|
SU SEMBOL�
D�rt temel unsurdan biri
olan su sembol� �ok say�da gelenekte yeri olan bir sembold�r
ve genellikle ar�nd�rma, yeniden do�um, d�n���m, bilgi,
yenilenme, ya�am, do�urganl�k, di�il prensip, iyile�me, �ifa,
esir
(1),
tesir (etki), ilk madde, nefsaniyeti yenmek, d�nyan�n olu�umu
ve �uurlanma (ayd�nlanma) kavramlar� ile ba�lant�l� oldu�u
g�r�l�r.
�slam�da,
H�ristiyanl�kta, Yahudilikte, Dogon, Hint, Bambara
Gelenekleri�nde, �in ve Aztek Mitolojileri�nde, �e�itli
efsanelerde, Eski M�s�r�da ve di�er pek �ok gelenekte
varl���n� korumaktad�r. Ejderha, yunus, bal�k ve y�lan
sembolleriyle de ili�kilendirilir.
Su,
potansiyel ve �retken g��leri temsil eden, ayr��mam��l���n,
yarat�l���n kayna��, �b�t�n tohumlar� i�inde bar�nd�ran rahim�
olarak kabul edilir. Kozmik d�ng�n�n ba�lang�c�nda ve sonunda
su vard�r. Su her zaman kendi i�inde t�m bi�imleri potansiyel
olarak bar�ndan bir hayat kayna��, b�y�menin kayna��d�r.
Kozmogonide, mitlerde, rit�ellerde, ikonografide fonksiyonu
her zaman ayn�d�r, her fig�r�n �nc�s�, her yaratma eyleminin
destekleyicisidir. Ay ile �zde�le�tirilen suyun ve ay�n
ritimleri evrene d�ng�sellik kazand�r�r. Tarih �ncesinden beri
su, ay ve kad�n sembolleri, evrenin ve insan �retkenli�inin
ilerledi�i y�n� belirler. Anne imaj�n�n suya atfedilmesi
sembole, anneye ait gizemli birtak�m �zellikler kazand�r�r.
  
Spiral, salyangoz, kad�n, su ve bal�k t�m gelenek ve
inan��larda do�urganl�kla ili�kilendirilirler. �lk su, ilk
maddenin imaj� ayn� zamanda t�m kat� maddelerin �ekil ve
kat�l�k kazanmadan �nceki halini kapsar. Bu nedenle simyac�lar
su ad�n� insan�n s�v� bedenine vermi�lerdir. Bu s�v� beden,
modern psikolojide �uursuz olan�n sembol� olarak
yorumlanm��t�r, yani ki�ili�in �ekilsiz, dinamik, harekete
ge�irici ve di�il yan� olarak�
Hint
Mitolojisi�nde Narayana�n�n
(2)
g�be�inden ��kan kozmik a�aca tutunarak y�zd��� ilk su
sembol�n�n pek �ok sembolik ifadelerde yerini buldu�una
rastlanmaktad�r. �rne�in Purana Gelene�i�nde a�ac�n yerini
lot�s �i�e�i alm��t�r ve bu �i�e�in ortas�ndan Brahma
do�mu�tur. Narayana�n�n endi�eden ve �st�raptan uzak tam bir
mutluluk i�inde y�r�d��� sular dura�anl�k ve ayr��mam��l�k
halini, ba�ka bir deyi�le kozmik geceyi sembolize etmektedir.
Bu haliyle Narayana�n�n �uyudu�u� ifade edilir. G�be�inden,
yani merkezden ilk kozmik bi�im hayat bulur ve bu lot�s veya
a�a� olarak nitelenir. Lot�s ve a�a� sembolleri burada ya�am
veren ancak hen�z uyanmam�� �zsuyunu, hen�z �uurun tam olarak
a��lmad��� bir ya�am� temsil ederler.
(apsu,
kozmik deniz)
S�mer-Babil
kozmogonisinde ise Apsu ve Tiamat simgeleri
yeral�r. Apsu, daha sonra �zerinde yery�z�n�n y�zece�i
tatl� su okyanusunu temsil eder. Tiamat ise
canavarlar�n bulundu�u tuzlu ve ac� denizidir. S�mer
Mitolojisi�ne g�re d�nya Apsu ile Tiamat��n
birle�mesinden meydana gelmi�tir. T�m canl�lar, Tiamat
ad� verilen tuzlu su denizinden ��km��lard�r. Bu ifade,
evrenin yard�l���n�n bir temsili olarak yorumlanm��t�r.
