Sembolizm

WWW.ASTROSET.COM

�� SEMBOL�

��� merdivenle ��k�lan, �� s�r�n�n sahibi, y�ld�zl� g��� d�nd�ren Tanr� Bay �lgen��  Altay T�rkleri

  �� say�s� sembol�, pek�ok tradisyonda yeri olmas�n�n yan�nda; triad,trinite,��gen,�� u�lu yaba,piramit gibi sembollerle ili�kilidir. Mistisizme g�re ilk tek rakam olan ��, kademeler halinde yay�nlanan Semavi Tesir�in ilk kademedeki say�sal tezah�r�d�r.

  �e�itlilik, yarat�c� g��, b�y�mek, ikili�in �stesinden gelen ileri hareket, a���a vurmak, sentez gibi kavramlarla da ili�kilidir. ��, �b�t�n� kelimesini kapsayan ilk say�d�r ve triad, b�t�n�n say�s�d�r; kendi i�inde bir ba�lang�c�, bir ortay� ve bir sonu bar�nd�r�r (Aristoteles). ���n g�c� evrenseldir ve d�nyan�n g�ky�z�, toprak ve sular olarak ��l� do�as�d�r; o; beden, ruh ve can olarak insand�r; do�um, ya�am, �l�m olarak; ge�mi�, �imdi, gelecek olarak, ay�n �� faz� olarak ele al�nabilir. ��, ruhu temsil eden g�ksel bir say�d�r, d�rt ise bedeni temsil eder, ikisi birlikte yediyi ve ayn� zamanda kutsal haftay� olu�tururlar, 3x4 ise 12 olarak zodya��n bur�lar�n� ve ayn� zamanda y�l�n aylar�n� sembolize eder.

  �� say�s� ruhsal sentezi sembolize eder ve d�nyalar�n her birinin yarat�l��� i�in form�ld�r. Sembol, d�alizmin neden oldu�u �at��man�n ��z�m�n� sembolize eder. do�umu-zirve noktas�n� ve d����� kapsayan bir yar�m daireyi olu�turur. Geometrik olarak �� nokta ve ��genle temsil edilir. Birli�in d�alite �zerindeki eyleminin ahenkli bir �r�n�d�r. Temel prensiplerle ili�kili bir say�d�r ve yeterlili�i ya da kendi i�inde birli�in b�y�mesini ifade eder. ��, m�kemmellikle ili�kisi olan zengin bir say�d�r.

  ��l� olan, sonucu oldu�u ikili ve birli olana ayr��t�r�labilir; o, dengenin g��l� bir merkez noktas�na sahip oldu�u i�in Taoist sembolizminin g��l� bir say�s�d�r. ��; Baba, Anne, O�ul olarak herkesi kucaklayan Tanr� zihnini ortaya koyar; ki bu aile biriminde de ortaya ��kmaktad�r. �� ayn� zamanda birikmi� etkinin g�c�n� ta��r; bir ya da iki kez olas� tesad�f� ifade ederken bir �eyin �� kez meydana geli�i kendi i�inde kesinlik ve g�� ta��r. �rne�in �� Kere B�y�k Hermes, �� Kere Asil Olan Lord, �� kere Mutlu Ada vs. Folklorda �� dilek vard�r, �� prens ya da prenses, �� cad�, �� kader tanr��as�, �� peri (genelde ikisi iyi, biri k�t�d�r). ��,  ayn� zamanda tamamlanman�n say�s�d�r. Tanr�lar�n ve g��lerin say�s�z ��l�leri vard�r. Birde �� olan tanr��alar ile ��l� tanr��alar Semitik, Yunan, Kelt ve Cermen dinlerinde �ne ��kmaktad�r; bunlar tek bir ilahenin farkl� ve�heleri veya farkl� potansiyelleridirler.

