NATO Genel Sekreteri: Nostaljik NATO �ld�

Genel Sekreter Jaap de Hoop Scheffer, 'Akdeniz diyalo�umuz g��lendirilmeli. Yeni NATO, misyonunda Avrupa s�n�rlar�n�n �tesine bakmak zorunda' dedi

NATO Genel Sekreteri Jaap de Hoop Scheffer, "nostaljik NATO'nun �ld���n�, siyasi hedefleri olan yeni NATO'nun Avrupa'n�n �tesine bakmak zorunda oldu�unu" s�yledi. Scheffer, Irak ge�ici h�k�meti ba�bakan� �yad Allavi'nin askeri e�itim ve te�hizat talebini i�eren mektubuna, bug�n ba�layacak zirvede olumlu cevap verilece�ine inand���n� vurgulad�.
T�rkiye Ekonomik ve Sosyal Et�dler Vakf� (TESEV) ile German Marshall Fund Of The United States (GMF) taraf�ndan �stanbul'da d�zenlenen "Yeni Bir Yol Kav�a��nda Atlantik �ttifak�" konferans�nda konu�an Scheffer, Allavi'nin Irak'taki g�venlik g��lerinin e�itimi konusunda yard�m istedi�ini hat�rlatarak, ��yle dedi: "NATO b�y�kel�ileri de ge�ti�imiz g�nlerde Br�ksel'de bu konudaki talebe olumlu yan�t vermek �zere bir anla�maya vard�lar. NATO'ya �ye �lkelerin delegasyon ba�kanlar� bu konuda nihai anla�maya varacaklar. �nemli olan, talebin Ba�dat'tan gelmi� olmas�d�r. Irak g�venlik g��lerinin e�itimi, �lke i�inde oldu�u gibi �lke d���nda da ger�ekle�tirilebilir."
K�br�s sorununun ��z�m�nde NATO'nun rol�ne ili�kin bir soru �zerine Scheffer, "Burada NATO'ya bir rol yoktur. BM Genel Sekreteri dahil �ok say�da uluslararas� akt�r devreye girmi�tir, ancak bir sonu� al�namam��t�r. NATO'nun bu konuda yapaca�� bir �ey yoktur" dedi
NATO'nun, sorunlar� kayna��nda ��zmesi gerekti�ini kaydeden Scheffer, "Gerekli m�dahale erken yap�lmazsa sorunlar kap�m�z� �alacakt�r. NATO, Avrupa d���nda da etkinlik g�stermek zorundad�r. Afganistan'daki operasyonumuzu geni�letece�iz, Akdeniz diyalo�unu g��lendirece�iz" diye konu�tu. NATO askeri kapasitesinin yenilenmesi gerekti�ini vurgulayan Scheffer, "Daha h�zl� hareket eden, daha g��l� ve �evik kuvvetlere ihtiyac�m�z var. NATO'nun, siyasi hedeflerini ger�ekle�tirmesine olanak sa�layacak askeri donan�ma sahip olmas� gerekmektedir" dedi.
Scheffer, NATO'nun gelece�iyle ilgili konularda ��yle dedi: "Kuzey Afrika ve Ortado�u'da varl���m�z� g�stermemiz gerekiyor. Bu b�lgenin deste�imize ihtiyac� var. Hi�bir geli�me NATO'nun yeni misyonunu bu b�lgeden daha fazla etkilemeyecek. Akdeniz diyalo�umuzu g��lendirmek zorunday�z. Bu zirvede b�lge �lkeleriyle i�birli�ini art�racak yeni �stanbul giri�imini ba�lataca��z. Eski, nostaljik NATO �ld�, yeni NATO misyonunda Avrupa s�n�rlar�n�n �tesine bakmak zorunda. NATO gelece�i �ekillendirecek en g��l� kaynak olmaya devam edecektir."

�stanbul'da aile foto�raf�

Cumhurba�kan� Ahmet Necdet Sezer, NATO Zirvesi'ne kat�lan h�k�met ve devlet ba�kanlar�na d�n Dolmabah�e Saray�'nda ak�am yeme�i verdi. Liderler yemekten �nce saray�n merdivenlerinde aile foto�raf� �ektirdi.

 48 �lke lideri, d�nya ba�kenti �stanbul�da

 T�rkiye�deki bu en b�y�k zirveye, aralar�nda ABD Ba�kan� Bush, Frans�z Cumhurba�kan� Chirac, �ngiltere Ba�bakan� Blair, Alman Ba�bakan� Schr�der, �talya Ba�bakan� Berlusconi�nin bulundu�u �ok �nl� liderler kat�l�yor.

Bug�n ba�layacak tarihi NATO Zivesi nedeniyle �stanbul d�n lider ak�n�na u�rad�. Zirveye kat�lacak 48 �lkenin devlet, h�k�met ba�kanlar� ve bakanlar�n�n geli�i nedeniyle Atat�rk Havaliman��nda yo�un bir trafik ya�anmas�na neden oldu.

