Sembolizm

WWW.ASTROSET.COM

HA� SEMBOL�

  Ha�, en kadim zamanlardan g�n�m�ze uzanan evrensel bir sembold�r. D�nyan�n merkezi ve dolay�s�yla da g�ky�z� ve d�nya aras�nda bir ileti�im noktas�, bir kozmik eksendir, dolay�s�yla kozmik a�a�, da�, s�tun ve merdiven sembolleriyle ili�kilidir.

  Ha� sembol� H�ristiyanl�k sembol� olarak tan�nmas�na ra�men ara�t�rmalar�n g�sterdi�ine g�re H�ristiyanl�ktan �ok daha �nce (onbinlerce y�l �ncesinde bile) varolmu�tur. �brani alfabesinin 22. ve son harfi ha� anlam�na gelir. Ha�, basit sembolik �ekillerden en evrensel olan�d�r ve �nemi H�ristiyanl�kta oldu�u kadar�yla s�n�rl� de�ildir.

  Sembol, Ya�am A�ac��n� ve Beslenme A�ac��n� temsil eder. Ha� ayn� zamanda hem yatay hem de dikey d�zlemlerde ahenkli bir geni�leme yapabilen evrensel, ar�etipsel insan�n sembol�d�r. Dikey eksen g�ksel, ruhsal ve zihinsel, pozitif, aktif ve eril olurken; yatay eksen d�nyasal, rasyonel, pasif, negatif ve di�ildir ve ha��n b�t�n� ilksel androjeni olu�turur. Bu, do�adaki d�alizmdir ve ayr�ca z�tlar�n birli�idir ve de tamamlanm�� bir ya�am i�in gerekli olan insan ruhunun yatay ve d��ey eksenlerde b�t�nle�mesinin temsili, ruhsal birliktir.
  Ha� ayn� zamanda �l�m�n kabullenili�ini, ac� �ekmeyi ve kendini feday� sembolize ederken, Y�ce Olan��n da sembol�d�r. Ha�, en son noktaya kadar gerilmi�, ac� �ekmi� insand�r, ayn� zamanda maddeye d��en ruhtur. Her y�nde sonsuz bir geni�leme sa�layabilirli�i ile ebedi hayata i�aret eder. Ha�, Ya�am A�ac��n�n k�k�nden akan cennetteki d�rt nehirden olu�ur. Ana y�nleri i�inde bar�nd�r�r. Merkezdeki be�inci noktada birle�en d�nyan�n d�rt elementidir. Kozmolojik olarak yukar� ve a�a�� y�nler Zenit ve Nadir�dir; Kuzey-G�ney ekseni g�nd�n�m� eksenidir ve Do�u-Bat� ekseni ekinoks eksenidir.

  Ha� �ncelikle mek�nsal bir oryantasyonu temsil etmektedir; dikey olanla yatay olan�n kesi�imidir ve bu haliyle �oklu ikilikleri tek ve sade bir b�t�n�n i�inde biraraya getirmektedir. Uzant�lar�, bir d�rtlemeyi akla getirmektedir, hatta ortas�na bir kesi�im noktas� eklendi�inde bir pentad�� (be�leme) olu�turur. T�pk� daire gibi ha� da pek�ok mandalan�n, kilisenin ve tap�na��n yap�s�nda yeral�r. Ha�lar geni� bir k�lt�r �e�itlili�inin kozmolojik sunumlar�nda �o�u zaman g�ze �arpar. Yine, i�inde d�rt nehir akan �ncil�deki cennet resmi de bilinen g�r�nt�lerdendir. Daire i�inde ha�, kozmik ba�lant�lar�na ilave olarak y�l�n d�rt b�l�me ayr�lmas�n�n temsilidir. Ha� bir kareyi e�it �eyrek dairelere b�ler, t�pk� Roma kentinde oldu�u gibi. Roma kentinde, t�m Roma kamplar�nda ortak olan Decumanus ve Cardo caddeleri merkezde kesi�mektedir. Roma d�neminden daha yak�n zamanlarda bile kentler geleneksel olarak d�rt e�it par�aya b�l�nm��t�r. �ematik Orta�a� haritalar� genelde ha� �eklindedir (Ha� �eklinde de�ilse de T �eklindedir) ve ortalar�nda da Kud�s yeral�r.