  Geometrik bir �eklin olu�turulabilece�i ilk say� olan ��, ku�at�c� ilke oldu�u i�in, �eli�kiler ve gerilimler ���nc� bir ��enin devreye girmesiyle ��z�l�r. Bu bilgi bir Alman �iirinde a��k olarak g�r�lmektedir: �Bir yumurta i�in iki ki�i d�v���r, ���nc� al�r�� Lao Tzu �yle demektedir: �Tao birli�i olu�turur.  Birlik ikilli�i, ikilik ��l��� ve ��l�k her�eyi olu�turur. Buna benzer bir �ekilde Pisagorcular da uygun olmayan birli�in d�nyay� yaratmak �zere iki kar��t g�ce ve sonra da ya�am� olu�turacak ��l� birli�e b�l�nd���n� varsayarlar.

  Resimdeki tav�anlar Paderborn Katedrali�nin penceresinde bulunmaktad�rlar. Tav�anlar, ��l� birli�in sembolleridir ve her�eyin fark�ndad�rlar. Her�eyi g�r�r ve duyarlar. Kulaklar� ��gen bi�imindedir.

  �� say�s� tradisyonlarda genel olarak spirit�el g���n say�s� olarak kabul edilir, ayn� zamanda ilahili�in, �����n, aktif ve eril prensibin bir sembol�d�r. Pisagor�a g�re triad (�� ilkesi) yasas� nesneleri olu�turan yasad�r ve ya�am�n ger�ek anahtar� olan bu yasa ya�am skalas�n�n t�m basamaklar�nda h�k�mrand�r. Teozofi Derne�i�nin kurucusu H. P. Blavatsky ise bununla ilgili �G�r�n�r evrende her�ey triad�dan tecelli etmi�tir� demi�tir.

  Yeni Ruh�ulukta
 
�lahi Kelam��n say�s�d�r. Spirit�alist terminolojiyle �� say�s� �� unsurun temsilidir: Fiziksel beden, perispri ve ruh.  ��, kimi tradisyonlarda vibrasyonel d�zeyleri farkl� �� ortam� simgeler: Fiziksel plan (d�nya), spatyom ve Yeni Ruh�ulu�un ifadesiyle d�rt boyutlu alem. �� say�s� baz� tradisyonlarda G�ne� Sistemi�ni y�neten ��l�y�, yani ezoterik tradisyona g�re Sirius Sistemi�ni ifade eder. T�rk ve Kuzey Amerika K�z�lderililerinin tradisyonunda �� ok sembol� vard�r. Proto-T�rk k�lt�r� �zerinde �al��an baz� ara�t�rmac�lara g�re T�rk�e�deki �� s�zc���n�n ilk hali �u� idi ve o zaman da yine en y�ksek yer anlam�ndayd�. Ara�t�rmac� James Churchward��n 18 000 y�ll�k oldu�unu ifade etti�i bir mezardan ��kan Uygur H�k�mdar�n�n �� ���n u�lu tac� ve �� di�li asas� vard�r.

  �� say�s�n�n en temel sembol� ��gendir. ��i�e �izilmi� �� daire veya ��gen bir trinitenin �� unsurunun ayr�lmaz birli�ini sembolize etmektedir. ���n di�er sembolleri ise *trident (*�� u�lu yaba; Sirius Sistemi�nin sembol�d�r), zambak �i�e�i, yonca, ��l� y�ld�r�m, ��l� harf, vs�

  Afrika Sembolizminde
 
Afrika Sembolizminde ��, Krall�k sembol�d�r. Ay tanr��as� �� ki�idir, bunlar�n ikisi siyah, biri beyazd�r. Simyada; �� atomdan olu�anla, s�lf�r ve c�vayla, tuzla ili�kilidir; ruhu ve bedeni temsil eder.

  Arap Sembolizminde
 
Arap sembolizminde �slam �ncesi tradisyonda yeral�r. Bu tradisyonda Manat ��l� bir tanr��ad�r ve �� kutsal bakire olan Al-Itab, Al-Uzza, Al-Manat olarak temsil edilir. Benzersiz bir dikilita�la, ta�lar veya s�tunlarla ya da �st�nden g�vercinler y�kselen bir s�tunla temsil edilir.

  Budizmde
 *
Triatna
(*Budizmin �� temel ibadet ��esi), �� de�erli m�cevher, Buda, Dharma ve Sangha�d�r.