Atat�rk Havaliman��na �zel u�aklar�yla 15-20��er dakikal�k aral�klarla inen konuklar, Devlet Konukevi �n�nden makam ara�lar�na bindirilerek konaklayacaklar� otellerine g�t�r�ld�. Ya�anan yo�unlu�a ra�men havaliman�ndaki organizasyon ba�ar�l� oldu.

SEZER: NATO, SO�UK SAVA�IN SONA ERMES�YLE B�RL�KTE G�DEREK GEN��LEYEN B�R CO�RAFYADA G�VENL�K VE �ST�KRARIN YAYILMASI ���N ETK�N �ABA G�STER�YOR

Cumhurba�kan� Ahmet Necdet Sezer ve e�i Semra Sezer, Ba�bakan Recep Tayyip Erdo�an'�n da kat�l�m�yla, NATO Zirvesi'ne kat�lan devlet ve h�k�met ba�kanlar� ile e�leri onuruna Dolmabah�e Saray� Muayede Salonu'nda ak�am yeme�i verdi.
Yemekte yapt��� konu�mada, konuk devlet ve h�k�met ba�kanlar� ile e�lerine �ho� geldiniz� diyen Sezer, �Tarihin, k�lt�r�n, sanat�n, k�sacas� uygarl���n be�iklerinden biri olan �stanbul'da sizi a��rlaman�n verdi�i k�vanc� dile getirmek istiyorum. Son iki y�zy�lda tarihin bir�ok d�n�m noktas�na tan�kl�k etmi� olan bu g�rkemli sarayda, NATO toplant�s� nedeniyle birlikte olmaktan dolay� b�y�k mutluluk duymaktay�m� diye konu�tu.
Sezer, Dolmabah�e Saray�'n�n, 19. y�zy�lda ba�layan �mr�nde bir�ok ittifak�n kuruldu�unu ve y�k�ld���n� g�rd���n�, ancak, bug�n 26 �yesinin devlet ve h�k�met ba�kanlar�n� konuk etti�i Kuzey Atlantik �ttifak�'n�n bunlar�n aras�nda �ok farkl� ve �zel bir konuma sahip oldu�unu vurgulayarak, �Nitekim, sadece yarara dayal� bir birliktelik olmay�p, ayn� zamanda ortak de�erlerin birle�tirdi�i 26 �lkeden olu�an ittifak�m�z, tarih boyunca kurulmu� bulunan t�m benzer �rg�tlerin ku�kusuz en ba�ar�l� olan�d�r� dedi.
BARI�, G�VENL�K VE �ST�KRARIN YAYILMASI
Sezer, so�uk sava� d�neminde klasik bir savunma ittifak� olarak nitelendirilebilecek bir �rg�t olan NATO'nun, �zellikle so�uk sava��n sona ermesinden sonra sadece �yelerinin kolektif savunmas�yla s�n�rl� kalmay�p, giderek geni�leyen bir co�rafyada ortak de�erler do�rultusunda bar��, g�venlik ve istikrar�n yay�lmas� i�in etkin �aba g�sterdi�ini anlatt�. Cumhurba�kan� Sezer, konu�mas�na ��yle devam etti:
��ttifak�n bu ama� do�rultusunda att��� ilk ad�m, yakla��k yar�m as�r boyunca kar�� kamplarda bulundu�u �lkelere dostluk ve ortakl�k elini uzatm�� olmas�, g�venlik, istikrar ve g�nenci sadece kendisine ait bir kazan�m olarak g�rmeyip, bunu payla�mak i�in yo�un �aba harcamas� olmu�tur. Bug�n aram�za kat�lan 7 yeni �yemizin son 15 y�l i�inde geldi�i a�ama, bu konuda ne kadar ba�ar�l�, hakl� ve uzak g�r��l� olundu�unun en somut g�stergesini olu�turmaktad�r.
Keza, Bosna-Hersek, Kosova ve Makedonya'da ya�anan insanl�k trajedilerine de NATO ayn� anlay��la arkas�n� d�nmemi�tir. Hakl�dan yana tarafl�l���, profesyonelli�i ve dayan��ma ruhuyla dost, d��man herkesin �vg�s�n� kazanm��t�r. Bug�n, �ok farkl� bir co�rafyaya ve dinamiklere sahip olan Afganistan'da da ayn� ��k�� noktas�ndan hareketle yine NATO'nun varl���n�n arand���n� ve �ttifak�n sorumluluktan ka�mad���n� g�r�yoruz.Sonu�ta, g�n�m�z�n uluslararas� g�venlik ortam�nda, g�venli�in b�l�nmezli�i ilkesinden hareketle, �lkelerin d�nyan�n neresinde olursa olsun bunal�mlara ��z�m yollar� aramas� ilk ve vazge�ilmez ko�ullar�n ba��nda gelmekle birlikte, NATO'nun arkas�ndaki itici g�c�n ortak de�erleri koruma refleksi oldu�unu yads�yamay�z.� (AA)

Ankara�daki temaslar�n� tamamlayan ABD Ba�kan� George W. Bush ve beraberindeki heyet de d�n 15.20�de �stanbul�a geldi. Bush�u getiren u�ak havaalan�na inmeden �nce 10 dakika, indikten sonra da 10 dakika olmak �zere toplam 20 dakika t�m hava trafi�i durduruldu.