  Ha� orta�a� alegorisinde Y �eklindeki a�a� olarak temsil edilir ve d���mlerle, dallarla, hatta dikenlerle tasvir edilir. T�pk� Ya�am A�ac� gibi, ha� da d�nya ekseninde durur. Kozmosun mistik merkezine yerle�tirilmi� olan bu a�a� ruhun Tanr��ya eri�ebilece�i k�pr� veya merdivendir. Ha�� yedi ad�m olarak tasvir eden baz� versiyonlar mevcuttur, bu, yedi g��� sembolize eden kozmik a�a�larla k�yaslanabilir.  Ayr�ca, ha��n dikey kolunu kesen par�as� z�tlar�n birle�mesini temsil eder; fenomenler d�nyas�n�n prensibi ile ruhsal prensibin birle�mesinin sembol�d�r. Dolay�s�yla, ha� �st�rab�n, m�cadelenin ve �ehit olman�n sembol�d�r. Bazen ha� T �eklindedir, bu ha� t�r�, z�t prensiplerin dengeye yak�n halini vurgular.

  Jung, baz� tradisyonlarda ha��n ate�in ve varolu�un ac� �eki�lerinin sembol� oldu�unu �ne s�rmektedir. Bayley de, ha��n ate� sembolizmi yan�n� vurguluyor ve ha� i�in kullan�lan t�m kelimelerin B�y�k Ate��in �����na i�aret eden ortak bir etimolojik temele sahip oldu�unu belirtiyor. M�s�r hiyerogliflerinde ha� ya�am�n veya ya�aman�n sembol�d�r (Nem Ankh), ve sa�l�k, mutluluk gibi kelimelerin bir b�l�m�n� olu�turur.
  Ha��n �st kolu kavislidir ve bazen hemen hemen bir daireyi olu�turacak kadar kapal�ya yak�nd�r. Enel bu hiyeroglifi ��yle yorumluyor; bu sembol�n fonetik �nemi aktifli�in ve pasifli�in ve bu ikisinin kar���m�n�n bir ifadesidir ve ha� sembol� ile genel olarak aktif ve pasif prensibin sentezi olarak uyumludur. Her kolun kartal, aslan gibi bir hayvan ba�� ile sonland��� ha�, derin bir d���ncenin sembol�d�r; Kaynak�tan d��a do�ru yay�lan sonradan y�zeye d��ecek (yani varolu�un pasifli�inden sonradan canl�l�k olu�acakt�r ve, sonsuza do�ru h�zla y�kselecektir.

  Ha��n ayn� zamanda, elementlerin baz� �zel kar���mlar�n� birle�tirerek tek bir bireyi olu�turdu�u da d���n�lebilir ki bu da ha��n karakteristik olan ya�am sembolizmi i�eri�ini do�rulayacakt�r. Sembol�n kaderi temsil etti�i de g�r�lebilmektedir. Evola, ha��n zaman�n ve mekan�n yedi y�n�n�n bir sentezi oldu�unu �ne d�rmektedir, ��nk� formu �zg�r hareketi hem s�rd�ren hem de yokeden cinstendir, dolay�s�yla ha� Ouroboros�un antitezidir, ��nk� Ouroboros kozmosun yarat�l���n�n ve d�zenin ortaya ��k���n�n s�reklili�ini sa�layan ilksel, anar�ik dinamizme i�aret eden ejderha ya da y�land�r. Dolay�s�yla, ha� ile k�l�� aras�nda yak�n bir ili�ki vard�r, ��nk� her ikisi de ilksel canavara kar�� a���a ��kar.

