|
(K�llerinden yeniden Do�an Z�mr�t- � Anka Ku�u)
Yeniden
dirili�in ve �l�ms�zl���n ya da ate�le �lerek ard�ndan yeniden
do�man�n evrensel sembol�d�r. Anka, kendini feda ederek �len
efsanevi bir ku�tur. Yakla��k olarak kartal boyutlar�nda
mitsel bir ku�tur ve s�l�n, bal�k��l ku�u, Bennu ku�u gibi
ku�larla ortak niteliklere sahip oldu�u �e�itli kaynaklarca
belirtilir.
Efsaneye
g�re Anka, �ld�kten sonra �� g�n �l� kal�r (bu ay�n karanl�k
zaman�d�r) ve ���nc� g�n kendi k�llerinden yeniden y�kselir.
Bu ay sembolizmidir ama Anka evrensel olarak g�ne� sembol�d�r
��nk� o bir Ate� Ku�udur ve �lahi Asaleti, e�i olmayan� temsil
eder. Ayn� zamanda nezaketi de temsil eder ��nk� ayd�nlatt���
hi�bir�eyi ezmez ve �i�den ba�ka hi�bir�eyle beslenmez. Anka,
t�m Cennet Bah�elerinde �G�l� ile ili�kilendirilir. Baz�
kaynaklara g�re Sufi Feridettin Attar bu ku�tan �kendini
araman�n� sembol� olarak bahseder.
Anka
ayn� zamanda efsanevi bal�k��l ku�udur. Ate� sembol�yle
ili�kilendirilen ku�un ismi de k�ken olarak Yunancadaki
k�rm�z� kelimesinden gelir. Anka Ku�u�nun k�keni ise Eski
M�s�r�daki kutsal Bennu�dur. Bal�k��l ku�unun ilksel �amurdan
tezah�r eden tepeyi ayd�nlatan ilk yarat�k oldu�u s�ylenir.
Bennu Ku�u ise Heliopolis�te G�ne�-Tanr��n�n tezah�r� olarak
kabul edilirdi. Ku�un sadece her 500 y�lda bir ortaya ��kt���
kabul edilirdi. Antik �a� mitologlar� ku�la ilgili ilave baz�
detaylar eklemi�lerdir; �rne�in Anka ku�u di�er �lkelere u�ar,
g�zel kokulu otlar toplar ve onlar� tekrar Heliopolis�e
getirirdi. Onlar� suna�a doldurur ve tutu�turur ve kendini bu
ate�te yakar, k�le d�ner ve �� g�n sonra da bu k�llerden
yeniden do�ard�. Sonradan eklenen baz� bilgilerde ise ku�un
alt�n ya da �ok renkli t�ylerinin oldu�u yeralm��t�r.
Efsaneye g�re Anka Ku�u, �l�m�n kendisine yakla�t���n�
g�rd���nde kendisine g�zel kokulu odundan ve re�ineden bir
yuva yapar ve onun tamamen g�ne�in ���nlar�na maruz kalmas�n�
sa�layarak kendisiyle birlikte alev al�p yanmas�na, k�l
olmas�na neden olur. Bir di�er Anka ku�u ise kemi�inin
iliklerinden do�ar. T�rk tradisyonlar�nda buna Kerkes Ku�u ad�
verilir ve Kerkes Ku�u 49 say�s� ile ili�kilendirilir. Pers
Tradisyonunda ise ismi Simurg�dur. B�t�n tradisyonlarda
periyodik olarak y�k�m� ve yeniden do�umu sembolize eder.
Wirth�e g�re efsanevi ku�, hepimizin kendi i�inde saklad��� ve
her an ya�amam�z� ve de�i�im ad�n� verdi�imiz k�smi �l�m�n
�stesinden gelmemizi sa�lad��� bir Ankan�n sembol�d�r.
Simyada:
Evrensel
hayat�n yeniden do�umunu ve bir i�leyi�in ba�ar�l� olarak
tamamlanmas�n� ya da ba�ka bir deyi�le B�y�k Eser�in
tamamlanmas�n� ve yeniden yarat�lmay� sembolize eder.
Anka,
Simyan�n temel maddesi olan zincifre ile ili�kilendirilir.
Baz� yaz�l� metinlerde G�ney Kutbu�nda bir ma�arada do�mu�
oldu�u san�lan zincifre k�rm�z�s� bir Anka�dan s�zedilir. Bu
canl� �Zincifre Da���n�n Ankas�� olarak bilinir.
Aztek, Maya ve Toltek Sembolizminde:
G�ne�le
ili�kili bir sembold�r, kutsaman�n, mutlulu�un sembol�d�r. O,
Quetzalcoatl��n arkada�� Quetzal�d�r.
�in
Sembolizminde: Zincifre ku�udur, ate� unsuru ile
ili�kilidir. D�rt spirit�el feda sembol�nden ya da d�rt Kutsal
Yarat�ktan biridir ve t�pk� ili�kilendirildi�i ejderha veya
ky-lin gibi, o da hem yin ve hem de yang�t�r.