�zel bir u�akla, d�n ak�am saatlerinde gelen �ngiltere Ba�bakan� Tony Blair��n u�a��na tak�lan T�rk bayra��n�n ay-y�ld�z� ge�en geli�indeki gibi nizami de�ildi. E�i Cherie Blair ile �stanbul�a gelen Tony Blair, u�aktan e�iyle el ele tutu�arak indi. Romanya Cumhurba�kan� �on �liescu ise, u�ak kap�s�n�n a��lmas�n�n ard�ndan kravat�n� d�zelterek u�aktan indi.

Aile foto�raf�

�stanbul�da bug�n ba�layacak tarihi NATO Zirvesi�ne kat�lacak 48 �lkenin liderleri d�n ak�am Cumhurba�kan� Ahmet Necdet Sezer�in resepsiyonunda bir araya geldi. Dolmabah�e Saray��nda verilen resepsiyona kat�lan devlet ve h�k�met ba�kanlar� aile foto�raf� �ektirmeyi de ihmal etmedi.

Zirve�ye kat�lanlar

T�RK�YE: Cumhurba�kan� Sezer, Ba�bakan Erdo�an
ABD: Ba�kan Bush, D��i�leri ve Savunma Bakanlar�
�NG�LTERE: Ba�bakan Tony Blair
FRANSA: Devlet Ba�kan� Jacques Chirac
ALMANYA: Ba�bakan Gerhard Schr�der
�TALYA: Ba�bakan Silvio Berlusconi
KANADA: Ba�bakan Paul Martin
�SPANYA: Ba�bakan Jose- Lusi Rodriquez Zapatero
BEL��KA: Ba�bakan Guy Verhofstadt
L�KSEMBURG: Ba�bakan Jean-Claude Juncker
HOLLANDA: Ba�bakan Jan Peter Balkenende
�SVE�: Ba�bakan G�ran Persson
�SV��RE: Devlet Bakan� Joseph De�ssu
AVUSTURYA: Ba�bakan Wolfgang Sch�ssel
YUNAN�STAN: Devlet Ba�kan� Theodoros Doussopulos, Ba�bakan Kostas Karamanlis
RUSYA: D��i�leri Bakan� Sergei Lavrov
POLONYA: Devlet Ba�kan� Aleksander Kwasn�ewsk�
PORTEK�Z: Ba�bakan Jose Manuel Durao Barroso
BULGAR�STAN: Devlet Ba�kan� Georgi Pravanov
DAN�MARKA: Ba�bakan Anders Fogh Rasmussen
�RLANDA: Devlet Ba�kan� Mary Mcalese
UKRAYNA: Cumhurba�kan� Leonid Kuchma
ARNAVUTLUK: Devlet Ba�kan� Alfred Mo�s�u
BELARUS: Ba�bakan Sergei Sidorski
F�NLAND�YA: Devlet Ba�kan� Tarja Kaar�na Halonen
HIRVAT�STAN: Devlet Ba�kan� Stjepan Mesic
AZERBAYCAN: Cumhurba�kan� �lham Aliyev
AFGAN�STAN: Devlet Ba�kan� Hamid Karzai
G�RC�STAN: Cumhurba�kan� Mihail Saaka�vili
�ZBEK�STAN: Cumhurba�kan� �slam Kerimov
T�RKMEN�STAN: Cumhurba�kan� Saparmurad Niyazov
KAZAK�STAN: Devlet Ba�kan� Nursultan Nazarbayev
KIRGIS�ZTAN: Devlet Ba�kan� Askar Akayev
MAKEDONYA: Devlet Ba�kan� Branko Crvenkovski
MOLDOVYA: Devlet Ba�kan� Vladimir Voronin
TAC�K�STAN: Devlet Ba�kan� Emomali Rakhmonov
ESTONYA Ba�bakan Juhan Parts
MACAR�STAN: Ba�bakan Peter Medgyessy
�ZLANDA: Ba�bakan David Oddsson
LETONYA: Devlet Ba�kan� Vaira V�ke Fre�berga
L�TVANYA: Devlet Ba�kan� Arturas Paulauskas
NORVE�: Ba�bakan Kjell Magne Bondevik
ROMANYA: Devlet Ba�kan� Ion Il�escu
SLOVAKYA: Devlet Ba�kan� Ivan Gasparov�c
SLOVENYA: Ba�bakan Anton Rop
ERMEN�STAN: D��i�leri Bakan� Vartan Oskanyan
�EK CUMHUR�YET�: Devlet Ba�kan� Vaclav Klaus 

                                                                                                                                                                           28.06.2004-H�rriyet 

 Nereden Nereye G�zel �stanbul. D�nyan�n en g�zel �ehri, incisi derken art�k yeni s�fat�n D�NYA BA�KENT�!

