|
G�KY�Z� B�LG�LER� |
||
|
ANA SAYFA
|
|
G�ne�in i� yap�s� t�m y�ld�zlarda oldu�u gibi , fizik yasalar� yard�m�yla kuramsal olarak ortaya konur. Merkezden y�zeye veya y�zeyden merkeze do�ru olan yap�ya ait s�cakl�k (T) , bas�n� (p) , yo�unluk (g) fiziksel b�y�kl�klerin de�erleri ya da uzakl�kla nas�l de�i�tikleri matematiksel olarak hesaplan�r. B�yle ortaya ��kan yap�ya � G�ne� Modeli� denir. G�ne� 6000K s�cakl�ktaki bir maddeyi y�zeyindeki k�tlesel �ekim kuvveti (gravitasyon) sayesinde bir arada tutabilmektedir. D�� tabakalar�n a��rl��� ile G�ne�i olu�turan s�cak gaz uzaya yay�lmaktad�r.
G�zlem ko�ullar�: G�ne�e en yak�n gezegendir. ��plak g�zle g�r�lebilmesi ancak g�ne� ufkun hemen alt�ndayken m�mk�n olabilir. Merk�r'�n kavu�um d�nemi 116 g�nd�r bu s�renin yar�s�nda G�ne�in �n�nden gider, yani bat�s�ndad�r,di�er yar�s�nda ise G�ne�in arkas�ndan gider yani do�usundad�r.Merk�r Mart ve Nisan aylar�nda ak�am y�ld�z� olarak, Eyl�l ve Ekim aylar�nda ise sabah y�ld�z� olarak en iyi �ekilde g�r�lebilir. G�ne�e uzakl���: 107.3 - 107.5 - 107.8
M km G�zlem ko�ullar�:G�ne� ve Ay'dan sonra g�ky�z�ndeki en parlak cisimdir. En parlak oldu�u d�nemlerde (G�ne�e �ok yak�n olmad���nda) g�nd�z de g�r�lebilir. Ven�s'�n kavu�um d�nemi 584 g�nd�r. Bu s�renin yar�s�nda (10 aydan biraz k�s bir s�re) G�ne�'ten �nce do�ar, di�er yar�s�nda da G�ne�'ten sonra batar. Kuzey yar�mk�rede, en iyi g�zlem zaman� sonbahar sabahlar�d�r. ��plak g�ze Ven�s, sabit, beyaz bir ���kla par�ldayan parlak bir cisim olarak g�r�l�r. �ok parlak olmas�n�n nedenleri g�ne�e yak�n olmas� ve G�ne�ten gelen �����n %80'ini yans�tmas�d�r (albedo de�eri). Ay d�nyan�n tek do�al uydusudur. D�nyadan uzakl��� 384,400 km, �ap� 3476 km ve d�nyan�n yakla��k ellide biridir.Ay, D�nya �evresindeki y�r�ngesini, sabit bir y�ld�za g�re ortalama 27.32166 g�nde d�ner. Ay�n bir k�resel manyetik alan� yoktur. Ay d�zl�kler, da�lar ve vadilerden olu�mu� bir ��l g�r�n�m�ndedir.