  �slamda ve Sufizmde
  Schimmel�e g�re, �slam Peygamberi s�zlerini �� kez tekrarlard�. Tanr��ya giden yol, f�kh�n ana caddesini olu�turan �eriat, sufinin dar yolunu olu�turan ve sonu�ta Hakikat�e yani �lahi Ger�ek�e veya sezgisel bilgi anlam�ndaki marifet�e ula�t�ran tarikat olarak bilinir. Yoldaki her a�ama tekrar �� dereceye b�l�nebilir; s�radan m�minin uyaca�� kurallar, se�kinlerin uyaca�� kurallar ve se�kinlerin se�kinlerinin uyaca�� kurallar.

  H�ristiyanl�kta
  Trinite ile, ruh ile, bedenin ve ruhun birle�mesi ile ili�kilidir. Magi�nin Tanr�,Kral ve ayn� zamanda da Kurban olan �sa�ya �� hediyesi vard�r; sembol  de�i�imin �� fig�r� ile, g�naha girmekle, Peter��n inkar� ile, �sa�n�n �arm�ha gerildi�i tepedeki ha�lar ile, �sa�n�n �ld��� g�n, �l�m�nden sonra g�r�nmesiyle, Meryem�le, niteliklerle veya teolojik erdemlerle, imanla, umut ve sevgiyle ili�kilidir.

  Yahudi Sembolizminde
  S�n�rs�z �����n, g�nahlardan ar�nd�ran zekan�n sembol�d�r. Kabalizmde ��; anlay��� ve eril ile di�ili birle�tiren zekan�n ��lemesini temsil eder. Kabala�ya g�re her�ey asl�nda bir olan ��ten kaynaklan�r. Her eylemde �� unsur vard�r: 1-Tesir eden prensip, neden veya hareketin �znesi  2-�znenin hareketi yani eylemi 3-Bu hareketin nesnesi, hedefi, sonucu veya tesir edileni.

  Hindu Tradisyonunda
  Trimurti�nin sembol�, yarat�l���n ��l� g�c�, y�k�m, koruma, a���a ��kma, s�rd�rme ve bitirmenin sembol�d�r. Tanr�lar�n �e�itli tiriniteleri vard�r. �� tekerlekli ay arabas� vard�r.

  Kelt sembolizminde
  Tanr��a Bridget �� katl�d�r, say�s�z *Triadlar�da (*��l�) �� kutsanm�� leydi bulunur, bunlar genelde ayn� ilahili�in �� a��l�m�n�n temsilidirler. ��, Kelt tradisyonunda �zellikle �nemli bir say�d�r.

  �in Tradisyonunda
  Kutsall���n sembol�, hay�rl� u�urlu bir say�d�r. �lk tek say�, ayn� zamanda da eril bir say�d�r. At kurba�as� veya ku�u �� ayakl�d�r.

  M�s�r Ezoterizminde
 
Thoth ��� kere b�y�k Trismegistus�tur.

  Greko Romen Tradisyonunda
  �manla, Moiralar�la ili�kilidir. Hekate �� katl�d�r. Erinyeler, birde �� olduklar� gibi Medusa olarak da Gorgonlard�r. �� hay�r, �� zerafet, �� siren, �� tanr��a, �� hesperid, *�� Gree (*GRAIAI. Yunan Mitolojisinde. Phorkys ve Keto'nun k�zlar�, Gorgonalar'�n karde�leri olan 3 k�z karde�, �ya�l� kad�nlar�. D�nyaya ya�l� olarak gelmi�lerdi). Cerberus �� ba�l�yd� ve Scylla�n�n �� k�pek kuyru�u vard�, Chimera�n�n bedeninin �� b�l�m� vard�. ��, d�rt ve onlar�n toplam� olan yedi, �� d�nyan�n ve d�rt elementin krali�esi olarak Aphrodite/Ven�s i�in kutsald�r. Orfik sembolizmin varolu�, ya�am ve zeka triyad� vard�r.

  Hermetik Tradisyonda
  Y�ce g�c�n, �� kere b�y�k Trismegistus�un sembol�d�r.