Eril feng oldu�u zaman o yang�d�r, g�ne�le
ili�kilidir ve ate� ku�udur. Kral�n sembol� olarak ejderhayla
birlikte tasvir edildi�inde ise Anka di�il hale gelir, krali�e
olur ve ikisi birlikte krall�k g�c�n� temsil ederler. Di�il
yan�yla luan ad� verilen Anka g�zelli�i sembolize eder.
Duygular�n hassasl���n� ve huzuru temsil eder. Ayn� zamanda
d���n�n sembol�d�r ��nk� ayr�lmaz arkada�l��� temsil eder ve
bu sadece evli �iftler i�in de�il, d�alite ger�ekli�indeki
evrenin t�m yin-yang dayan��mas� i�in b�yledir.
Anka
ayn� zamanda, ejderha ve ky-lin gibi �e�itli
elementlerden yap�lm��t�r, ve bu elementler t�m kozmosu
simgelerler: Bir horozun ba��na (g�ne�), ay�n hilal haline
benzeyen k�rlang�c�n s�rt�na sahiptir. Kanatlar� r�zgard�r,
kuyru�u a�a�lar� ve �i�ekleri temsil eder, ayaklar� ise
d�nyay�. Be� erdemi temsil eden be� rengi vard�r. Rengi g�ze
ho� gelir, ibi�i d�r�stl���, dili i�tenli�i anlat�r, sesi
melodileri seslendirir� Bir Anka ku�unun g�r�lmesi her yerde
�ok u�urlu say�l�rd� ve huzur, yard�mseverlik prensibiydi ya
da bir b�y�k Bilge�nin g�r�lece�inin i�aretiydi. Bir �ift
Anka, Kral ile Bilge�nin birle�imini i�aret eder.
Baz�
kaynaklara g�re Meru Da���n�n arkas�ndaki cennette �l�ms�zleri
�ark�lar� ve danslar�yla e�lendiren Feng ve di�i Anka olarak
beyaz luan bulunur.
H�ristiyanl�kta:
H�ristiyanl��a g�re, �l�ms�z ruhun ve yeniden do�u�un sembol�
olan Anka, �sa�n�n ac�s�n�n ate�inde yan�p k�le d�ner ve
���nc� g�nde yeniden dirilir. �l�me kar�� zafer kazanman�n,
iman�n ve sadakatin sembol�d�r. H�ristiyan ikonografisinde
Anka ku�u genelde pelikanla birlikte g�sterilir ��nk�
simyac�lara g�re o ilksel maddenin felsefe ta�� olma yolundaki
(materia prima) y�k�m�n� ve yeniden olu�umunu sembolize
eder.
M�s�rda:
G�ne� ku�u
olan Bennu ku�uyla ayn� kabul edilir. G�ne�le ili�kili
oldu�undan yeniden dirili�in, �l�ms�zl���n sembol�d�r ve Ra
ile ili�kilendirilir. Kadim zamanlarda Nil�in y�kselmesinin �n
i�areti olan Sirius�un helyak y�kseli�inin de sembol� olarak
ortaya konulmu�tur.
Japon Sembolizminde:
G�ne�in,
do�rulu�un, sadakatin, itaatin sembol�d�r.
Yahudi Tradisyonunda:
Anka ku�una
milcham denir ve onun �l�ms�zl��� ��yle a��klan�r:
Havva bilgi a�ac�n�n meyvesini yiyerek g�nah i�ledi�inde
d�nyan�n di�er yarat�klar�n�n g�nahs�zl���n� k�skanm��t�r.
Onlar� birer birer ayartarak sak�ncal� meyvadan yemelerini
sa�lam��t�r. Yaln�zca Milcham ku�u onu reddetmi� ve Tanr� da
�d�l olarak �l�m mele�ine bu itaatkar ku�un can�n� sonsuza dek
ba���lamas�n� emretmi�tir. Milcham�a etraf� duvarlarla �evrili
bir kent verilmi� ve onun i�inde rahats�z edilmeden bin y�l
ya�amas� sa�lanm��t�r. Bin y�l onun �m�r s�residir ve bu s�re
ge�ti�inde yuvas�nda bir yang�n ��kar ve oradaki ku�lar�
yakar. Sadece tek bir yumurta sa�lam kal�r ve bu yumurtadan
bir yavru ku� ��kar, ve Milcham b�yelikle ya�amaya devam eder.
Bir di�er hikayeye g�re ise Milcham bin ya��na geldi�inde
bedeni k�r�� k�r�� olur ve kanatlar�n�n t�yleri d�k�l�r,
dolay�s�yla bu haliyle adeta bir yavru ku�a d�nm��t�r. Ne var
ki t�yleri yeniden b�y�r ve bir kartal gibi g�ky�z�nde s�z�l�r
ve �l�m ona asla gelmez.
Yeni Ruh�uluk�ta:
Simurg sembol� ruhsal ayd�nlanmay�, insan�n kendini bilmesini,
uyan���n�, yani nefsaniyetini alt edip i�indeki vicdan ve
sezgi kanal�na y�nelmesini, �uurlanmas�n�, idraklenmesini
ifade eder. i� simyada buna �b�y�k eser� denir. |