YER
G�ne�e uzakl���: 147.2 - 149.6 - 152 M
km
G�ne�e uzakl���: 208 - 228 - 248 M km
Uydular�: 2 tane Phobos, Deimos G�zlem ko�ullar�: ��plak g�zle bak�ld���nda Mars belirgin k�rm�z�ms� turuncu renkli bir ���k noktas� olarak g�r�l�r. Mars'�n parlakl��� D�nya'ya yak�nla��p uzakla�mas�yla de�i�ir. En yak�n konumundaki parlakl��� en uzak konumundaki parlakl���n�n 50 kat�d�r. Mars, kar�� konumda (opposition) oldu�unda yani D�nya, G�ne� ve gezegen aras�nda iken, Mars G�n bat�m�nda do�ar ve gece boyunca g�ky�z�nde kal�r. Y�r�ngesel d��merkezlili�i nedeniyle Mars kar�� konumda iken D�nya'ya 50 ila 90 milyon kilometre uzakta olabilir. Mars'�n en �ok tercih edilen kar�� konumu enberi (perihelion - G�ne�e ve tabiki D�nya'ya en yak�n oldu�u) d�nemidir. T�m bu ko�ullar her 17 y�lda bir olu�ur. G�ne�e uzakl���: 740 - 777 - 815 M km
Uydular�: 16 tane Metis, Adrastea, Amalthea, Thebe, Io, Europa, Ganymede, Callisto, Leda, Himalia, Lysithea, Elara, Ananke, Carme, Pasiphae, Sinope G�zlem ko�ullar�: J�piter'in kavu�um d�nemi yakla��k 13 ayd�r. Bunun 5 ay�nda sabahlar�, be� ay�nda ise ak�amlar� g�r�lebilir. Geri kalan 3 ay boyunca G�ne�in di�er taraf�ndad�r ve g�r�lemez. G�ne�, Ay ve Ven�s'ten sonra en parlak g�k cismidir. K���k teleskoplar ve d�rb�nler ile yuvarlak �ekli kolayca g�r�lebilir. Orta boy teleskoplar ile atmosferindeki bantlar ve "b�y�k k�rm�z� leke" (D�nya'ya d�n�k oldu�unda) ay�rt edilebilir. Jupiterin 4 Galilean uydusu d�rb�nle bile g�r�lebilir. Uydular�n�n d�ng�s� 2 ila 17 g�n aras�nda de�i�ti�i i�in her ak�am farkl� bir konumda g�zlenebilirler. G�ne�e uzakl���: 1343 - 1425.5 - 1509
M km Uydular�: 17 tane Pan, Atlas, Prometheus, Pandora, Janus, Epimetheus, Mimas, Encaladus, Tetyhs, Telesto, Calypso, Dione, Rhea, Titan, Hyperion, Iapetus, Phoebe G�zlem ko�ullar�:G�ne�e J�piter'den daha uzak ve biraz daha k���k oldu�u i�in Sat�rn daha s�n�k g�r�l�r. Yakla��k12.5 ay olan kavu�um d�nemi nedeniyle y�l�n b�y�k bir b�l�m�nde g�ky�z�ndedir. Y�r�ngesinde �ok yava� ilerledi�i i�in ayn� tak�m y�ld�z i�inde 2 y�ldan daha uzun s�re kal�r. Sat�rn'�n halkalar� orta boy teleskoplar ile ay�rt edilebilir. Her 15 - 17 y�lda bir D�nya Sat�rn'�n halkalar�n� d�zleminden ge�er bu durumda halkalar g�r�lemez. Sat�rn'�n uydular�ndan sadece Titan ve Rhea orta boy teleskoplar ile g�r�lebilir. G�ne�e uzakl���: 2733.6 - 2868.8 - 3004
M km Uydular�: 15 tane Cordelia, Ophelia, Bianca, Cressida, Desdemona, Juliet, Portia, Rosalind, Belinda, Puck, Miranda, Ariel, Umbriel, Titania, Oberon G�zlem ko�ullar�:��plak g�zle ancak ola�an�st� a��k ve temiz g�ky�z� ko�ullar�nda bile sadece k���k s�n�k bir y�ld�z gibi g�r�lebilir. K���k teleskoplarla ye�il bir yuvarlak olarak g�r�l�r, ayr�nt� se�ilemez. Uydular� ancak �ok b�y�k teleskoplar ile g�r�l�r. 84 y�l s�ren dolan�m s�resi ile Uran�s bir tak�my�ld�zdan di�erine �ok yava� ge�er. 90'l� y�llar boyunca Yay ve O�lak tak�my�ld�zlar�nda olacakt�r. G�ne�e uzakl���: 4455.3 - 4494 - 4532.5
M km Uydular�: 8 tane Naiad, Thalassa, Despina, Galatea, Larissa, Proteus, Triton, Nereid G�zlem ko�ullar�:G�k y�z�nde �ok yava� ilerler. 90'l� y�llar boyunca Yay ve O�lak tak�my�ld�zlar�nda olacakt�r. ��plak g�zle g�k y�z�nde ay�rt edilemez ama belki d�rb�nle g�r�lebilir. K���k teleskop ile k���k ye�ilimsi bir yuvarlak olarak g�r�l�r. Uydusu Triton 20 cm'lik teleskoplar ile ancak �ok iyi ko�ullar alt�nda g�r�lebilir. G�ne�e uzakl���: 4450.5 - 5898.5 - 7374
M km Uydular�: 1 tane Charon G�zlem ko�ullar�: Pluto ancak orta boy teleskoplar ile g�r�lebilir.Teleskopla bile ancak k���k bir ���k noktas� olarak g�r�l�r.
|