   NATO zirvesine kat�lacak 48 �lkenin ba�kanlar� d�n Cumhurba�kan� Necdet Sezerin verdi�i resepsiyonda bir aradayd�lar�

 Tarihimizin �nemli bir sayfas�n�n ya�and���, Atat�rk��n uzun s�re kald��� tarihi Dolmabah�e saray�  NATO zirvesine kat�lanlar� a��rlad�. Her zamanki vakur, asil asla kendinden taviz vermeyen, t�m uluslar� sinesinde bar�nd�racak geni� vizyonuyla, konumuna lay�k bir ev sahibiydi..

  Yeni kurulacak �Orta Do�u Projesi�nde T�rkiye�nin hakketti�i yeri mutlaka alacak, bu millete inan�yoruz ve g�veniyoruz�

 Atat�rk de, Yeni T�rkiye�yi kurarken bug�nk�nden �ok daha zor �artlar i�inde olan milletine ve onun damarlar�nda akan asil kana g�venmi�ti�G�veni de hakl� ��kt��

�imdi astrolojik a��dan da  yepyeni beyaz bir sayfa a��l�yor bu b�y�k millete�Sa�duyumuzla kendi yararlar�m�z� korumak i�in gereken ad�mlar� ataca��m�za, yeniliklere millet�e kar�� duraca��m�za inan�yoruz, inanm�yor, biliyoruz!�

T�rkiye�nin astrolojik haritas� do�ru yorumlamay� bilenler i�in o kadar �ok �ey s�yl�yor ki, s�ras� geldik�e hepsini akt�el�de ya da di�er sayfalarda  Astro Set olarak sizlerle payla�aca��z�

 ï¿½stanbul�da bug�n ba�layan NATO Zirvesi, �zellikle Amerika-Avrupa ili�kileri, NATO�nun Ortado�u politikas� gibi, �ok �nemli konular� tart��acak. Al�nacak kararlar, T�rkiye�nin NATO i�indeki Ortado�u rol�n�, duru�unu ve ili�kilerini belirleyecek�

Bu zirvede neler olabilece�i, Avrupa ile Amerika�n�n bir orta noktada bulu�up bulu�amayaca��, Ortado�u sorununa nas�l bakt�klar�, �B�y�k Ortado�u Projesi�nin T�rkiye�ye ne gibi olanaklar sa�layaca��, yeni sava�lar�n ��k�p ��kmayaca��, NATO'nun askeri bir g��ten daha geni� kapsaml�,Amerika ile de i�birli�i yapan, Ortado�u i�in ortak hedefler ve stratejiler benimseyen bir �rg�te d�n���p d�n��meyece�i gibi temel konular ele al�nacak�D�nyay� yeni ufuklara ta��yacak ortak kararlar�n al�nmas�, D�nya�n�n iyili�i i�in gerekli�.

�n�m�zdeki 10-15 y�l i�inde iklim de�i�iklikleri nedeniyle o kadar ciddi sorunlarla kar��la�aca��z ki; co�rafi iklim a��s�ndan da merkezi bir noktada olan T�rkiye�ye �u anda toplanmakta olan t�m �lkelerden belli say�da ki�iler yerle�mek bile isteyebilir�

Kim bilir uygarl���n be�i�i ANADOLU belki de bug�n ilk ad�m� at�lan birle�meyle, Yeni bir insanl�k ailesinin be�i�i oluverir. Astrolojik a��dan yenge� burcunun t�m �zelliklerini ta��yan T�rkiye  inan�yoruz ki, sakin kendinden emin, koruyucu, �efkat duygular� geli�mi� ve yap�c�, birle�tirici �zellikleriyle tarihi misyonunu ger�ekle�tirir� d�nyam�z�n karanl�kta kalan y�nlerinin ayd�nlanmas�na yard�mc� olur�

  Bug�nk� Radikal gazetesinde yay�nlanan G�lden Ayman�n konuyla ilgili yorumlar�n� sizlerle payla�mak istedik.

