|
�Bana
yak�n olan ate�e yak�nd�r ve bana uzak olan Melekut�tan da
uzakt�r�. Hz.�sa

D�rt
temel unsurdan biri olan ate�, kainat� meydana getiren en
b�y�k g�� ve enerjilerdendir ve pek �ok tradisyonda yeri olan
kutsal bir sembold�r. �e�itli geleneklerde sembolize etti�i
anlamlar incelendi�inde �o�unlukla ruhla, �ger�ek
olan�la, sezgisel bilgiyle, ilahi olanla,
ar�nmayla, d�n���mle, g��l� olu�la, enerjiyle, ruhsal
hiyerar�iyle, �st�rapla, g�ne�le, ���kla ve ocakla
ili�kilendirildi�i g�r�lmekte; �evresini etkileyen bir g��
kayna�� olma, karanl��� ayd�nlatma ve ar�nd�rma suretiyle
y�kseltici olma �zellikleri �ne ��kmaktad�r.
Ate�
sembol�ne Eski �ran, Hint ve �slam dinlerinde, Eski M�s�r,
Kelt, Etr�sk, Grek, Roma, Slav, Cermen, Maya, Kuzey Amerika,
Meksika, �in, Afrika, Polinezya ve �in geleneklerinde
rastlanmaktad�r.
Dr. Bedri
Ruhselman��n temellerini att��� Neospirit�alizm a��s�ndan
de�erlendirildi�inde ate� sembol� varolu�, varolmak, hayatta
olmak �eklinde d���n�lebilir. Ate� ayn� zamanda bir �eyin
canland�r�lmas�, var edilmesi, a���a ��kar�lmas� anlam�na da
gelir. Bir ocak veya ate� yand��� zaman orada pi�irmek,
beslemek ve etraf�nda insanlar� toplamak gibi eylemler a���a
��kar. Etraf�nda toplanan ise bir kabile, bir topluluk
olabilece�i gibi, k���k bir aile ya da �ok daha b�y�k bir
kitle de olabilir. Ocak ve ate� b�yle bir �rnekte varolmay� ve
hayatta kalmay� simgelemekte, hamken pi�irmekte,
olgunla�t�rmakta, ayn� zamanda da besleyip, tortular�ndan
ar�nd�rmaktad�r. Buradaki beslenme kavram� ruhsal olarak
beslenmenin bir sembol� olarak d���n�lebilir. Dolay�s�yla ate�
bilginin �����nda pi�iren, ar�nd�ran, besleyen ve etraf�nda
toplayan bir sembol olarak d���n�lebilir.
Ate�, ruha ait olan bilginin a���a ��kmas�na neden olmaktad�r.
S�z konusu bilgi ate�te yanmak, ate�le imtihan olmak; yani
�st�rap �ekerek, ar�narak ve pi�erek a���a ��kmaktad�r. A���a
��kt���nda ise ate�, ����� ile ayd�nlatan olup o ���ktan
bir�ok insan�n yararlanmas�na da olanak sa�lamaktad�r. I����n
yay�lmas� ise birle�tiren, toplayan bilgiyi ifade etmektedir.
Bir yerde
bir ocak yand��� zaman orada bilginin ����� hayat bulur. �nce
ruhsal tesirler ve y�ksek bilgiler, insanlar� toparlay�c� ve
birle�tirici �zellik ta��rlar. Ruhsal bilgi ruhu temsil eder
ve bilginin �����n� yayar. Ate�te yanarak ar�nmay� sa�layan ve
b�ylelikle ruha ait olan bilginin ortaya ��kmas�n� sa�layan da
ruhsal bilgidir. Ate�le imtihan edilme, genelde olumsuz gibi
alg�lansa da ger�ekte bir varl�ktaki incelikleri a���a
��kard��� i�in o ki�iye yap�labilecek en b�y�k yard�m
niteli�indedir.