  Bambaralar�da
  Bambaralar�a g�re evrendeki nesnelerin meydana geli� s�recinde eril olan ilk alemin sembol� ��t�r; renklerin ve bi�imlerin olmad��� bu alem, tezah�r �tesi bir alemdir ve ancak sembol� d�rt olan di�il prensiple ilgi kurdu�u zaman tezah�r eder. ��, bir hareket uyaran�, bir ba�latma uyaran�d�r. Do�umu, �remeyi, olu�umu, tezah�r� sa�lar ve belirler ve ancak tezah�r aleminde uygulama alan� bulur.

  Japon Tradisyonunda
  Ayna, k�l��, m�cevher; ger�ek, cesaret, �efkat �� hazinedir.

  Maorilerde
  B�y�k Ruh, �lahi Yarat�c�, g�ne�, ay ve d�nyan�n trinitesi, do�an�n; ge�mi�in, �imdinin ve gelece�in; �� parmakla g�sterilen zihnin, fizi�in ve karakterin tanr�s�d�r.

  Taoizmde
  B�y�k Triad G�ky�z�-�nsan-D�nya�d�r. ��, ilk g��l� say�d�r ��nk� b�l�nd���nde ortada bir merkezi kal�r, bu, denklemin merkez noktas�d�r. O, yang�t�r, u�urludur ve ayn� zamanda da �oklulu�un sembol�d�r: �Bir �kiyi do�urdu, �ki ��� do�urdu, �� ise t�m say�lar� meydana getirdi.


Triquetra

  �e�itli Tradisyonlarda
  Trinite biri b�y�k ikisi k���k �� ha�la sembolize edilir. Pisagor sembolizminde tamamlanman�n sembol�d�r. �skandinav ve Alman tradisyonunda iman�n sembol�d�r; �� Norna olarak iman�n sembol�d�r; Mani, Nyi, Nithi; bunlar ayn� zamanda dolunay�, yeniay� ve d��mekte olan ay� i�aret ederler. Alman mitolojisinde ay Fate ve ay tanr��as� Holda�d�r, iki k�z� ile birlikte birde ��t�r. Aydaki tav�an�n �� baca�� vard�r. Thor bazen �� ba�l�d�r ve Odin�in sembollerinden  olan bir *triskele(*Kelt sembol�d�r. �� tane spiralin birle�mesi ile olu�ur) ile ya da triquetra ile sembolize edilir. ��, iyi �ans�n sembol�d�r. S�mero Semitik Tradisyonda �ok say�da triniteler mevcuttur. Kartaca�da B�y�k Tanr��a ay tanr��as�d�r ve �� benzersiz s�tunla temsil edilir. Slav Tradisyonu�nda: Ay Tanr� �� ba�l�d�r.

  Piramit
  D�nyan�n Merkezi ve Axis Mundi olarak kabul edildi�i gibi, ilksel Kutsal Da�� da sembolize eder, o da t�pk� Meru da�� gibi d�rt kenara sahiptir. Piramidin tepe noktas� en y�ksek ruhsal, hiyerar�ik ve inisiyatik hedefi sembolize ederken ayn� zamanda ate�in, alevin ve g�ne�in eril g�c�n�n de temsilidir. Basamaklar� olan piramit, kozmosun yap�s�n�n ve �uur planlar�n�n sembol� olurken ayn� zamanda da G�kkubbedeki G�ne�in y�kseli�ini sembolize eder. Eflatun piramidi d�nya elementini sembolize etmek i�in kullan�r; ona g�re piramit k�p ile birlikte hava, sekiz y�zl� ile (oktahedral) ate�, yirmiy�zl� ile su ve onikiy�zl� ile eterdir. Aztek sembolizminde piramit Quetzalcoatl��n be�inci g�ne�idir.

��gen Sembol�

  Evrenin ��l� yap�s�n�n sembol�d�r; g�ky�z�, d�nya, insan; baba, anne, �ocuk; beden olarak insan, ruh ve can, mistik say� ��, ��l�, ilk d�z �ekil ve dolay�s�yla y�zeyin temel sunumudur. Eflatun, �y�zey ��genlerden olu�ur� demektedir. E�kenar ��gen tamamlanman�n sembol�d�r.

