|
Tanr�lara, d�nyan�n ba�lang�c�n� ve sonunu a��klamas� i�in
Tanr� Odin taraf�ndan derin uykusundan uyand�r�lan kad�n kahin
V�lva �unlar� s�yler:
Zaman�n ba�lang�c�nda do�an devleri hat�rl�yorum, Bana ya�am
verenleri hat�rl�yorum, Dokuz d�nya biliyorum, Topra��n ba�r�na kadar uzanan o bilge a�a�la D�nya a�ac�yla kapl� dokuz felek Yggrasil derler bir di�budak a�ac� vard�r bilirim Zirvesi sulu beyaz bulutlarla y�kan�r, d��er buradan vadiye
�i� damlalar�, Urd �e�mesinin �st�nde ebediyete kadar yemye�il dikili durur.
A�a�,
geleneklerde en s�k rastlanan sembollerden biri olup bir�ok
yerde hakikat a�ac�, hayat a�ac�, evrensel a�a�, kozmik a�a�,
d�nya ekseni, d�nya a�ac�, iyi-k�t� bilgisinin a�ac�, ters
hayat a�ac� gibi isimlendirmelerle an�l�r. H�ristiyanl�kta, Yahudilikte, �slam�da, �amanizm�de,
K�z�lderili Gelenekleri�nde, �in Kozmolojis�nde, simyada, halk
masallar�nda, �ran Mitolojisi�nde, Upani�adlar�da, Mayalar�da
ve daha pek �ok gelenekte yeri olan ve b�t�n bu geleneklerde
kutsal anlamlar y�klenmi� bir sembold�r. �o�unlukla hayat-�l�m
�emberi, �l�ms�zl�k, ruhsal tesirin yery�z�ne ini�i, tekam�l�n
daireselli�i, �l�m-yeniden do�um, yenilenmek, yer ve g���
birle�tirme, d�rt unsur ve eter, y�kselme, g�� ve irtibat gibi
a��l�mlar� olan bir sembold�r.
A�a�
evrenin �� seviyesini sembolize eder; toprak alt�, toprak ve
g�ky�z�. Burada yer ile g���n a�ac�n g�vdesinde birle�ti�ini
g�rmekteyiz. A�a�ta b�t�n unsurlar�n bulundu�u g�r�lmektedir;
i�eri�indeki �zsuyu sayesinde dola��m�n� sa�lar, k�kleri
vas�tas�yla toprak bedeni ile b�t�nle�ir, hava yapraklar�n�
besler, ate� ise onun s�rt�nmesinden meydana gelir. �Hayat
a�ac�� olarak adland�r�lan sembolde de be�inci unsur olan
esir
(1) temsil edilmektedir. A�a�
sembol�n� bir ruhsal ya�am modeli olarak da d���nmek
m�mk�nd�r. K�kleriyle yerin; yani d�nyan�n; yani maddenin
bilgisini alan ve yukar�ya a��lan; dallar�yla ruhsal tesirleri
b�nyesinde toplayarak bunlar� kendi g�vdesinde biraraya
getiren, birle�tiren bir hayat modeli; bunun yan�nda hem tesir
alan, hem tesir veren canl� bir mekanizmad�r denilebilir.
A�a�
simgesi kad�n� sembolize eder, ��nk� toprak anadan gelmi�tir.
Eski inan��lara g�re a�a� kendi yap�s�nda t�m kozmosu yeniler.
De�i�ime u�rar, meyveler verir ve ayn� zamanda de�i�ime
u�rat�r; t�pk� ac� suyu tatland�ran a�a�lar gibi. Hayat a�ac�
cennetin ortas�nda d�rt kollu bir nehrin kenar�na dikilmi�tir;
selamet ve Tanr� Bilgeli�i�ni de bildirir. �o�unlukla
sembolik a�ac�n �zel bir t�r�n�n olmamas�na ra�men, baz�
k�lt�rlerde belli bir a�a� t�r�n�n se�ilerek kendine ait
nitelikleri e�siz bir �ekilde temsil etti�i
s�ylenebilmektedir. �rne�in Keltlerde me�e a�ac�, �skandinav
halklar�nda di�budak a�ac�, Almanlarda �hlamur a�ac�,
Hintlilerde incir a�ac� b�yledir. �slam�da ise zeytin a�ac�
kutsald�r. Tanr�larla a�a�lar aras�ndaki mitolojik ili�kilerin
kuruldu�una da �ok s�k rastlan�r; �rne�in Attis ile �am a�ac�,
Osiris ile sedir a�ac�, J�piter ile me�e a�ac� ve Apollon ile
defne a�ac� aras�nda oldu�u gibi.