 Melkisedek  
  Erken d�nem H�ristiyanlar� ba�ka k�lt�rlerdeki ha� sembollerini genellikle yanl�� yorumlam��lard�r, onlar�n unutulan H�ristiyan misyonerlerin orada ya�ad�klar�n�n g�stergesi olarak d���nm��lerdir, t�pk� Yukatan�daki bir Maya Kenti olan Palenque�deki �Yaprakl� Ha� Tap�na��� �rne�inde oldu�u gibi; burada ha� asl�nda kozmosu temsil eden bir d�nya a�ac�d�r. Semboller �zerine olan H�ristiyan teorileri, co�rafi noktalar�n ha� bi�iminde yerle�tirilmesini �sa�n�n ha�� ile ili�kilendirir.
  �rne�in Book of the Cave of Treasures�da (Hazine Ma�aras�n�n Kitab�) Nuh�un o�lu Sam, ve torunu Melkisedek, bir Mele�in rehberli�i alt�nda, Adem�in d�nyan�n g�be�ine g�m�ld��� ma�aradan, ondan arta kalanlar� ta��r. Ve orada d�rt u� birle�ir, ��nk� Tanr� d�nyay� yaratt���nda g�c� O�ndan ��km�� ve d�nya d�rt yandan onun g�c�n�n ard�ndan ko�ar olmu�tur t�pk� r�zgar ve hafif meltemler gibi. Ve g�c� orada varl���n� korumaktad�r (d�nyan�n merkezinde); ancak dinlenmeye �ekilmi�tir. Orada kurtulu�a erilecektir.

  D�nya�n�n g�be�i olan Golgotha�ya geldiklerinde melek, Sam�a bu yeri g�sterdi� Oras� d�rt b�l�me ayr�lm��t� ve d�nya bir ha� �eklinde a��ld�, ve Sam ile Melkisedek Adem�in bedenini onun i�ine koydular� D�rt b�l�m hareket etti ve Adem babam�z�n bedenini �evreledi, ve d�� d�nyan�n kap�s� kapand�. Ve buraya kafatas� b�lgesi ad� verildi ��nk� t�m insanl���n ba�lar� oradayd��


- Ankh -

  Ha�, �zeri daire veya oval bir formla ta�land���nda M�s�r��n ya�am ha�� ortaya ��kmaktad�r (Ankh ya da crux ansata), Ankh, tanr�lar�n (�rne�in Akhenaton monoteizmindeki G�ne� Tanr� Aton ya da Do�ruluk Tanr��as� Maat gibi) ya da firavunlar�n s�k s�k ellerinde tuttuklar�n�n g�r�ld��� bir sembold�r. Eski M�s�rda Ankh sembol� ya�am, birlik, �l�ms�zl�k ve sa�l�k sembol�d�r. Ankh ayn� zamanda �sis ve Osiris�in birli�ini temsil eder. Makrokozmik bir bak�� a��s�yla, yani d�nyaya olan paralelli�ine bak�larak Ankh-Ha��n�n g�ne�i, g�ky�z�n� ve d�nyay� temsil etti�i de s�ylenebilir.

  M�s�rl� H�ristiyanlar (Koptlar) Ankh�� �sa�n�n fedakarca �l�m�yle ili�kilendirerek ebedi hayat�n sembol� olarak ele alm��lard�r. G�n�m�zde ise kadim bilgeli�in miras�na sahip ��kan gruplar�n s�kl�kla kulland��� bir amblemdir. Eril ve di�il sembolleri birle�tiren M�s�r��n Ankh��, cinslerin de birli�idir. Ayr�ca g�ky�z� ve yery�z�n�n birli�i, ya�am, �l�ms�zl�k, ebedi hayat, gelecek olan ya�am, gelecek olan zaman, sakl� bilgelik, ya�am�n ve bilginin gizemlerine g�t�ren anahtard�r. �zerindeki elips �ekli ebediyetin simgesidir ve uzunluk-geni�lik olarak �apraz geni�lemenin, sonsuzdan mekana olan�n sembol�d�r. Ayn� zamanda ufkun �zerinde y�kselen g�ne�in sembol�d�r.

  Daire ��inde Ha�: G�ne�in de�i�kenli�i, de�i�im �ark�, �ark�felek ili�kilendirildi�i unsurlard�r. H�ristiyan kilisesi genelde ha�� kilise bah�esinin dairesi i�inde g�sterir.

Kare ��inde Ha�: D�nyan�n, stabilitenin temsilidir ve bir �in sembol�d�r.

Merkezinde Tekerlek Olan Ha�: Hinduizmde �akran�n, g�c�n, heybetlili�in, g�ne�in sembol�d�r.

X Formundaki Ha�: M�kemmelli�in, 10 say�s�n�n, Aziz Andrew Ha��n�n sembol�d�r. Baz� bilgilere g�re havari Andrew bu ha�a gerilerek �ld�r�lm��t�r.