  Tepesi yukar�ya bakan ��gen g�ne�le ili�kilidir ve hayat�, ate�i, alevi, �s�y� (burada yatay �izgi havay� temsil etmektedir), eril prensibin,  *shakta�n�n (*Hinduizmin bir dal�), ruhsal d�nyan�n, sevginin, ger�e�in ve bilgeli�in trinitesidir, asil bir ihti�am� i�aret eder ve k�rm�z� renk ile temsil edilir.

  Tepesi a�a��ya bakan ��gen ise ayla ve di�il prensiple ili�kilidir; matrixle, sularla, so�ukla, do�al ya�amla ili�kilidir. Ayr�ca bedenle, *yoni ile (*di�ilin do�adaki ki�ile�tirilmesi), shakti ile ili�kilidir. *Genetrix (*Hz. Meryem) olarak B�y�k Ana ile ili�kilidir. Yatay �izgi d�nyad�r ve rengi beyazd�r. Da� ve ma�ara sembolizminde da� eril, tepesi yukar� bakan ��gendir ve ma�ara di�il, tepesi a�a�� bakan ��geni temsil eder.

  Daire i�indeki ��gen, ebediyet siklusunun i�inde tutulan, formlar�n plan�n� betimler. Bu ��genin i�indeki alan ise ikisinin de ortak yuvas�d�r ve bu alana �Ger�ekler Plan�� denilmektedir. Bu alanda Neden, formlar ve her�eyin modeli yeral�r ve hi� bozulmadan burada depolanmal�d�rlar. Ebediyet ise bunlar�n etraf�nda devam eder, t�pk� bir kaynaktan f��k�ran su gibi, d�nyalar�n �zerine akar (Pl�tark).

  Birbirine ge�mi� �� ��gen Trinite�nin �� ki�isinin ayr�lmaz birli�ini ifade eder. �kili ��gen, alt� k��eli y�ld�z, S�leyman��n m�hr� ya da Davut�un K�z�l Kalkan�, her ger�ek analojinin tersinin de uygulanmas� gerekti�ini, yukar�da ne varsa a�a��dakinin de onun gibi oldu�unu, z�tlar�n birli�ini, eril ve di�ili, pozitif ve negatifi simgeler. �stteki ��gen beyaz ve alttaki de siyaht�r; ate� ve su, evol�syon ve envol�syon, kar��l�kl� n�fuz edi�, her birinin di�erinin imaj� olu�u, hermafrodit, tamamlay�c� g��lerin m�kemmel dengesi, ilahl���n androjen y�n�, kendi do�as�na bakan insan, yarat�c�l���n ikiz g��leri simgelenir. Yukar� bakan ��genle t�m unsurlar�n ikili g��leri  g�ksel do�a olarak ve ters ��genle d�nyevi do�a olarak temsil edilir, ikisi birlikte ise bir mediat�r olarak ikisini birle�tiren evrensel insan� temsil etmektedir. S�leyman�n M�hr� olarak o ayn� zamanda Koruyucunun bir fig�r�d�r ve maddeye ruhsal g�� sa�lamaktad�r ve meleklerin y�neticisidir. Yatay olarak duran ve tepeleri birbirine de�en iki ��gen ayla ili�kilidir, y�kselen ve d��en ayla oldu�u gibi, ebedi d�n��le, ya�am ve �l�mle, �l�mle ve yeniden dirili�le de ba�lant�l�d�r. Bunlar�n birbirine de�me noktas� ise ay�n ve �l�m�n karanl���d�r. Simyada; iki ��gen �z ve madde, forma ve materia, can ve ruh, s�lf�r ve c�va, sabit ve u�ucu, ruhsal g�� ve bedensel varolu�tur.

  Birbirine kenetlenmi� iki ��gen s�v� ate� ya da k�zg�n su haline gelen z�tlar�n birli�idir. Budist Tradisyonda; saf ate� ve Buda�n�n, Dharma�n�n ve Sangha�n�n �� m�cevheri vard�r. �in Tradisyonlar�nda, k�l�� as�l� ��gen yenilenmenin sembol�d�r. H�ristiyanl�kta; e�kenar ��gen, i�i�e ge�mi� �� daireden olu�an ��gen birlikteki Triniteyi ve �� ki�inin e�itli�ini tasvir eder. ��gen hale, Baba olan Tanr��n�n sembol�d�r.