NEDEN? G�lden Ayman
�stanbul'da bug�n ba�layan NATO zirvesi, �zellikle Amerika-Avrupa ili�kileri, NATO'nun Ortado�u politikas� gibi hayati konular� konu�acak. Bu konularda al�nacak her karar, T�rkiye'nin hem NATO i�indeki, hem de Ortado�u'daki rol�n�, duru�unu ve ili�kilerini belirleyecek. Bu zirvede neler olabilece�i, Avrupa ile Amerika'n�n birbirine nas�l bakt���, Ortado�u sorununa NATO'nun nas�l yakla�t���, B�y�k Ortado�u Projesi'nin T�rkiye'ye ne gibi olanaklar sa�layabilece�i, Ortado�u'da yeni sava�lar�n ��k�p ��kmayaca��, NATO'nun bir askeri g��ten bir istihbarat g�c�ne d�n���p d�n��meyece�i, �srail'in NATO'yla, Amerika'yla ve K�rtlerle ili�kilerinin gelece�inin ne olaca�� konular�n� Marmara �niversitesi ��retim �yesi do�ent G�lden Ayman ile konu�tuk. Uluslararas� g�venlik konular�n� 20 y�ld�r ara�t�ran az say�daki akademisyenden biri olan, g�venli�in askeri, siyasal ve psikolojik y�nleri konusunda kitaplar� bulunan G�lden Ayman, Bo�azi�i �niversitesi ve T�S�AD'�n, T�rkiye'nin d�� politikas�nda alternatif yakla��mlar geli�tirmek i�in ortakla�a kurdu�u D�� Politika Forumu'nu da y�netiyor.