En
genel anlam�yla a�a� sembolizmi kozmosun ya�am�n� sembolize
etmekte, ahenklili�i, b�y�meyi, �o�almay�, �retici ve
yenileyici s�re�leri i�aret etmektedir. Hi� bitmeyen bir
hayat� temsil etmekte, dolay�s�yla da �l�ms�zl���n sembol�
olmaktad�r. Eliade�a g�re, �l�m� olmayan ya�am kavram�
ontolojik
(2)
a��dan �mutlak ger�e�e� i�aret etmektedir ve b�ylelikle de
a�a� sembol� de mutlak ger�e�in, yani d�nyan�n merkezinin bir
sembol� olmaktad�r. Neospirit�alizmin T�rkiye�deki
�nc�lerinden Erg�n Ar�kdal�a g�re ise k�kleri yerde, dallar�
g�kte olan a�a� yer ile g�k aras�nda kurulan ili�kinin
simgesidir ve bu anlamda bir merkez niteli�i ta��r. Bu durumda
ise d�nya a�ac� d�nya ekseniyle e� anlaml�d�r. Eksen a�a�
Sibirya ve Orta Asya�daki �aman �ad�r�n�n ve Siu
K�z�ldeirlilerinin g�ne� dans� h�cresinin ortas�nda bulunur.
At derisinden yap�lan �aman �ad�r�n�n ortas�nda kay�n
a�ac�ndan yap�lm�� bir direk vard�r. �aman bu �ad�r�n
i�erisinde transa ge�er ve �e�itli ruhsal planlarla irtibat
kurar. �inlilerin Kiyen-Mu ad�n� verdikleri a�a� da d�nyan�n
merkezinde kabul edilir. Bu �yle bir a�a�t�r ki dibine g�lge
d��mez ve sallanmaz. Sekiz dal�, sekiz k�k� vard�r. Bunlarla
sekiz g��e ve �l�lerin oturdu�u sekiz kayna�a dokunur.
Resuller yer ile g�k aras�na onunla iner ��karlar.
Neolitik
d�nemin �ncelerine uzanan d�nya ekseni sembolizmi ise daha
farkl� bir sembolik ifadeye sahiptir; kozmosun merkezini
temsil etmektedir. Yani d�nya ekseni derken asl�nda kozmosun
merkezi ifade edilmek istenmektedir. A�a� d�nyan�n merkezinde
yerald���nda yaln�zca �� d�nyay� birle�tiren bir sembol
olmaktad�r. �� say�s�n�n sembolizmindeki �� d�nya
sembolizminin a�ac�n �� temel b�l�m�n� yans�t�yor olmas� da
ilgin�tir; k�k, g�vde ve dallar. A�ac�n d�nya ekseni ve sonu
gelmeyen bir hayat d�ng�s�n�n (geli�me ve b�y�me) sembol�
olarak genel �nemi i�inde farkl� k�lt�rler ve mitolojiler ��
d�rt farkl� anlam ��karmaktad�r. Bunlar�n baz�lar� sadece
temel sembolizmin baz� y�nleri olurken di�erleri sembole daha
da fazla bir zenginlik katmaktad�r.