Yine
Neospiriti�alizme g�re ate�le imtihan olunan, bir ba�ka
deyi�le ate�te y�r�yen ki�inin bazen yanma hissi duymas�
m�mk�nd�r. S�z konusu yanman�n hissedilmemesi i�inse
fark�ndal���, konsantrasyonu y�ksek bir seviyede tutmak
gerekir. Ate� sembol�; ruhsal �����, ger�e�in �����n� bir
me�ale gibi elinde tutmak ve o me�alenin ����� ile hizmet
vermek �eklinde de a��klanabilir. Herkesin sahibi oldu�u
kendine ait me�alesini yak�ncaya kadar faydalanabilece�i bir
me�aledir s�zkonusu olan�
Azteklerde tanr�, evin oca��nda yanan ate�te, aile ya�am�n�n
merkezinde ya��yordu ve bu formuyla ate�, bir zamanlar
insanlar�n ortaya ��kmas�n� sa�layan hayat k�v�lc�m�n�
sembolize ediyordu. Ate� �o�u ilk �a� insan�na g�re kainat�n
yarat�c�s� anlam�na geliyordu ve g�ne�in d�nyevi
temsilcisiydi� Altay T�rkleri�ne g�re ate�, g�ne�in
yery�z�ndeki simgesidir.
Sabiiler
(1),
ilahi ���k olarak ifade edilen ruhlar i�in �ruhlar
geceleyin karanl�k g�ky�z�nde ���l ���l parlayan y�ld�zlar
veya karanl�k bir mekandaki ate� toplar� gibidirler�
demektedir. Kabala gelene�inde ise ate� insan�n manevi
k�sm�yla, �z�yle ve onun bulundu�u planla �zde�le�tirilir.
Zerd��t Dininde ate�, bu dinin tanr�s� Ahura-Mazda�n�n sembol�
olup, k�t�l�klerden koruyucu niteli�e sahipti.
Hint
Metinleri olan Bhagavatgita�da ate� sezgisel bilginin
sembol�d�r ve yarat�l��� ger�ekle�tiren Brahma ile
�zde�le�tirilir. Vedalardaki ate� tanr�s� Agni ayn� zamanda
g�nahlar� temizleyici olu�uyla bilinir. �inlilere
g�re ise ate� be� elementten veya be� d�n��me halinden biridir.
Ac�yla, keskin tatla, t�yl� hayvanlar s�n�f�yla
ili�kilendirilir. �inlilere ait
I Ching
(2)
gelene�ine g�re ate� kalbin ve ruhun sembol�d�r. �inliler ate�
sembol�n� eskiden yeniye ge�i� rit�ellerinde kullanm��lard�r.
Tibet
Tantrizmi�nde ate� eril bir simge, ocaksa di�il bir simgedir.
Ate� �zerinde y�r�me rit�eline ise bu tradisyonda oldu�u kadar
g�n�m�zdeki �aman uygulamalar�nda ve di�er ar�nd�rma
t�renlerinde hala rastlanmaktad�r. Simyac�lar
ate�in �d�n���m eleman�� olarak adland�r�lan anlam�na �zel bir
�nem atfetmi�lerdir.
Sufizmde,
de�i�tirici ve ar�nd�r�c� bir unsur olan ate�e girenin nur
olaca�� s�ylenir. Bu sembol, �slam Dini�nin kutsal kitab� olan
Kuran�da �o�unlukla cehennem ate�i olarak ge�er. S�z konusu
anlam�yla ate� ac� verici olup sonunda ar�nmaya varan bir
s�recin vas�tas� olmaktad�r. Cehennem ate�inde yanma
sembolizminde belirtilen ate�ten can�n yanmas� vicdan azab�n�
simgeler. Bu, �l�mden sonraki hesapla�ma s�ras�nda duyulan
vicdan azab�d�r. Reenkarnasyon ger�e�inin bilgisine
vak�f olan Orfe ve Platon bu a�amay� �varl���n
kendi kendini yarg�lamas� ve d�nyada bedenliyken yapt�klar�n�n
bedelini kendine �detmesi�
olarak ifade eder.
Ate�, Kuran�da �im�ek ve y�ld�r�m sembolleri ile, g��le ve
Allah�la ili�kilendirilmektedir. �bn-�l-Arabi�ye
(3)
g�re �im�ek �lahi Zat��n bir tecellisidir. Bu y�zden eski
�a�lardan beri �lahi I��k �akmalar� �y�r�nemeyecek kadar
karanl�k olan yolu bir an i�in ayd�nlat�p varl���n birka� ad�m
ilerlemesini sa�layan �im�ekler� olarak sembolize edilmi�tir.
Grek
tradisyonuna g�re ate� maddenin esir
(4)
haliyle yak�ndan ili�kilidir. Orfe ��retisine g�re esir ate�li
bir maddedir. Bu ��retinin aktar�ld��� tap�naklarda ate�
ruhsal g�ne�i temsil ederdi. Pisagor �nisiyasyonunda ise
Hestia ya da Vesta,
(5)
her �eyin kayna��n�n ilahi ate� ya da ilahi ate�ten ��km��
ilahi ���k oldu�u bilgisini ifade ediyordu.