Yarad�l�� �iiri olan Enuma Eli� ��yle ba�lamaktad�r:
Yukar�da
hen�z g�kler adland�r�lmam��ken
A�a��da
hen�z yerin bir ad� yokken,
Onlar�n
ezeli ya�am kayna�� Apsu,
Mumu ve
herkesin annesi Tiamat,
Hen�z
sular�n� tek bir kaynakta toplarken�
Tatl� ve
tuzlu su denizi sembollerinden Kuran�da da s�zedilir:
��ki denizin aras�nda her ikisinin de hi� a�amad��� bir engel
vard�r�
(55/20)
�Bu iki deniz bir de�ildir, birinin sular� i�ilince tatl� ve
ho�tur, di�erininki tuzlu ve ac�d�r�.
(35/12)
Kuran�da su
sembol�yle ili�kili olarak yeralan bir di�er ifade de
��yledir:
��Yery�z�n� de s�nm�� k�l
halinde g�r�rs�n. Nihayet onun �zerine suyu indirdi�imizde
titrer, kabar�r ve her g�zel, bereketli �iftten bir �eyler
bitirir�.
(22/88)
 Mevlana�ya
g�re suyun g�revi her �eyden �nce kirleri temizlemektir.
Rahmet suyu g�nahkarlar� bekler. Suyun hayat verme niteli�i,
hayat suyu ya da �*ab-� hayat�
(*i�en ki�iye
�l�ms�zl�k
kazand�rd���na inan�lan efsanev� su)
kavram�na yol a�m��t�r.
Ab-� hayat, Annemarie Schimmel�e g�re iki denizin birle�ti�i
yere yak�nd�r ve topra��n en derin dehlizlerinde
bulunmaktad�r. �skender gibi b�y�k kahramanlar bile bu suyu
bulamam��t�r. Hayat suyu ya�am� sonsuz k�lar ve gen�le�tirir.
Ola�an�st� bir ak�c�l��a sahiptir ve her �eyin geli�imini
sa�lar.
B�t�n
bunlar�n yan� s�ra su iyile�tirici bir unsurdur, Hindistan�da
hastal�klar�n suya at�lmas� gelene�i vard�r. Kullan�lmam��
suyla tedavide hastal���n ezeli suyla temas� sa�lanarak
yenilenmeyi ger�ekle�tirmenin yolu aran�r; su her �eyi
par�alama ve �z�mseme g�c�yle k�t�l��� emer. Hindistan�da bu
unsur, ya�mur, bitki �zsuyu, s�t ve kan formunda t�m do�ada
dolanan hayat�n koruyucusu olarak kabul edilirdi.
Su
sembol�ne ait bir di�er a��l�m da suyun sezgisel bir
bilgelikle �zde�le�tirilmesidir. Mezopotamya Halklar��n�n
Kozmogonisi�nde suyun derinli�i; kavranamayan, kimli�i olmayan
bilgelik olarak kabul edilirdi. Kadim bir �rlanda Tanr�s� olan
Domnu, denizin derinli�ini temsil ediyordu. Tarih
�ncesi zamanlarda derinlik kelimesi �zel olarak gizemli olan�
ve kavran�lamayan� ifade ediyordu. Sular, k�saca, evrensel
boyutta t�m yarat�l���n ve �ekle b�r�n���n �n�nde giden
potansiyelleri temsil ediyordu. Saydaml�k ve derinlik
nitelikleri genellikle suyla �zde�le�tirilir, t�pk� d�nya gibi
di�il bir prensip olan bu element, kadim insanlar�n suya kar��
sayg�s�n�n da �tesine ge�er. Babilliler buna �bilgelik evi�
ad�n� vermi�lerdir
(Atlantis)
Su sembol�
ile ilgili bir di�er a��l�m da �suya batma� kavram�d�r. Suya
batma, �ekillenme �ncesindeki bir hale geri d�nmeyi sembolize
eder ve bu da bir yandan �l�m ve yok olu�u ifade ederken di�er
yandan yeniden do�um anlam�na gelir, ��nk� dalmak hayat g�c�n�
yo�unla�t�r�r. H�ristiyanl�ktaki vaftizlik sembol� bu sembolle
yak�ndan ilintilidir, Aziz Yuhanna�ya g�re vaftiz ruhun
kurtulu�unu ve g�nahlardan ar�nmay� temsil eder. Aziz Pavlus�a
g�re ise vaftiz s�ras�nda suya batan insan �l�r, sonra yeniden
do�ar, ar�n�r, yenilenir. Bu sembolizmde bahsedilen �l�m
sadece do�adaki insan� etkiler, yeniden do�um ise ruhsal
insan� etkiler. Kozmik seviyede ise, suya dalman�n anlam� t�m
formlar�n eriyerek s�v� bir hale d�n��mesidir, b�ylece daha
sonra yeni kozmik modellerde yeniden birle�ecek olan
elementler serbest b�rak�lm�� olur. Suya batma sembol� tufan
inan��lar�nda da g�r�l�r. Tufanlarda insanl���n suyun alt�nda
kalmas� ve eski bir d�nemin bitmesi, ard�ndan yeni bir insan
�rk�n�n, yeni bir d�nemin ba�lang�c� ger�ekle�ir. T�pk�
Atlantis ve Mu Uygarl�klar��nda oldu�u gibi. Kay�p Mu
K�tas��n�n batmadan �nce �zerinde bulundu�u ifade edilen
Pasifik Okyanusu �evresi mitlerine g�re insanl�k belirli
d�nemlerde g�nahlar� nedeniyle su alt�nda kalarak yok olur.