A�a�,
yeralt�ndaki k�kleri ve g�ky�z�ne y�kselen dallar�yla yukar�ya
do�ru bir e�ilimi sembolize eder ve dolay�s�yla da merdiven
veya da� gibi di�er sembollerle de ili�kilidir ki bunlar da ��
d�nya aras�ndaki ba�lant�y� temsil ederler; yer alt� d�nyas�
yani cehennem; orta alem, yani d�nya ve yukar�daki alem, yani
cennet� A�a�
sembol� Tevrat�tan kaynaklanan iki temel �ekilde incelenir,
bunlardan birincisi Hayat A�ac�, di�eri ise Hakikat ( bilgi)
a�ac�d�r. Hayat a�ac� da �e�itli inan��larda ve geleneklerde
kendi i�inde de k�k�n� yerden alan ve k�k�n� g�kten alan (ters
hayat a�ac�) olmak �zere iki �ekilde ortaya ��kmaktad�r.
1-Hayat A�ac�
Evrensel
a�a� olarak da adland�r�lan hayat a�ac� kavram� k�kenini esas
olarak Yahudili�in kutsal kitab� Tevrat�tan almaktad�r. Hayat
a�ac� Tevrat�ta ��yle ge�mektedir:
�Ve Rab
Allah yerin topra��ndan adam� yapt�, ve onun burnuna hayat
nefesini �fledi;
ve adam ya�ayan can oldu. Ve Rab Allah �arka do�ru Ade�nde
bir bah�e dikti; ve yapt��� adam� oraya koydu. Ve Rab Allah
g�r�n��� g�zel ve yenilmesi iyi olan her a�ac� ve bah�enin
ortas�nda hayat a�ac�n� ve iyilik ve k�t�l��� bilme a�ac�n�
yerden bitirdi. Ve bah�eyi sulamak i�in Aden�den bir �rmak
��kt�; ve oradan b�l�nd�, ve d�rt kol oldu� Bah�enin her
a�ac�ndan istedi�in gibi ye; fakat iyilik ve k�t�l��� bilme
a�ac�ndan yemeyeceksin; ��nk� ondan yedi�in g�nde mutlaka
�l�rs�n�.
(Tekvin:
2/7)
S�zkonusu
anlat�m Erg�n Ar�kdal taraf�ndan ��yle yorumlanmaktad�r: �Buradaki
��l�rs�n� kelimesiyle normal fiziki �l�m kastedilmemektedir,
asl�nda bu anlat�m sembolik bir ifadedir. Ger�ekte �iyilik ve
k�t�l��� bilme a�ac�� diye bir a�a� da yoktur, ancak iyilik ve
k�t�l��� bilen �uur vard�r. �nsan iyilik ve k�t�l���
birbirinden ay�racak �uur uyan�kl���na ula�t��� zaman eski
ger�ekli�inde �l�r, yeni bir ger�eklikte do�ar�. Bu
ger�ekle�ti�i taktirde Adem�in Aden ger�ekli�i i�inde
kalmas�na da gerek yoktur�.
Hayat a�ac�
her �eyden �nce bir merkez fonksiyonuna sahiptir. Bu a�ac�n
meyvesi �l�ms�zl�k sa�lar. Bu sembol, insanlar�n �lmeme
�abas�n� ve iste�ini de ifade ediyor da denilebilir. Ar�etipik
olarak �l�ms�zl�k iste�i beslene beslene �hayat a�ac��
sembol�ne atfedilmi�tir. Aden�deki hayat a�ac�n�n meyveleri,
G�ksel Kud�s��n meyveleri, Hesperides
(3) bah�elerinin alt�n
elmalar�, Acemler�deki Soma a�ac�n�n �zsuyu bu �l�ms�zl�kle
ilgilidir. �slam�da Tuba a�ac� buna �zde�tir.
Hayat
a�ac� kavram� en �ok �aman T�rk Topluluklar��n�n
geleneklerinde yeral�r. Altay ve Yakut T�rkleri�nde hayat
a�ac�na d�nya a�ac� da denir ve onlar a�ac�n tesir kayna��
olarak bir y�ld�z� g�sterirler. Eski T�rk geleneklerine g�re
bu a�a� d�nyay� ortas�ndan �tealeme ve demir kaz�k y�ld�z�na
(kutup y�ld�z� veya Sirius�un eski ad�) ba�layan, dallar�
arac�l���yla �amanlara yery�z�nden y�ksek alemlere yolculuk
yapma olana�� veren bir a�a�t�r.