Malta Ha��: Asur�un d�rt b�y�k tanr�s�n�n sembol�d�r: Ra, Anu, Belus, Hea. Ayr�ca Malta ��valyelerinin Amblemidir.

G�l-Ha�: Uyumun, kalbin, merkezin sembol�d�r.

Tau Ha��: Ya�am A�ac�, yeniden do�um, gizli bilgelik, ilahi g�� ve kural, gelecek olan hayat�la ili�kilidir. Tau ayn� zamanda G�k g�r�lt�s� Tanr�lar�n�n �ekicidir. �sa�n�n �arm�ha gerildi�i ha� olas�l�kla bir Tau ha��d�r, bu ha� T harfi �eklindedir ve bu da ilahi seleksiyonun kadim sembol�d�r. �rne�in Eski Ahit�teki �u �rnek gibi:
 �Ve RAB ona dedi: �ehrin i�inden, Yeru�alimin i�inden ge�, ve onun i�inde yap�lmakta olan b�t�n mekruh i�lerden �t�r� inliyip figan eden adamlar�n al�nlar�na i�aret koy. Ve ben i�itirken �b�rlerine dedi: Onun ard�nca �ehirden ge�in, ve vurun; g�z�n�z esirgemesin, ve ac�may�n; ihtiyar�, genci, ve ere varmam�� k�z�, ve �ocuklarla kad�nlar� helak i�in vurun; fakat �zerinde i�areti olan kimseye yakla�may�n; ve makdisimden ba�lay�n. 
Hezekiel 9:4,5,6; Vulgata: Signa Thau).
  Bu i�aret �eki� sembol�n� and�rmaktad�r. Thor�un �ekici, pop�ler bir Alman t�ls�m�d�r, o ayn� zamanda Thor�un sava� baltas�d�r. Tau ha��, intikam ve ���t�c� olarak ele al�nmaktad�r. �apa fig�r�, yani U �eklindeki bir hilalin �zerinde duran bir ha�, ayn� zamanda bir gizli ha� olarak fonksiyon g�rmektedir.


 �rlanda�da bir Tau ha��

 

�kili Ha�: G�ky�z� Tanr�s� olarak Zeus�un g�ne� sembol�d�r. Budist *stupalar�nda (*Budistlere ait kutsal yap�) da g�r�l�r ve Kalde G�ky�z� Tanr�lar�na ve Ari Tanr�sall����na e�lik eder.

Hilalli Ha�: Hilal di�il, al�c� unsur oldu�u gibi ayn� zamanda da dikey eksendir ve eril bir sembold�r. �kisi birlikte eril ve di�ilin, g�ky�z�n�n ve yery�z�n�n birli�ini sembolize ederler.

Afrika Sembolizminde: �lahili�in, bir �ocu�un do�umu s�ras�nda koruman�n sembol�d�r.

Simyada : Elementlerin do�al d�zenini sembolize eder. *Quintia Essentia�n�n (Be�inci unsur; esir maddesi) merkezi noktas�d�r.

K�z�lderililerde: �nsan formunun, ya�murun, y�ld�zlar�n, orman yang�n�n�n, bekaretin, d�rt temel y�n�n ve d�rt r�zgar�n sembol�d�r. Ha��n kuzey kolu kuzey r�zgar�n�n, en g��l� olan�n, so�u�un, galip gelenin, zekan�n temsilidir; do�u kolu ise do�u r�zgar�n�n, kalbin, ya�am�n ve sevginin kayna��n�n sembol� olurken ha��n bat� kolu ruhsal d�nyan�n s�ptil r�zgar�n�n, son nefesin, bilinmeyene yakla�man�n sembol�d�r, g�ney kolu ise ate�in ve tutkunun, erimenin ve yanman�n temsilidir. Ha��n merkezi d�nya ve insand�r; tanr�lar�n ve r�zgarlar�n �at��an g��leri taraf�ndan hareket ettirilir. Daire i�ine �izilmi� loca ha�� kutsal bir alan, bir kozmik merkezdir. Kutsal dairenin i�indeki uzay�n d�rt boyutu,  B�y�k Ruhu kapsayan b�t�nselli�i sembolize etmektedir. Ha� ayn� zamanda, yatayla�arak yery�z�ne do�ru e�ilen ve ayn� zamanda dikey merkezi eksen boyunca uzanarak g�ky�z�ne de�en kozmik a�ac�n temsilidir.