Ama bu tamamen yok olma de�ildir, bat���n ard�ndan insanl�k
yenilenmi� haliyle yeniden do�ar. S�zkonusu mitlere ve
inan��lara g�re insano�lu hala ayn� kaderi, bir g�n sular�n
alt�nda yok olup gitme kaderini ta��maktad�r.
Dogon ve
Bambara Gelenekleri�ne g�re su, Yer�i d�lleyen bir t�r
tohumdur. Tohum �����n, kelam�n sembol�d�r ve spiral ile
temsil edilir. Daha �nce kuru su varken, nemli su prensibi
d�nyan�n yarat�lmas�n�n temeli olan kozmik yumurtan�n i�inde
ba�lam��t�r. Dogon Gelene�i�ne g�re kelam dile gelmedik�e kuru
su denilen d���nceden ibarettir, dile geldikten sonra nemli su
olur; yani d���nce eyleme nemli su sembol�yle ge�er.
Brezilya�n�n Karaja K�z�lderilileri mitolojik zamanlarda
hareketsiz bir �ekilde suda bulunduklar�n� anlat�rlar. Baz�
kadim halklarda kad�nlar�n �ocuk do�urmak i�in dua ettikleri
bir Su-Ana vard�r.
(oannes)
Geleneklerin pek �o�unda ilahlar ya da ruhsal rehberler de su
ile ili�kilendirilir. Asur-Babil dinlerinde denizin sular�n�
�l�en ve yollar� a�an Sirius �ifty�ld�z�d�r. Dogonlar�a g�re
sular�n efendisi, Sirius ile ili�kilendirilen O-nommo�dur ve
insanlar� g�zetmektedir. S�mer�in Enki�si de sularda ya�ar,
bal�k kuyru�uyla simgelenir ve Oannes ile ili�kilendirilir.
Oannes, insanl��a (bilgiyi) getiren mitsel bir karakterdir ve
yar� insan yar� bal�k olarak tasvir edilir.
M�s�r
Hiyerogliflerinde su sembol� k���k keskin tepeleri olan
dalgal� bir �izgi olarak g�sterilir. Ayn� �ekil ��l� olarak
bulundu�unda ilk okyanusu ve ilk suyu ifade etti�i gibi Nun
ad� verilen s�ptil okyanusu ifade etti�i de g�r�l�r. Her
�e�it suyun Nun denilen okyanustan kaynakland��� kabul
edilir. �inliler suyu ejderhan�n �zel bir evi olarak kabul
ederler ��nk� hayat�n t�m� sulardan gelmektedir. Eski �in
kozmolojisinde ate� ve su B�y�k Bir�den kaynaklan�r, su
nemlendirir ve a�a�� inmeye meyillidir, ate� ise alevlenir ve
yukar� ��kmaya meyillidir. Ate�in g�nd�ze ait olu�u gibi su da
geceye aittir. Vedalar�da
(3)
su
*matritamanah�a
(*en �ok anneli�e �zg�
olu�)
atfedilirdi ��nk� ba�lang��ta her �ey �����n olmad��� bir
deniz gibiydi. S�n�rs�z ve �l�ms�z olan sular d�nyadaki her
�eyin ba�lang�c� ve sonudur.
 Kadim
k�lt�rler sular� y�ksek sular ve al�ak sular (ya da yukar� ve
a�a�� sular) olarak ikiye ay�r�rlar. Y�ksek sular potansiyel
olan� ya da hala olas� olan� ifade eder, al�ak sular ise
yarat�lm�� olan� temsil eder. A�a�� sular�n, esiri alemin
astral
(4)
ortamlar�yla ilgili olarak kullan�ld��� g�r�l�r. Bu
ortamlar insanlar�n ya�arken zihinsel olarak a�mas� gereken
seviyelerdir. Ayd�nlanan ki�ilerin, ba�ka bir deyi�le
nefsaniyetini yenebilmi� olanlar�n bu d�zeylerden de�il daha
y�ksek d�zeylerden beslendikleri s�ylenir. A�a�� sular� a�mak
sembolizmi baz� geleneklerde de �l�m olay�n�n devam�nda
a��lmas� gereken ve varl��a s�k�nt� veren bir a�amay� ifade
eder. Bu sular s�zkonusu sembolizmin i�lendi�i geleneklerde
ge�ilmesi gereken bir �rmak�a d�n���r, genellikle de �rmak,
bir k�pr� vas�tas�yla ge�ilecektir. �aman Gelenekleri�ne g�re
s�z konusu k�pr� ya da tehlikeli �rmak �amanlar��n trans
deneyimleri s�ras�nda ge�meye al��k�n olduklar� bir yerdir.