H�ristiyanl�k�ta ve �braniler�de hayat a�ac� hem ebedi a�a�,
hem de iyilik-k�t�l�k bilgisinin a�ac�d�r. Ayn� zamanda
Kurtar�c��n�n ha��yla �zde�le�tirilmektedir ve ha� genellikle
H�ristiyan ikonografisinde Hayat A�ac� olarak
betimlenmektedir. Ha��n a�a�la ili�kilendirilen k�sm� elbette
dikey eksenidir, dolay�s�yla bu ayn� zamanda d�nya eksenidir.
H�ristiyanl�k�ta Kud�s Hayat A�ac��n�n simgesidir.
Hayat a�ac�
bir kez ke�fedildi�inde varl��a �l�ms�zl��� sunabilir ama onu
ke�fetmek kolay de�ildir. O t�pk� G�lgam����n denizin dibinde
arad��� �l�ms�zl�k bitkisi gibi sakl�d�r ya da Hesperidler�in
alt�n elmalar� gibi canavarlar taraf�ndan korunuyordur. Babil
Cenneti�nin bat� kap�s�nda Hakikat A�ac� ve Hayat A�ac�
b�y�r.
Hayat
a�ac�na do�u sanat�nda �e�itli formlarda rastlan�r. Birbirine
bakan iki efsanevi varl���n ya da iki hayvan�n aras�na
yerle�tirilmi� merkez a�ac� motifi Mezopotamya k�kenli bir
temaya sahiptir ve Persliler, Araplar ve Bizansl�lar
taraf�ndan hem bat�ya hem de Uzakdo�u�ya ula�t�r�lm��lard�r.
Anadolu�da k�ylerde kilim desenleri olarak i�lenmi� a�a�
fig�rleriyle kar��la��l�r. Bu desenler de hayat a�ac�n�n
simgeleridir. �ran halk sanatlar�nda b�y�k hal�lar�n �zerine
iri g�vdeli a�a�lar i�lenir. M�s�r ikonografisinde de hayat
a�ac� sembol� g�r�l�r, bu tasvirde Tanr��n�n elleri a�a�tan
��km��t�r ve ellerinde hayat suyunu da��tt��� vazo
bulunmaktad�r.
1.2-Ters Hayat A�ac�
Ters hayat
a�ac� ya da Kozmik a�a� bilgisine Vedalar�da, �brani
geleneklerinde (Yahudi mistisizminin en �nemli eserlerinden
biri olan
Zohar�da), T�rk ve �slam geleneklerinde, Upani�adlarda,
Sabilik, �zlanda, �skandinavya, Lapon, Finlandiya, Avustralya
ve Hint geleneklerinde rastlan�r. Canl� varl���n �o�al���nda
g�ne� ve �����n rol� oldu�u d���ncesinden ortaya ��kan bir
sembold�r. Hayat canl�ya yukar�dan gelmektedir ve canl�
a�a��da onun kendisine n�fuz etmesi i�in �aba harcar. Hayat
g�kten gelip topra�a n�fuz eder. Bu kavram, Uzakdo�uda
kutsalla�t�r�lm��t�r ve g�ksel varl�klar�n g�c�yle a��klan�r.
Bagavatgita�da a��klanan �ters hayat a�ac�n�n� k�kleri
tezah�r�n prensibidir. Dallar ise �i�eklenen tezah�rd�r, yani
tezah�r�n maddele�mesi. Bunu ilkeler ve uygulamalar� gibi
d���nmek de m�mk�nd�r. Ters a�a� evreni simgelemektedir.
Eflatun�un insan�n ters bir bitkiye benzedi�ini s�yledi�ine
dair bilgiler bulunmaktad�r. �brani Gizlibilimcili�inde ise
��yle bir bilgi vard�r: �Hayat a�ac� yukar�dan a�a�� do�ru
uzan�r. Ve g�ne� her �eyi ayd�nlat�r� (Zohar�dan
bir al�nt�).