Nato zirvesinin �stanbul'da toplanmas�, T�rkiye'nin d�nyayla ili�kilerinde olumlu ya da olumsuz bir etki yarat�r m�?
E�er ter�rist bir sald�r� olursa olumsuz etki yarat�r. ��nk� o zaman T�rkiye, ter�r�n kayna�� olarak g�sterilen Ortado�u'da yer ald���n�, d�nyaya bir kez daha belli eder. Bu durum, zaten �ok da g�venlikli ve Bat�l� bir �lke olarak alg�lanmayan T�rkiye'yi 'g�venliksiz' bir �lke konumuna sokar. T�rkiye'nin, 'Ortado�u'nun bir ucu' olma imaj� g��lenir. Ama tabii NATO'nun �stanbul zirvesinin olumlu y�nleri var.
Bu olumlu y�nler neler?
NATO zirvesinin en kritik konusu transatlantik ili�kileri olacak. Amerika'yla Avrupa Birli�i aras�ndaki ili�kiler bu zirvede yeniden belirlene-cek. E�er Amerika ve AB, Ortado�u'nun yap�land�r�lmas� konusunda uzla��rsa T�rkiye, Ortado�u'da, Yunanistan'�n Balkanlar'da oynad��� role benzer bir rol �stlenebilir. Nas�l Selanik, Balkanlar'da istikrar�n sa�lanmas� i�in ba�lat�lan siyasi, ekonomik, sivil b�t�n giri�imlerin merkezi olduysa, Balkanlar'a aktar�lan b�t�n fonlar Selanik �zerinden gittiyse, �stanbul da B�y�k Ortado�u'nun d�n��t�r�lmesi i�in b�yle bir merkeze d�n��ebilir.
B�y�k Ortado�u Projesi'nin demokrasi, finans ve askeri merkezi olmas� demek mi bu T�rkiye'nin?
Evet. Bu durumda, Ortado�u i�in yap�lan b�t�n giri�imler �stanbul'da �slenir ve fonlar, b�lgeye T�rkiye �zerinden gider. Ama bunun i�in hem kimlerin para verece�inin belirlenmesi, hem de ABD'nin Araplar�n kar��s�na g�venilir bir �lke olarak ��kmas� laz�m. Bunun olabilmesi i�in de...
Ne gerekiyor?
Filistin sorununun ��z�m�nde ad�m at�lmas� gerekiyor. Bu y�zden de zaten Filistin sorununun NATO'ya devredilmesi tart���l�yor. Filistin sorunu ele
al�nmadan, d�nyadaki g�venlik sorunlar�n�n ele al�nmas� ve Ortado�u sorununun ��z�lmesi m�mk�n de�il. ��nk� sadece ter�rizmle m�cadele i�in de�il, Ortado�u'ya demokrasinin gelmesi i�in de birinci �art Filistin sorununun ��z�m�. ��nk� Arap devletleri otoriter rejimlerini s�rd�rebilmek i�in Filistin sorununu kullan�yor. '�ok partili rejime ge�ersek, demokratikle�irsek, muhalefet ortaya ��kaca��ndan �ok par�al� bir g�r�nt� veririz ve d��man�m�z �srail'e kar�� zay�flar�z' diyorlar.
Peki T�rkiye'nin NATO i�indeki yeri ve rol� ne?
�u ana kadarki rol� askeriydi. G�venilir, g��l� bir askeri ortakt�. Ama g�n�m�zde g�venlik art�k sadece askeri de�il. G�venlik, diplomatik, sivil giri�imlerle besleniyor. T�rkiye bu konuda arabulucuk gibi �e�itli roller oynayabilir. Ama T�rkiye'nin jeostratejik �nemi denildi�inde, Bat� h�l� T�rkiye'yi ya kullan�lacak bir ge�it yeri ya da sava�kan, vurucu bir askeri g�� olarak g�r�yor. Ama T�rkiye �imdi b�y�k �ans yakalad�. NATO'nun rol� de�i�iyor. NATO de�i�irken T�rkiye'nin rol� de de�i�ecek. NATO bir savunma ittifak�yd�, askeri bir g��t�. �imdi NATO askeri y�n�n�n yan� s�ra kolektif bir g�venlik �rg�t�ne d�n���yor. Her sava��n bir galibi olur. So�uk Sava�'�n da galibi ABD, NATO gibi uluslararas� kurumlar� kendi galibiyeti �er�evesinde d�n��t�r�yor �imdi ABD.
T�rkiye'nin NATO'daki rol�n�n de�i�mesini isteyenler var m�?
T�rkiye, Amerika i�in h�l� �nemli bir ortak. Bu ili�kiye 'demokratik ortakl�k' gibi yeni roller eklense de, T�rkiye'nin askeri y�n� h�l� �nemli. Almanya'da azalt�lan askeri g�� bize kayd�r�l�yor. F-16'lar T�rkiye'de konu�lanacak. Yeni �slerin a��lmas� tart���l�yor. E�er NATO'nun temel meselesi Ortado�u olacaksa, T�rkiye de NATO �at�s� alt�nda Ortado�u meselelerine girecek. T�rkiye bug�ne kadar 'kimlik' meseleleri y�z�nden Ortado�u'ya girmekten hep geri durdu.
Kimlik sorunlar� derken neyi kastediyorsunuz?
T�rklerin e�er bir 'psikolojik �tekisi' varsa, bu Araplard�r. Araplar bizim i�imizdeki kurtulmak istedi�imiz bir ben gibidir. Bizi arkadan vurmu� karde�ler gibi g�r�r�z. Ayn� aileden geldi�imizin t�n�s� vard�r i�imizde ve onlar� affedemeyiz. Daha �ok da onlar� k���mseriz. Ama asl�nda biz Araplar� tan�m�yoruz. Biz, Ortado�u'ya �ok uza��z. Bat� onlara bizden daha yak�n. Bat�, Ortado�u'yu biliyor, biz bilmiyoruz. T�rkiye, Ortado�u'ya tek ba��na giremez. Ortado�u'yla ger�ek bir ili�ki kurmaya, onlar� d���nmeye haz�r de�iliz biz. T�rkiye ancak NATO ve AB �lkeleriyle birlikte girebilir b�lgeye. B�ylece onlarla birlikte orada ekonomik ve sivil giri�imlerde bulunabilir. T�rkiye'nin Ortado�u'yla bulu�mas�n�n f�rsat� bu. Bir an �nce bu korktu�umuz �ey neyse, onunla y�zle�memiz, rahatlamam�z laz�m. Biz Ortado�u'dan ve Araplardan korkuyoruz. Ortado�u'yu, aya��m�za yap��acak ve bizi i�ine �ekecek batakl�k gibi g�r�yoruz.