Orta Sibirya �amanlar� trans s�ras�nda birka� �rma�� ve bir
k�pr�y� ge�tikten sonra g�lgeler diyar�n�n uzand��� �b�y�k
su�ya gelirler. Yukar� ya da y�ksek sular ise esirin en ince
en s�ptil ortamlar�n� ve Ruhsal �dare Mekanizmas��ndan akan,
y�kseltici, geli�tirici tesirleri temsil eder. Bambara
Gelene�i�ne g�re yedinci g�k kat� D�nya i�in gerekli
rahmetlerle doludur. Buda, bir vaaz�nda saydam sular�n�n
dibindeki kumlar�, deniz kabuklar�n�, salyangozlar� ve
bal�klar� g�sterdi�i da� g�l�ne �kurtarma yolu� �eklinde
g�nderme yapmaktad�r. Bu g�l�n Y�ksek Sular� sembolize etti�i
ise a��kt�r. Ruhsal ayd�nl��a ula�an inisiyeler, A�a�� Sular�
a�ar ve Yukar� Sularla irtibat kurarlar. Bu sembolizm ise
Upani�adlar�da, Budizm�de, Sufilikte, Taoizm�de yeral�r. Do�u
Geleneklerinde Nirvana, Tao ve ilahi �z de yukar� sularla
ili�kilendirilir. Ruhsal ayd�nl��a ula�anlar geleneklere g�re
��l�ms�zl�k i�kisinden i�mi� ki�iler�dir.
Neospirit�alist g�r��te, su daha �ok y�ksek tesirlerin ini�ini
simgeler. Y�ksek tesirlerle insanlar�n beslenmesini, kendini
var etmesini, ar�nmas�n� temsil eder. Suyun, en ince kanallar
vas�tas�yla en �cra k��elere kadar yay�lmas� �zelli�i bu
noktada �nem ta��maktad�r. �rne�in bir a�a� d���n�n, a�ac�n
k�kleri topra��n i�indedir ama �ok ince kanallarla suyu �eker.
Beslenmede su topra��n i�ine yay�larak �ok ince kanallar
vas�tas�yla, belki de g�r�nmeyecek kadar ince kanallar
vas�tas�yla, hi� ge�mesi m�mk�n olmayan yerlerden bile
ge�erek, topra�� o tesirler ve o besinlerle besler.
Bir ba�ka
�rnekte de insan organizmas�n� d���nelim, insan bedeninde kan
b�t�n organlara ve h�crelere besini ta��r. Ayr�ca k�lcal
damarlar arac�l���yla o ak��kan olan�n en �cra h�crelere kadar
yay�lmas� sa�lan�r yani y�ksek tesirler su arac�l���yla �ok
ince kanallardan ge�erek her yere ula��r. Bizlerde g�z�m�zle o
y�ksek tesirleri g�remeyiz ama kendimizi a�arsak her an o
y�ksek tesirlerden beslenebilir, o tesirler a��n�n i�inde
y�kanabiliriz.
Ruhsal
�dare Mekanizmas��n�n bize g�ndermi� oldu�u tesirlerle her an
y�kan�yor ve besleniyoruz. Su sembol� de burada Semavi
Y�netim�in Y�ksek Tesirlerinin en �cra k��elere, cidarlara,
�eperlere kadar gitmesi, akmas�, her �eyi beslemesi, tesirler
ve bilgilerle y�kamas�, ar�nd�rmas� olarak ele al�nabilir.
(5)
�Sad�klar Plan�� ruhsal tebli�lerine g�re, deniz p�r bilgidir.
Su ve suyun ar��nlanmas� ve bu suyun bir �rmak halini almas�
ve o �rmakta bal�klar�n ve bal�k��lar�n bulunmas�, �eriat
realitesinin sevgi ile son bulmas�n� ifade eder. Ayr�ca Vicdan
plan�n�n bir sembol�d�r. Vicdan plan� ruhsal bir sistemdir ve
evrenin pozitif, ���k, hay�r, y�ce, iyilik y�n�n� simgeler. Su
da Vicdan plan�n�n eyleme ge�mi� hali, yani uygulamas�d�r. Bu,
uygulama yapabilecek olanlar�n yollar�n� ayd�nlatmak, kapal�
olan ge�itlerini a�mak ve hatta onlarla, onlar i�in m�cadele
anlam�na gelir.
|