�slam�da
�mutluluk a�ac�� kavram� vard�r, bu a�a� Tuba a�ac� olarak
isimlendirilir ve bu a�ac�n k�kleri son g���n i�indeki
Sidre�den ��kmaktad�r. Sidret�l M�nteha ise Hz. Muhammed�in
mirac� s�ras�nda eri�ti�i yer olarak belirtilir.
Upani�adlar�da da ters hayat a�a� kavram� g�r�lmektedir ve bu
a�ac�n dallar� eter (esiri madde), hava, ate�, su ve havad�r.
Dante de ayn� �ekilde g�ksel k�reler modelini k�kleri
yukar�dan b�y�yen bir a�ac�n dallar� olarak tan�mlar. Di�er
geleneklerde ise b�yle bir ters y�nl�l�k yoktur ve bu sembol
yukar� y�nde dikey b�y�me sembol�n� bize a�maktad�r. Ebedi
olan A�vata a�ac� Brahma�n�n (Mutlak Allah) evrendeki
tezah�r�n� b�t�n parlakl��� i�inde sunar. Yani yarad�l��,
yukar�dan a�a��ya inen bir hareket gibidir.
Sembol ile ilgili olarak H. P. Blavatsky �unlar�
s�ylemektedir; �Ba�lang��ta k�kleri g�ky�z�nde meydana
getirilmi�ti ve t�m varl�klar�n k�k� olmayan k�k�nden
b�y�m��t�� G�vdesi b�y�d� ve geli�ti ve Pleroma
(4)
b�lgelerini ge�ti, yan yollara g�r dallar� ta�t�, �nce
g��l�kle ay�rd edilebilen madde d�zlemine, ard�ndan da
a�a��ya, ta ki d�nyasal d�zleme gelinceye kadar. Bu y�zden de
bu a�aca k�kleri yukar�dan, dallar� ise a�a��ya do�ru b�y�yen
a�a� denmektedir�.
Ters a�a�
sembolizminde hayat a�ac�, ruhsal tesirlerin s�ptil planlardan
en yo�un maddi ortam olan fiziksel ortama do�ru, derece derece
yo�unla�an esiri ortamlarda ge�erek ini�ini, tedrici
tezah�r�n� ve ayr�ca Semavi Y�netim�in yery�z�ndekilerin sevk
ve idare edilmesi ile ilgili tesirlerini, bu tesirlerin
ini�ini, i�leyi�ini ifade eder.
Simyada ise
ay sembol�n� bar�nd�ran bir a�a� aya ait eseri g�sterirken
(k���k g�revler) g�ne� sembollerini bar�nd�ran a�a� g�ne�e ait
eseri (b�y�k g�revler) temsil eder. Ayr�ca simyada bilgi
a�ac�na evrimle�menin ya da bir d���ncenin geli�mesinin, bir
yetene�in ya da g�c�n sembol� anlam�na gelen arbor
philosophica ad� verilir. Filozof a�ac�n� yeti�tirmek
yarat�c� imajinasyonu harekete ge�irmek anlam�na gelir. Yedi
gezegenin bur�lar�n� bar�nd�ran a�a�, b�t�n farkl�la�malar�n
ondan t�redi�i temel maddeyi sembolize eder� Kaynak, ejderha
ve y�lan da a�a� sembol�yle s�k s�k ili�kilendirilir.
Ejderhalar ve y�lanlar (temel g��ler) k�klerle
ili�kilendirilir, aslan, tek boynuzlu at, erkek geyik ve
y�kselmeyi, sald�rganl��� ve n�fuz etmeyi ifade eden di�er
hayvanlar a�ac�n g�vdesiyle; ku�lar ile di�er g�ksel cisimler
de dallarla ili�kilendirilirler� A�ac�n etraf�na sar�l� y�lan
ise ba�ka bir sembol�, spirali temsil eder.
