|
Truval�lar T�rk m�yd�?
Radikal
Gazetesi yazar� ve ileti�im profes�r� Haluk �ahin, d�nk� k��e yaz�s�nda
sinemalarda g�sterime giren �Truva� filmini konu
alarak, �Troyal�lar T�rk m�yd�?� sorusunu ortaya
att�. Bu sorunun Orta�a�dan beri tart���ld���n� anlatan �ahin, �unlar�
yazd�:
TROYALILAR T�rk m�yd�? Hadi
can�m, bu sa�ma soru da nereden ��kt� demeyin. Bu soru orta�a�dan bu yana
yerli yabanc� pek �ok ki�i taraf�ndan sorulmu� ve tart���lm��t�r.
Osmanl� Devleti�nin y�kseli� d�neminde, �zellikle Osmanl� donanmas�n�n t�m
Akdeniz�de �st�nl�k sa�lamas�ndan sonra, R�nesans
Avrupa's� �Bu T�rkler de nereden ��kt�?� diye sormaya ba�lam��.
O d�nemde pek �ok ki�i taraf�ndan kabul edilen bir teoride, T�rkler aslen
Troyal� sav� �ne s�r�lm��. Adlar�,
Troya d��t�kten sonra Asya�n�n i�lerine ka�an
Troyal� generallerden
Turkus�tan geliyormu�. Binlerce y�l Asya�da kalan T�rkler,
Troya yenilgisinin �c�n� almak i�in geri
gelmi�ler, alm��lar ve Avrupa�ya y�nelmi�ler. (Kaynak: James
Harper, Rome vs.
�stanbul: Competing Claims
and the Moral
Value of Trojan
Heritage)
�nl� tarihci Gibbon�un
bile Roma �mparatorlu�u�yla ilgili dev eserinde de�indi�i gibi, bir ba�ka
a��klamaya g�re; T�rklerin soyu,
Homeros�un de�ilse bile Virgil�in s�z�n� etti�i
ceng�ver �Teucri�den geliyormu�.
T�rk� anlam�na gelen Latince �Turci� ve
�talyanca �Turchi� s�zc�kleri buradan
esinlenmi�...
1453�te �stanbul�un muhasaras� s�ras�nda kentte bulunan Kardinal
�sidore yazd��� bir mektupta Sultan �kinci
Mehmet�ten �Troyal�lar�n Prensi� �eklinde s�z
etmi�. (Kaynak: Terence Spencer,
Turks and
Trojans in the
Renaissance)
Deneme t�r�n�n babas� say�lan Montaigne, Fatih
Sultan Mehmet�in Papa �kinci Pius�a yazd���
mektupta ��talyanlarla ayn� k�kten oldu�umuz ve onlar gibi
Hektor�un �c�n� almak hakk�m�z oldu�u halde,
�talyanlar�n bize d��manca davranmalar�na ve Rumlar� korumalar�na �a��yorum�
yazm��.
Ger�ekten
Roma �mparatorlu�u�nu kuranlar ve y�netenler de k�kenlerinin
Troya�da bulundu�unu �ne s�r�yorlard�.
Virgil dev eseri Aenid�te
Troyal� Aenas��n
Roma�ya gidi� �yk�s�n� anlat�r.
Fatih Sultan Mehmet�in �stanbul�un fethinden birka� y�l sonra �anakkale�ye
Troya�n�n bulundu�u b�lgeye gelerek o b�y�k
sava��n kahramanlar�na �vg�ler d�zd��� ve Yunanl�lardan
Hektor�un �c�n� ald���n� s�yledi�i tarih�i
Kritopulos taraf�ndan anlat�l�r.
