlar�; �stanbul 2001.
�
 EBERHARD, Wolfram; �in Simgeleri S�zl���; Kabalc� Yay�nlar�; �stanbul 2000.
�
 CIRLOT, J. E. ; A Dictionary of Symbols; Dover Publications; New York 2002.
�
 SCHIMMEL, Ann Marie; Tanr��n�n Yery�z�ndeki ��aretleri; Kabalc� Yay�nlar�; �stanbul 2004.
�
 HACALO�LU, Haluk; Zerd��t- �Ahura Mazda�; RM Yay�nlar�; �stanbul 1995.
�
 ARIKDAL, Erg�n; Ansiklopedik Metapsi�ik Terimler S�zl���; RM Yay�nlar�; �stanbul 1998.

Yay�na Haz�rlayan: Astroset Semboller Ara�t�rma Grubu

Yay�n Tarihi: 05.A�ustos.2009
 
 

� Astroset 2004-2010