Budizmde: Yasalar �ark� ekseninin ve varolu� d�ng�s�n�n sembol�d�r.

�in Sembolizminde: Kare i�inde ha� d�nyan�n sembol� olurken, daire i�inde ha� g�klerin temsilidir.

H�ristiyanl�kta: �sa�n�n kendini feda edi�iyle kurtulu�un; kurtarman�n, ba�kalar� i�in kendini feda etmenin, ac�n�n ve inanc�n sembol�d�r. H�ristiyan sembolizminde ha� sembol� �sa�n�n ha�a gerilmesinde ara� olu�unun temsilidir. U� noktada bir zalimli�in arac� olmakla birlikte Dirili� ile birlikte ebedi hayat�n da sembol� olmu�tur. Erken H�ristiyanl�k d�neminde ha� ancak teredd�t i�inde bir sembol olarak kabul ediliyordu, bunun da nedeni bu infaz i�leminin kendine �zg� bi�imiydi. Ancak zaman i�inde ha� tam olarak �l�m �zerinde elde edilen zaferin sembol� olarak kabul g�rm��t�r.

  Katolik papazlar�n�n ayin s�ras�nda giydikleri c�ppenin �zerindeki Y �eklindeki ha�, �sa�n�n ha� �zerinde uzat�lan kollar�n� ve ellerin yukar�ya kalk���n� temsil etmektedir. Aziz Andrew�un ha�� �ehit olmay�, ac� �ekmeyi ve k���k d���r�lmeyi temsil eder. Orta�a� sembolizminde �sa�n�n Ha���n�n Bilgi A�ac��ndan yap�ld��� s�ylenirdi. Bilgi A�ac� D������n sembol�d�r ve sonradan kurtar�lman�n da sembol� olmu�tur. A�a�, z�t y�nlerde yeralan  iyi ve k�t� meyveyi ta��r halde tasvir edilmi�tir (bu ayn� zamanda iyi ve k�t� h�rs�z olarak da sembolize edilir), �sa ile birlikte an�ld���nda bu, *Calvary�deki (*Hz. �sa�n�n �arm�ha gerildi�i yer) �� ha�tan ortada olan� olabildi�i gibi Birle�tirici Hayat A�ac��n�n g�vdesi de olabilmektedir.

  Ha��n iki kolu ayn� zamanda merhametin ve h�km�n temsilidir ve H�ristiyan sanat�nda g�ne� ve ay bu iki niteli�i oldu�u kadar �sa�n�n iki do�as�n� da ha��n dikey-g�ksel olanla yatay-d�nyasal olan� simgelemek i�in her iki tarafta da tasvir edilir. �i�eklerle s�sl� ha� ya da *cross botone Harun�un Asas��n�n filizleni�inin hem de �sa�n�n yeniden dirili�inin sembol� olarak kullan�lmaktad�r.

Yahudilikte (Kabalizmde): Yahudilikte alt� ���nl� ha�, yarat�l���n alt� g�n�n� temsil eder, ayr�ca zaman ve d�nya s�recinin alt� faz�n�n sembol�d�r.

Hinduizmde: Raja�lar, varolu�un geni�lemesi, dikey d�zlemi sattva�lar� ya da varolu�un y�ksek ruhsal hallerini temsil ederken yatay olan ise tamas veya d���k d�nyasal halleri temsil eder. Ha� ayn� zamanda kutsal Ganj Nehri ve Agni�nin �apraz �ekildeki ate� �ubuklar�n� temsil ederler.

�slamda: Varolu�un t�m hallerinin m�kemmel birli�ini temsil eder hem geni�leme hem de y�kselme, yatay ve d��ey geni�lemenin, Y�ce Kimli�in temsilidir.

Manicilikte: I��k ha��, �sa�n�n Ac� �eki�ini, ayr�ca t�m do�aya n�fuz eden ����� simgeler.

Meksika Sembolizminde: Ha� do�urganl�ktan �t�r� d�rt r�zgar� tasvir eder. Tlaloc ve Quetzalcoatl��n sembol�d�r.

Platon �nisiyasyonunda: Yarat�c�n�n sembol�d�r. T�m d�nyay� uzunlamas�na ikiye b�lerek onlar� birbirine ba�lamay� simgeler.