B�t�n
bu a�a� sembollerine ilave olarak, Buda�n�n alt�nda oturarak
�uur ayd�nl���na ula�t��� Bodi A�ac�n�n da hayat a�ac� oldu�u
ve �l�ms�zl�k i�ece�i sa�lad��� bilinmektedir. Bu a�a�
�st�rab�n ve sevincin yan� s�ra ayd�nlanmay� da sembolize eder
ve bir Angkor yaz�t�na g�re k�kleri Brahma, g�vdesi �iva,
dallar� da Vi�nu�dur. �in�de Yin
ve Yang��n birli�ini te�kil eden �birle�tirilmi� a�a� simgesi
vard�r. ba�lang��ta birbirinden ayr� olan dallar, a�a�
b�y�d�k�e birbirine girmi�tir ve bu da ayr�l�ktan sonra
birli�e d�n��� temsil eder. Ayr�ca �in�de zodya��n oniki
g�ne�ini bar�nd�ran bir a�a� sembol� de mevcuttur. Eski �in
kozmolojisine ait bir di�er a�a� sembol� ise i�i oyuk dut
a�ac� ve i�i oyuk Pavlonya a�ac�d�r. Bu a�a�lar�n her ikisi de
ayn� anda hem bir oyuk a�ac� hem de bir da�� temsil ediyordu,
ayr�ca her ikisi de g�ne�lerin saklanabilece�i bir yer ve
h�k�mdarlar i�in bir bar�nak olarak kullan�l�yorlard�.
A�a� g�c�n
ar�etipik tezah�r�d�r. Bilinmeyen ancak her �eye hakim olan
g�ksel g�c�n en eski imaj� olarak ortaya ��km��t�r.
2-Hakikat
A�ac� -Bilgi A�ac�-�yi ve K�t�y� Bilme A�ac�
Tevrat�ta
anlat�ld���na g�re Adem Aden�de k�t�l���n, d�nyasal isteklerin
ne oldu�unu bilmeden ya�amaktad�r. Ancak bir g�n bah�eye
yap�lan bir ziyaretle bu otomatik ya�ay��� de�i�ir. Tevrat�ta
y�lan�n Havva�y� ayartmas� ya da bilgilendirmesi ve Ademin
yery�z�ne g�nderilmesi ��yle anlat�l�r:
�Ve
kad�n y�lana dedi: Bah�enin a�a�lar�n�n meyvelerindan
yiyebiliriz fakat bah�enin ortas�nda olan a�ac�n meyvesi
hakk�nda Allah: Ondan yemeyin, ve ona dokunmay�n ki
�lmiyesiniz dedi. Ve y�lan kad�na dedi: Katiyen �lmezsiniz,
��nk� Allah bilir ki ondan yedi�iniz g�n o vakit g�zleriniz
a��lacak, ve iyiyi ve k�t�y� bilerek Allah gibi olacaks�n�z.
Ve kad�n g�rd� ki a�a� yemek i�in iyi, ve g�zlere ho�, ve
anlay��l� k�lmak i�in arzu olunur bir a�a�t�, ve onun
meyvas�ndan ald�, ve yedi, ve kendisi ile beraber kocas�na da
verdi, o da yedi. �kisinin de g�zleri a��ld� ve kendilerinin
��plak olduklar�n� bildiler ve incir yapraklar� dikip
kendilerine �nl�kler yapt�lar�. (Tekvin:
3/2)
Bunun
�zerine Yehova onlar� yery�z�ne g�nderme karar� al�r ve ��yle
der: ���te Adem iyiyi ve k�t�y� bilmede bizden biri oldu�.
Yehova Adem�e ve Havva�ya giysiler yapt�r�p onlar� yery�z�ne
indirir.
Bilgi a�ac�
sembol�nde hayat a�ac�n�n birli�ine kar�� bir ikilikle kar��
��kma oldu�u g�r�l�r, ��nk� iyilik ve k�t�l�k denildi�i zaman
bir d�alite (ikilik) ortaya ��kmaktad�r. Tevrat�ta anlat�lan
sembolizmdeki Aden bah�esi ya da cennet, d�alitenin olmad���
s�ptil (ince, seyyal) bir ger�ekli�i anlat�r. Oysa d�alite
i�ine girilmeden ay�rd etme bilgisi elde edilemez ve bir
geli�me g�sterilemez. �nsan ruhlar� bilgiyi ancak s�ptil
plandan fiziksel alemdeki d�nyalara inerek uygulamayla elde
edebilirler. Bu ilke meyvesi iyi ve k�t�y� bilmeye yarayan
hakikat a�ac� ile ya da di�er ad�yla bilgi a�ac� ile ifade
edilmi�tir.