Peki, NATO'nun d�nyadaki rol� ne? NATO, Sovyet Blo�u'na kar�� kurulmu�tu, o blok ��kt�. NATO �imdi 'Bat� �lemini' kime kar�� koruyan bir askeri g��?
So�uk Sava� sonras�nda fiktif bir d��man aray��� vard�. Neredeyse �evre sorunlar� ve e�itim bile d��man say�lmaya �al���l�yordu. ��nk� somut d��man olmad��� zaman birliktelikler da��l�yor. NATO da da��labilirdi. Ama NATO tersine geni�ledik�e geni�ledi. NATO, BM'ye rakip bir te�kilatlanmaya d�n���yor bug�n. Bat�'y�, kitle tahrip silahlar� ve ter�rizm gibi �e�itli tehditlere ve antidemokratik y�netimlerin yaratt��� kaos ve i� �at��malara kar�� koruyan bir �rg�t oluyor.
Ter�r m�cadelesi istihbarata dayal� bir m�cadele de�il midir?
Evet.
NATO ter�re kar�� m�cadele edecek dersek, NATO'nun i�indeki ordular�n i�levsizle�ece�ini, NATO'nun ise b�y�k bir istihbarat �rg�t�ne d�n��ece�ini s�ylemi� olmaz m�y�z?
Tam bir istihbarat �rg�t�ne d�n��mese de NATO'nun istihbarat y�n� �ok b�y�yen bir �rg�t olaca�� kesin. �stihbaratla ilgili NATO'da her ge�en g�n etkin �al��malar yap�l�yor. Ama sadece istihbarat, ter�rizmi yok etmez.
E�er ter�rle baz� devletler aras�nda ili�kiler oldu�u i�in NATO'nun askeri g�� olarak bir s�re daha �nemini koruyaca��n� kabul edersek, NATO'nun hedefindeki �lkeler hangileri olacak?
NATO bu konuda par�alanm�� durumda. ABD'nin NATO'nun birinci amac�n�n ter�rizmle m�cadele oldu�u �a�r�lar�na Avrupa destek verdi, ama bu m�cadeleyi i�selle�tirmedi. ��nk� ter�rle dar �er�evede m�cadele etmek ba�ka, her yerde ter�rizm tehdidi aramak ve bask� uygulamak ba�ka. AB �lkeleri mesela �ran'a ve Suriye'ye bask� kurmada �ok zorland�. ABD, �ran ve Suriye'ye sert bir politika uygulanmas�n� isterken, AB diplomasi, demokrasi, ekonomik ili�kiler gibi yumu�ak ara�lardan yana durdu ve Amerika'y� yat��t�rd�. NATO'nun g�ndemi art�k Ortado�u oldu�una g�re, bu zirvede �ran ve Suriye de g�ndeme gelecek.
Peki NATO, T�rk ordusuna nas�l bir rol vermeyi d���n�yor?
Genel bir rol yok. ��nk� art�k ortak bir d��man olmad���ndan, her konu NATO'da tek tek tart���l�yor ve her konuda roller de�i�iyor. Ama Bat�l�lar bizimle ilgili bir �eli�kiye d���yor. Bir yandan T�rkiye'nin demokratikle�mesini istiyorlar, di�er yandan da T�rkiye denince askeri ak�llar�na getiriyorlar. G��l� ordusunu kulland�rabilecek, asker g�ndermese bile ordusuyla cayd�r�c� olacak bir T�rkiye istiyorlar. Baz� kararlar� h�zland�rmak i�in sivilden �nce orduyla konu�abiliyorlar.
Ortado�u'da ��kabilecek sava�larda, NATO'yu b�t�n g�c�yle kar��m�� olarak g�rebilir miyiz?
NATO hen�z o noktaya gelmedi. Tek v�cut gibi davranmas� m�mk�n de�il. Irak'taki gibi gene par�alan�r g�c�. ��nk� Birle�mi� Milletler, tam etkisini yitirmedi. AB �lkeleri ve T�rkiye, Irak'ta BM karar�na bak�yor mesela. Bu y�zden de Irak'ta ger�ek anlamda bir NATO g�c� yok, sadece lojistik bir g�c� var. Ba�kan Bush'un, Irak konusunun NATO'ya devredilmesi iste�i ger�ekle�medi. Oysa NATO'nun lideri ABD, Ortado�u'daki varl���n� hep me�rula�t�rmaya �al��t�. So�uk Sava� d�neminde Ortado�u'daki Amerikan varl���n� ideolojik �at��ma m�mk�n k�ld�. B�lgeyi kom�nizmden korumak i�in orada oldu�unu s�yl�yordu. ABD bug�n de varl���n� a��klamak zorunda. Kitle imha silahlar� bulunamad�, varl���n� nas�l a��klayacak? B�y�k Ortado�u Projesi'nin acilen g�ndeme getirilmesi, ABD'nin i�te bu me�ruiyet krizinden kaynaklan�yor.
NATO-�srail ili�kisi nedir?
NATO'nun Filistin sorununa girmesiyle bundan sonra ili�ki kurulacak. Ama NATO'nun bir anlamda ABD demek oldu�unu d���n�rsek... �srail ile ABD aras�nda 'stratejik ortakl�k' var.
Ortado�u'da askeri a��dan ne t�r geli�meler bekliyorsunuz?