�skandinav ve Alman Tradisyonunda: Thor�un �ekicidir ve y�ld�r�m�, �im�e�i, f�rt�nay�, ya�muru ve do�urganl��� sembolize eder. O ayn� zamanda f�rt�na tanr�lar�n�n g�c�d�r.

S�mero Semitik Tradisyonda: Babilde hilal simgesinin eklendi�i ha�, ay tanr��alar�yla ili�kili g�r�l�r, Asurda ha� g�ne�in parlad��� d�rt y�nle ili�kilendirilir. G�ne� ha��, aristokratlar taraf�ndan kullan�lmaktad�r. Fenikede ha� ya�am� ve �l�m� temsil eder. Kaldede  alt� ���nl� ha� yarat�l���n alt� g�n�n�, ayr�ca zaman�n ve d�nyan�n s�resinin alt� faz�n� simgeler.

Yeni Ruh�uluk�ta ve Ruh�uluk�ta: Spirit�el bilgilere g�re ruhsal d�nyada kav�aklar genelde ya�ayanlar�n ve �l�lerin yollar�n�n kesi�im noktalar�n�n sembol� olarak d���n�l�r. Ruhsal ba�lant� kuran kanallara rehberleri, m�mk�n oldu�unda kav�aklardan ge�melerini �nerir.

Ha� sembol�n�n yerald��� tradisyonlarda ha� �eklinin d�rt k��esi yatayl���, yay�lmay�, tezah�rler alemini ya da �� boyutlu alemi simgelerken ha��n merkezinde yerald��� varsay�lan bir be�inci noktadan ��kan eksen ise tezah�rler �tesi alemi, ruhsal d�nyay� ya da d�rt boyutlu d�nyay� simgeler. �� boyutlu alemdeki her�eyin kayna�� d�rt boyutlu alemdir.

  Ha� ayn� zamanda insan�n kendi egosunu tanr�sal yasalar�n i�leyi�i i�in feda etmesini anlat�r. Ruhsal ki�iler, herg�n yeniden insanl���n enerjilerinin y�kselebilmesi i�in kendilerini feda etmekten, yollar� a�mak i�in her t�rl� zorlu�a katlanarak �nde gitmekten vazge�meyen ki�ilerdir.

  Ruhsall���n yery�z�ne inebilmesi i�in g�rev yapan ���k i��ileri g�nl�k hayatlar�nda ba�ka insanlar�n dayanamayaca�� b�y�k zorluklar ya�amaktalar, yerk�re d���k titre�im seviyesinde oldu�undan y�ksek titre�imlere do�ru ilerleyenler zorluk olarak alg�lanan, bir t�r kendini ba�kalar� i�in feda etme �yk�s�n� g�nl�k ya�amlar�nda ya�arlar. Bu ya�ananlara yeni ruh�uluk a��s�ndan daha y�ksek bir g�r��le bakacak olursak g�r�r�z ki, onlar bir�ok ki�inin gelecekte daha b�y�k bir rahatl�kla bu ge�i�i yapabilmesi i�in yolu temizlemekteler. Kar��la��lan her zorlu�u a�arak bir ���k yolu a�maktalar. Bu �al��ma �nemsizmi� gibi g�r�nse de b�y�k tabloda sahneyi y�kseli�e haz�rlamaktad�r.
  I��k ���ileri �nce kalplerinde ger�ekten d�nyay� de�i�tirirken bu de�i�imin getirdi�i t�m m�cadelelere de i�sel ve d��sal olarak katlanarak Mesih �uurunu olu�turmakta ve birer minik kozmik modelleme yapmaktad�rlar.

Kaynak�a

BIEDERMANN, Hans; Dictionary of Symbols-Cultural Icons&The Meanings Behind Them; Meridian Printing; New York 1994.
 COOPER, J.C.; An Illustrated Encyclopedia of Traditional Symbols; Thames&Hudson ; Slovenia, 2008.
 CIRLOT, J. E. ; A Dictionary of Symbols; Dover Publications; New York 2002.
 SALT, Alparslan; Semboller; RM Yay�nlar�; �stanbul 2006.

Yay�na Haz�rlayan: Astroset Semboller Ara�t�rma Grubu

Yay�n Tarihi: 27.May�s.2012
 
 

Astroset 2003-2012