T�rklerin Troyal� olup olmad��� R�nesans
d�neminin �nemli tarihsel tart��malar�ndan birisini olu�turmu�. �zellikle
ba�lang�� d�nemlerinde Katolik Avrupa�n�n, Troya
k�kenli T�rklerin �yoldan ��km��� Yunanl�lar� yenmesine sempatiyle bakt���
anla��l�yor. Hatta bir �air �Yunanl�lar antik�a�larda kendilerinden ba�ka
herkesi barbar saymalar�n�n cezas�n� �ekiyorlar� diye yazm��.
K�L�SE VE PAPA BA�ROLDE
Ne
var ki, T�rklerin Avrupa�daki ilerleyi�i Katolikleri de korkutmaya
ba�lay�nca bu kez tam tersi savlar �n plana ��km��. �K�fir� T�rklerin asalet
sembol� Troyal�lar�n torunlar� olamayaca��,
ger�ek Troyal�l���n Kutsal Roma �mparatorlu�u�na
ait oldu�u vurgulanm��. Katolik Kilisesi ve Papa, T�rklere y�nelik bu
d��lama kampanyas�nda ba�rol� oynam��lar. T�rk tekrar ��teki�, �yabanc��,
�d��ar�daki� rol�ne itilmi� (Yer darl��� dolay�s�yla Avrupa�da baz�
Katolikler taraf�ndan bug�n s�ylenenlerle o zaman s�ylenenler aras�ndaki
paralelliklere ��yle bir de�inip ge�iyorum.)
Sabahattin Ey�bo�lu �Mavi ve Kara� adl�
denemeler kitab�nda Mustafa Kemal Atat�rk��n yan�ndaki bir subaya
�Dumlup�nar�da Troyal�lar�n �c�n� ald�k�
dedi�ini yazar. Bu ger�ek midir, yak��t�rma m�d�r, bilemem. Yak��t�rma olsa
bile, yak��an bir yak��t�rma oldu�una ku�ku yok.
Tarih�i Re�it Saffet Atabinen�in �T�rklerin
Avrupal�larla M��terek Troya Men�eleri Efsanesi
�zerine Ara�t�rma� adl� ve 1951 tarihli bir kitab� oldu�unu de�erli d���n�r
Arslan Kaynarda��n
�Troyal�lar�n T�rkl��� Konusunda D���nceler�
ba�l�kl� yaz�s�nda okumu�tum (Cumhuriyet, 6 May�s 1994). Ne yaz�k ki, o
kitab� bulabilmi� de�ilim...
G�rd���n�z gibi �Troyal�lar T�rk m�yd�?� sorusu
o kadar da uydurma bir soru de�il.
G�n�m�z T�rklerinin tarihsel rol olarak Troyal�
oldu�una ise hi� ku�kum yok!
TRUVA EFSANES�NE FARKLI
B�R BAKI�
Son
g�nlerin g�ndemini olu�turan, en �ok konu�ulan ve sinemalarda g�sterime
giren �Truva� filmine ve
Troyal�lar��n T�rk olup olmad��� iddias�na
Astroset olarak farkl� bir a��dan yakla�mak istedik.
Homeros destanlar�nda ve
�zellikle �lyada �da Yunanistan yar�madas�ndan
gelip Troya seferine kat�lan sava���lardan,
G�zel Helen�den ve �zellikle de �Akhilleus�tan
�ok s�z edilir. Akhilleus Yunan
mythos�una en �ok konu olmu� ki�idir. Homeros�un
b�y�k �lyada destan� asl�nda
�lyon, yani Troya
�ehrinin destan� de�il, Akhilleus �un
destan�d�r, bu kahraman�n bir eylemiyle ba�lar, bir eylemiyle biter. Ne var
ki, okuyanlar ya da ara�t�ranlar bilirler,
�lyada �da anlat�lan olaylar
Akhilleus efsanesinin ancak �ok k�sa bir
b�l�m�d�r.
Soy a�a�lar�ndan belli
oldu�u gibi Akhilleus,
Peleus' la Thetis�in o�ludur.