Monoton bir
rahatl�k yerine �st�rab� i�eren bilginin tercih edilmesini ve
sorumluluk sahibi olunmas�n� g�steren hakikat a�ac�
sembolizminde ayr�ca, yery�z�nde enkarne olmayla otomatik
ya�ay��tan ��k�laca��, farks�zl�klar ger�ekli�inden
farkl�l�klar ger�ekli�ine ge�ilece�i, �zg�r iradeyle uygulama
yap�laca�� bilgisi bulunmaktad�r.
Hayat
a�ac� sembol�nde sanki insanlar iyinin ve k�t�n�n ne oldu�unu
bilmiyorlarm�� gibi sadece bir hayat fikri ortaya konulmu�tur.
Bilgi yani hakikat a�ac�nda ise ayn� zamanda �iyilik ve
k�t�l��� bilme� kavram� ortaya konulmaktad�r. B�ylelikle
iyilik ve k�t�l�k anlam�na gelen eksi ve art� prensiplerinin
hayat� meydana getirdi�ini g�rmekteyiz. Bu bilgi bize �olu�u�
meydana getiren g�c�n tek bir g�� olmad���n�, hayat� meydana
getirenin en az iki g��ten olu�tu�unu g�stermektedir. Bilgi
a�ac�, Adem�in d�nyaya s�r�l���ne sebep olmu�tur. Ademin
d�nyaya s�r�l��� H�ristiyan teolojisinde �d�����, yani
cennetten kovulma olarak kabul edilir.
H�ristiyan
sembolizminde, a�ac�n farkl� d�nyalar� birbirine ba�layan bir
eksen oldu�una dikkat �ekilmektedir. Yazar Rabanus Maurus�un
Allegoirae in Sacram Scipturam adl� eserine g�re a�a�
ayn� zamanda, mikrokozmosla makrokozmosun dengelenmesinden
meydana gelen insan�n do�as�n� sembolize etmektedir.
A�ac�n ikili g�r�n�mlerine s�kl�kla rastlan�r (�rne�in Babil
Cenneti�nin bat� kap�s�nda hem Hakikat A�ac��n�n hem de
Hayat A�ac��n�n b�y�mesi gibi) ve bu g�r�n�m sembol�n temel
�nemini de�i�tirmemekle birlikte ona ikizler burcuna ait daha
ileri baz� sembolik anlamlar ekler; a�a� iki say�s� sembol�n�n
etkisi alt�nda ya�am�n ve bilmenin (Hayat A�ac� ve Bilgi
A�ac�) paralel d�nyalar�n� yans�tmaktad�r. Ay sembol� y�n�nden
bak�ld���nda bu, hayat a�ac�d�r ve ay�n d�nyaya ait hareketler
ger�e�i ile �zde�le�mesini vurgulamaktad�r. G�ne� sembolizmi
y�n�nden incelendi�inde ise bilgiye ve �l�me i�aret eder ki
bilgi ve �l�m sembolizmde s�kl�kla �zde�le�tirilen iki
kavramd�r. �konografide hayat a�ac� (ikili veya ��l� a�ac�n ay
sembol� y�n�) a�m�� �i�ek olarak resmedilir, �l�m veya bilgi
a�ac� ise (ya da iki veya �� a�ac�n�n g�ne� sembolizmi y�n�)
kurudur ve ate�in sembollerini g�sterir� Pek �ok resimde
g�ne�, ay ve y�ld�zlar a�a�la ili�kilendirilir ve b�ylelikle
a�ac�n kozmik ve astral karakteri vurgulan�r. Hindistan�da ��
g�ne�e sahip bir ��l� a�a� buluruz, bu Trimurti�nin (5)
sembol�d�r.
|