�l�m olay�
ile boyut de�i�tiren varl���n ilk a�amada �ekti�i vicdan
azaplar� ve vicdan�n�n denetimindeki imajinasyonunun yaratt���
mizansenlerdeki olaylardan duydu�u �st�raplar, s�k�nt�lar
bir�ok gelenekte ate�te yanma ile sembolize edilmektedir.
�rne�in Hint metinlerinden Satapatha Brahmana�ya g�re
�len her kimse g�nahkarlar� yakan ama iyilerin ge�mesine izin
veren iki ate� aras�ndan ge�mek durumunda kal�r. Bu, baz� eski
M�s�r metinlerinde Tuat�taki ate� y�lan�yla temsil edilir.
M�s�r metinlerinde bu a�amay� a�abilenlerin serin sularda
rahatlayaca�� belirtilir. Eski M�s�r metinlerinden Kap�lar
Kitab��nda �len kimsenin bu ate� y�lan�yla ate� g�l�nde
kar��la�aca�� belirtilir. �l�m �tesinde ate�te yanma
sembolizmi �ncil�de de mevcuttur.
Ate�in
ilahi y�n�n�n bir ba�ka ifadesi ise, s�k kullan�lan ve
H�ristiyan Gelene�inde oldu�u kadar Hint Gelene�inde de iyi
bilinen �ate�teki demir� simgesi olmaktad�r. Mevlana,
Hallac-� Mansur�un (6) �Ene�l Hak� yani �Ben Hakk��m�
s�z�n� onu ate�teki demire benzeterek a��klar: Kor halindeki
demir �ben ate�im� diye hayk�r�r, buna kar��n onun �z� yine
demirdir, ate� de�il. ��nk� yarat�lan�n maddi ve fiziksel y�n�
devam etti�i s�rece Allah ile insan aras�nda mutlak birli�in
ger�ekle�mesine imkan yoktur. Ate�in bir ba�ka kullan�m� da
Hallac��n pervane �yk�s�nde yeral�r. "Pervane yava��a kandile
yakla��r, �ncelikle kandilin �����n� g�r�r, sonra onun
s�cakl���n� hisseder, son olarak da tam bir �zde�le�me ya�amak
i�in kendisini alevde yok eder". Ate�te eriyip yok olma
�eklinde yanl�� anla��lan bu �yk�de �slam tasavvufunun da
temelini olu�turan evrensel ger�ekleri fark etme, yasalarla
b�t�nle�me arzusu duyma, y�ksek fark�ndal��a ula�ma,
ayd�nlanma ve ilahi a�k anlat�lmak istenmi�tir.
Ate�
sembol� inisiyatik s�re�lerde �i�sel ate�� olarak da
adland�r�lmakta ve bu ifade �amanizmde, Tibet ve Maya
geleneklerinde, Sufizmde, Hinduizmde ve Budizmde de
kullan�lmaktad�r. �nisiyatik s�re�te �ze ula��lmas� i�in
kabu�un k�r�lmas� ya da bir ba�ka ifadeyle �i�sel ate�le
yak�lmas�� gerekmektedir. Burada i�sel ate� sembol�, varl���n
kendisine �ekebilece�i y�ksek seviyeli ruhsal tesiri ifade
etmektedir. Dikey duru� sergileyen i�sel ate�e sahip bir insan
�evresine ���k sa�ma, karanl�klar� ayd�nlatma ve ayd�nlanma
yolunda demektir.
Yunan
mitolojisinde Zeus�u ger�ek haliyle g�rmek isteyen Semele�nin
yand��� anlat�l�r ki bu sembolizm de ate�in (ya da ruhsal
bilginin) do�rudan temas edildi�inde zarar verici
olabilece�ini ifade etmektedir.
�lahi
anlamda ise ate� baz� geleneklerde ruhsal hiyerar�iyi, baz�
geleneklerde ise y�ksek seviyeli tesirleri ifade eder. Sembol
ayn� zamanda �st�nl�k ve kontrol ile de e�le�tirilir ve bu da
ate� sembol�n�n �imdiye de�in hep ruhsal enerjinin ifadesi
olarak geli�ti�ini g�stermektedir.
|