Thetis, bir Nereus
k�z�, yani bir deniz tanr��as�d�r ama Akhilleus
ana taraf�ndan oldu�u kadar baba taraf�ndan da tanr�lara ve en b�y�k
tanr�lara ba�l�d�r: Dedesi Aiakos,
Zeus�la Aigina�n�n
o�ludur, Aigina ise �rmak tanr�
Asopos�un k�z� ve Okeanos
ile Tethys�in torunudur.
Akhallar�n
en b�y�k kahraman� Akhilleus �un,
Troya sava��n�n ba�ar� ve ba�ar�s�zl�k
�anslar�n� elinde tutan oyenilmez sava���n�n
trajik bir yazg�s� vard�r. Annesi
Thetis iki ��kk� dile getirmi�ti o�luna:
��ki ayr� kader g�t�recek
beni �l�me..Burada kal�r, sava��rsam Troya
�evresinde,t�kenmez
bir �n var;d�n�� yok.
D�nersem yurduma, sevgili
baba topra��na, �n�m olmasa da �ok ya�ayaca��m,
�l�m �yle �abucak gelip �atmayacak.�
Akhilleus,Homeros
destan�n�n ba� kahraman�, kollar�ndan, bacaklar�ndan g�� ve canl�l�k
f��k�ran, tanr��a o�lu ve tanr�lara denk Akhilleus
yaln�z kaba kuvveti mi simgeler? Kimsenin kar�� gelmedi�i, d��manlar�n�
titreten,gururlu, onurlu, inat��, al�ngan, �etin, h�rsl�, zalim ve duygusuz
bir adam m�d�r? Homeros yi�itlerin yi�idini ger�i bu
vas�flarla donatm�� bize hem olumlu, hem olumsuz g�r�n�n bu
nitelikleri �ok �arp�c� vermi�tir.

Oysaki,
Akhilleus �un dram�, insano�lunun dram�d�r. Ayaklar� yerde, ba��
g�klerde insano�lunun tragedyas�. Yer ile g�k aras�nda denge kurmak, ikiyi
bir etmek zorunda olan insano�lunun tanr�sal yazg�s�,
filme de de �ok �arp�c� i�lenmi��
Nikolay
Aleksandravi� Berdyaev,
�Dostoyevski� adl� eserinde; �Ger�ek, insan� �zg�r k�lacakt�r, ancak
insanlar�n bunu �zg�rce benimsemesi gerekir, zorla kabul ettirilmemelidir�
der�
�kiyi Bir etmeyi ��renmek,
i�imizdeki �at��malarla y�zle�mek ve onlar� bir dengeye getirmek, insanl�k
ailesinin ortak kaderi�
Troyal�lar
T�rk�m� ? Bu konuyu ara�t�rmay�, tarih�ilere
b�rak�l�m.Onu net olarak �u anda bilemiyoruz ama bildi�imiz �ey, �Anadolu
halk�n�n insanl�k i�erisindeki �zel yerinin, Birle�tiricilik vasf�yla ortaya
��kaca��.� Anadolu insan�, daha �nce hi� ya�anmam�� yeni bir sentezi, k�pr�
olman�n en g�zel �rneklerini sunmaya haz�rlan�yor.
�lkemiz belli ki, �n�m�zdeki
y�llarda, pek �ok konuda d�nyan�n ilgisini �ekecek,
hatta �rnek olarak g�sterilmeye ba�lanacak.
Ayr�ca
Truva sava�� Efsanesi,
National Geograpic�in
�Filmin perde arkas� Truva� filmiyle yeni bir
versiyon haz�rlam��. VCD �de
Truva Sava��, Truva
hazinelerinin izini s�ren arkeologlar�n a��klamalar�n�n
yan� s�ra, tarihi canland�rmalar da var,
seyretmenizi �neririz.
Kaynak�a: Mitoloji S�zl���,Azra
Erhat
TRUVALILAR ���N SE�ME
YAZILAR
Bu T�rkler de
nereden ��kt� ?
HALUK �AH�N
-
|
|