  M�s�r Tradisyonu�nda Triad�� temsil eder. M�s�r Tradisyonu�nda dik ��genin dikey olan kenar� eril olanla, taban� di�il olanla ve hipoten�s� bunlar�n �r�n� ile ili�kilendirilir. Benzer �ekilde Osiris ba�lang��, �sis orta veya hazne ve Horus tamamlayand�r (Pl�tark). M�s�rl�lar��n El�i ate�in ve suyun, erilin ve di�ilin birli�idir. Etraf� daire ile �evrili �� tane ikili ��gen fig�r�, *Khui�nin (*Bedensiz varl�klar�n �lkesi) tasviridir. Yunan Tradisyonlar�nda; delta ya�am kap�s�n�, di�il prensibi ve do�urganl��� sembolize eder. Hindu Tradisyonlar�nda; d�z ve ters ��genler Shakta ve Shakti, Linga ve Yoni, Siva ve onun Shakti�sidir.

  Trinite
  Trinite, bir birlik oldu�undan Triad�dan ayr��t�r�lm��t�r, birdeki ��, ��teki birdir. �e�itlilikteki birlik, z�tlar� birle�tiren ���nc�, kataliz�r, arac� olarak i�g�ren ortancad�r; sade bir tamamlanm�� d�zende di�er ikisini birle�tirir (Proclus). Budizmde Triatna, Buda, Dharma, Sangha, ayn� zamanda Budalar, Budalar��n o�ullar� ve Dharmakaya�d�r. Kelt sembolizminde �e�itli triniteler vard�r, �� Bridgitler ayla ili�kili olan Meryem Ana olarak ��te bir oland�r. H�ristiyanl�kta Baba, O�ul ve Kutsal Ruh�tur. Di�er semboller ise i�i�e ge�mi� �� ��gen ya da daire, ve yoncad�r. M�s�rda Baba, Anne, O�ul: Osiris, �sis ve Horus�tur. Greko-Romen sembolizminde Zeus, Poseidon,  Hades, J�piter, Nept�n, Pl�ton; G�ky�z�, Okyanus, Yeralt� d�nyas�. Yahudi sembolizminde (Kabalizm) eril-di�ilin ve birle�tiren zekan�n orijinal Trinitesi vard�r. Hinduizmde Trimurti, ayn� zamanda ��l� Brahman�d�r. �skandinav ve Alman sembolizminde Odin, Thor, Frigg, Woden, Donar, Frija�d�r.

  Tepesi yukar� do�ru olan ve i�inde Tanr��n�n G�z��n� bar�nd�ran ��gen bir di�er Trinite �rne�idir. Trinite, Tanr��n�n birli�inin �� varl�kta ki�ile�tirilmesi ��retisidir: Baba olan Tanr�, O�ul olan �sa ve Kutsal Ruh. Trinite, g�zel sanatlarda �nceleri yanyana oturan �� ki�i olarak resmediliyordu, ne var ki onuncu y�zy�ldan sonra Kutsal Ruhu insan formunda temsil etmek yasakland�.

Kaynak�a

BIEDERMANN, Hans; Dictionary of Symbols-Cultural Icons&The Meanings Behind Them; Meridian Printing; New York 1994.
 SALT, Alparslan; Semboller; RM Yay�nlar�; �stanbul 2006.
CIRLOT, J. E. ; A Dictionary of Symbols; Dover Publications; New York 2002.
COOPER, J.C.; An Illustrated Encyclopedia of Traditional Symbols; Thames&Hudson ; Slovenia, 2008.
 SCHIMMEL, Ann Marie; Say�lar�n Gizemi; Kabalc� Yay�nlar�; �stanbul 2000
 SCHIMMEL, Ann Marie; Tanr��n�n Yery�z�ndeki ��aretleri; Kabalc� Yay�nlar�; �stanbul 2004.

Yay�na Haz�rlayan: Astroset Semboller Ara�t�rma Grubu

Yay�n Tarihi: 22.A�ustos.2011
 
 

Astroset 2004-2011