Amerika'n�n �ran'� vurmas� i�in ge�en sene Amerikan y�netimi �zerinde bask� kuran baz� g�� odaklar�, Yahudi lobisinin uzant�s� say�labilecek kurulu�lar, �st d�zey isimler vard�. Ama Amerika'n�n �u anda Irak'tan nas�l ��kaca�� belli de�il. Ba�ka bir �lkeye gitmesi, �ran ve Suriye'ye sald�rmas� �ok zor. �ran'�n Uluslararas� Atom Enerji Ajans�'n�n denetimlerine kaypak�a davranmas�, ABD'nin aciz durumuyla ilgili zaten. Irak �n�m�zdeki y�llarda da askeri y�n� olan bir sorun olarak kalacak. Sorun bug�nk� d�zeyde devam ederse, T�rkiye'ye �ok rahats�zl�k verecek. ABD'nin ��karlar�yla T�rkiye'nin vizyonu uyu�mayabilecek. Ama her ikisinin de ��kar� b�lgede istikrarsa, ��karlar sonunda paralel olacak.
Amerika'n�n Kuzey Irak'taki K�rtlerle �zel ili�kisi var. �srail'in de Irak'ta K�rtlerle ili�kisi oldu�u yaz�l�yor. �srail'in beklentisi ne?
�srail'de b�l�nm�� bir Irak ve Arap d�nyas� g�r�nt�s�n�n, �srail devletinin yaln�zl���n� azaltt���na inananlar var. K�rtlerin �n palana ��kmas�, Araplar�n husumetini �ekecek �ekilde g��lenmesi sonucunda, K�rtlerin ba�ka gruplarla �at��aca��n� d���n�yorlar.
�srail, K�rt-Arap sava�� m� ba�latmak istiyor?
B�yle bir vizyonu oldu�unu bilmiyoruz ama burada bir �at��ma potansiyeli, kendine bir m�ttefik istiyor. �srail, Irakla �ok ilgili. �srail'de ba��ms�z K�rt devletini isteyenler olabilir ama T�rkiye-�srail ili�kilerini bozaca��ndan, bunun bir devlet politikas�na d�n��mesi ak�ll�ca olmaz.
T�rkiye, Ortado�u'daki sava�lara NATO �yesi oldu�u i�in bula�abilir mi?
NATO'nun da �ran ve Suriye'ye kar�� bir sava� misyonu �stlenece�ini sanm�yorum. NATO, bu iki �lkeyi kitle tahrip silahlar�ndan uzakla�t�rmak ve bunlarla iyi ili�kiler kurma politikas� izleyecek. Zaten T�rkiye de, �ran'�n n�kleer �al��malar�ndan rahats�z olsa da bunu sava� nedeni yapmaz. ��nk� bizim �ran'la sorunumuz ideolojiktir. Aram�zda toprak meselesi yok.
Peki T�rkiye, ABD'nin m�ttefiki olarak kar��abilir mi sava�lara?
T�rkiye sava�lara kar��mak istemiyor. Misyonunu da zaten �yle kurmad�. Kendini, Ortado�u'da i� ele�tiriyi ba�latan bir �lke olarak konumland�rd�. 'Ben de i�inizden biriyim ve ben de demokratikle�iyorum' diyor ve Ortado�u �lkeleriyle kom�uluk platformlar� kuruyor. PKK'ya y�nelik daha sert tedbirler g�ndeme gelebilir, Amerika'yla ili�kiler bozulabilir ama, T�rkiye Irak'ta bir sava�a �ekilemez �u anda.
Rusya'yla NATO'nun ili�kileri hangi d�zeyde?
'Ben senin �yelerine benzemem, g�d�m�mde bir s�r� �lke var' tavr� sergileyen Rusya, NATO'yla �ok �zel bir ili�ki s�rd�r�yor. Bu farkl�l���n� da NATO toplant�lar�nda hep hissettiriyor. N�kleler silahlar� ilk kullanacak �lke olaca��n� ilan etmek gibi bazen �ok sert a��klamalar da yap�yor. Rusya, Amerika'n�n her hamlesinin �n�n� kesen, onunla mutlaka �at��an bir �lke de�il. Ama onunla pazarl�k yap�yor, tavr�n�n kar��l���n� bekliyor. Amerika'n�n ter�rizmle sava�� Rusya'n�n �e�enistan'da i�ine yarad�. Ortado�u politikas�nda ise Rusya, AB �lkelerine daha yak�n duruyor. Irak'�n BM'in konusu olmas�n� istiyor. Suriye ve �ran'a kaba g�� kullan�lmas�na kar�� ��k�yor.
NATO �yesi �lkeler aras�nda en b�y�k anla�mazl��a yol a�acak konunun Ortado�u oldu�unu s�ylemek m�mk�n m�?
Evet m�mk�n. NATO �lkelerinin birlikte hareket edip edemeyece�ini g�sterecek alan Ortado�u'dur. Bu zirvede Ortado�u i�in ad�m at�l�yor. Bir uyumsuzluk sonucunda NATO bir anda ��kmez, da��lmaz ama bir hareketsizlik durumu olabilir. Zirveler gene devam eder ama sorunlar ge�i�tirilir. Hi�bir karar al�nmayabilir.
T�rkiye'nin NATO'dan beklentileri neler?
T�rkiye kendi kayg�lar�n� daha iyi anlatman�n bir platformu olarak g�r�yor bu zirveyi. Irak'taki istikrars�zl��� giderecek geli�melerin ipu�lar�n� g�rmek istiyor ve ABD'nin g�venlik kayg�lar�m�za anlay��la bakmas�n� bekliyor. Ayr�ca T�rkiye, Ortado�u'nun sava�la d�n��t�r�lmesini istemiyor. AB gibi T�rkiye de, Ortado�u sorununun sadece g�venlik sorunu olmad���n� d���n�yor ve b�lgesel kalk�nma, demokrasi, diplomasi ve ekonomik
ili�kiler gibi yumu�ak ara�lar�n kullan�lmas� gerekti�ini s�yl�yor. T�rkiye, Ortado�u sorununun ��z�m�nde Amerika'n�n ve Avrupa'n�n yakla��mlar�n� birle�tiriyor. Sorunun b�t�n ara�lar kullan�larak ��z�lmesini istiyor.