|
�lk�a�da Felsefe, insan�n i�inde ya�ad��� d�nya �st�ne
edindi�i b�t�nsel bilgiyi dile getiriyordu. Bug�n de �ok daha
geni� kapsaml� bir �ekilde ayn� anlam� i�eriyor. Bug�n
bildi�imiz anlamdaki Felsefeyi ilk olarak ortaya koyanlar eski
Yunanl�lar olarak biliniyorsa da, antik�a� Yunanl�lar�ndan �ok
�nce eski M�s�r, Mezopotamya, �ran, �in ve Hint
uygarl�klar�nda felsefenin temelini olu�turan d���nceler ileri
s�r�lm��t�r. Her ne kadar Felsefe tarih�ileri ilk filozof
olarak, d�nyan�n sudan yap�lm�� oldu�u varsay�m�n� ileri s�ren
Thales�i g�steriyorlarsa da ger�ek
felsefe tarihi �.� 15.YY.�da
�ran�a kadar uzan�r. Antik�a� Yunan ve Roma k�lt�rlerini i�ine
alan, �.� 8.YY. ba�lay�p, �.S 5.YY.�da
sona eren a�a�� yukar� bin y�ldan biraz daha fazla s�ren bir
tarih aral���n�n �r�n�d�r.
Oysa M�s�r, Mezopotamya, �ran, �in ve
Hint k�lt�rleri tarih olarak �ok daha eskidir. �unu kabul
etmek gerekir ki, Do�u da Felsefe, antik�a�dan �ok �nceleri
ba�lam��t�r. Felsefeyi
Do�u ve Bat� Felsefesi olarak ikiye
ay�r�rsak, Do�udaki Hint, �in, ve �ran felsefeleri t�m
felsefe tarihinin be�i�ini olu�turur.
Antik�a� Felsefesi sadece �.� 8.YY.�da
ba�lay�p, �.S 5.YY.�da sona eren
Yunan ve Roma k�lt�rlerini kapsar. M�s�r felsefesi tarih olarak
3.YY�a kadar, �in felsefesi �.� 4.
YY�a kadar uzand��� halde
Hint ve �ran felsefeleri �.�.15.YY�a
kadar uzanabilmektedir. Bu da g�steriyor ki, felsefe tarihi
insanl�k kadar eskidir. Felsefe insan�n d���nmeye ba�lad���
tarihe kadar uzan�r.
Antik�a� Yunan ve Roma Felsefelerine,
Klasik �lk�a� da denir. Antik�a� Felsefesinin
ay�r�c� niteli�i, d���nce
tarihinde ilk kez
�Bilmek
��in Bilmek�
amac�n�n g�d�lm�� olmas�d�r. Eski M�s�r, �in
Hint gibi felsefelerdeyse
�Uygulamak
��in Bilmek� amac� g�d�lm��t�r ki asl�nda �ok daha yararl� ve g�nl�k ya�am
pratiklerine uygundur.
Do�ulu Felsefeciler g�n�m�z modern bilim adamlar�n�n dikkatini
�ekti�i gibi, bilgiyi eylemsel yararl�l�k i�in aram��lard�r.
Bu y�zden hala Kadim Do�u Bilgelik
Okullar�n�n
temel bilgilerine ihtiya�
duymaktay�z ve yeni fizi�in kuantum anlay��� d�zeyindeki
modern fizik�ileri fizikte yapt�klar� her modern devrimin,
kadim bilgelik okullar�n�n Bat�l� okullar�n bilgileriyle
�rt��t�klerini s�ylemekteler� Felsefeciler bilmek i�in
bilmenin insan d���nce sistemine daha yararl� oldu�unu
d���nerek iki felsefe anlay��� aras�nda bir paradoks yarat�p,
g�n�m�z insan�n�n zihinsel geli�imine yararl� oldular.
�a�da� d���ncenin en ge�erli felsefe sorular� antik�a�da
ortaya at�ld�. Antik felsefede;
Anaximenes,Pythagoras,
Empedokles,
Heraklaitos, Sokrates, Platon, Aristoteles
gibi spirit�el
felsefeleri ele alm�� filozoflar
vard�r. S�ra ile bu filozoflar�n felsefelerini g�zden ge�irerek
g�n�m�z sorular�n�n yaln�z bize ait olmad���n� tarihin k���k
bir aral���ndan yeniden g�zlemleyebiliriz. T�pk� bir atom
fizik�isinin Cern Laboratuar�nda
atom alt� par�ac�klar� g�zlemleyerek onlar�n dalga veya
par�ac�k haline ge�melerine neden
olan g�zlemci gibi� Sevin�le ve isteyerek!
Noet�c
Sc�ence Inst�tute
taraf�ndan yay�mlanan Modern Bilimin Yeni Metafiziksel
Temelleri (New Metaphysical
Foundations of Modern
Science) adl� kitap bilimin
gelece�ini tart��mak a��s�ndan �nemli �l��de yard�mc�
olmaktad�r. Kitap, bir�ok bilim
dal�ndan bilim adamlar�n�n ve filozoflar�n deneme yaz�lar�n�
i�ermektedir. Bu ki�ilerin t�m�, bilimin ger�ekli�inin do�as�
hakk�ndaki kesin tav�rlar�n�, insan deneyiminin, ihmal edilmi�
veya reddedilmi� �nemli alanlar�na, �zellikle de �uurla ilgili
fenomenlere g�t�rd���nden yeniden g�zden ge�irilmesinin acilen
gereklili�i konusunda ayn� inanc� payla�maktad�r. Bu kitab�n
392.inci sayfas�nda Willis Harman
diyor ki:
�Modern bilimsel d�nya g�r���,
do�al olarak �atlam��t�r. Bireylerin ve toplumlar�n refah�
i�in hayati olan yolda yanl�� y�ne sevk edilmektedir ve be�eri
medeniyetin gelecekteki ya�am� i�in yeterli de�ildir.�
Felsefe ve felsefenin t�m kollar� da i�te bu noktada �nem
kazan�r. Bilim felsefesi ad�n� verdi�imiz bran��n ne t�r bir
yeni g�r�� sundu�unu do�ru anlayabilmek i�in eski (kadim) ve
klasik felsefenin ne s�yledi�ini k�saca bilmenin �ok yarar�
vard�r. Bu temel �zerine kurulan ve bug�nk� bat� d���ncesi
ad�yla adland�r�lan �a�da� d���nceyi do�uran d���nce sistemi
do�u ve bat� bilgeli�i aras�ndaki iki ayr� u�tan olu�tu.
�ncelendi�inde g�rece�iz ki ilk�a�dan bu yana b�t�n
felsefelerde
aranan taml�k yok. Hepsi bir b�t�n�n
ayr� bir b�l�m�n� ola�an�st� bir g�zellik ve incelikte
anlatm��lar. Bir halk deyimi ile,
�karanl�kta bir fil tan�mlam��lar;
herkes filin bir yan�n� tutup,
�i�te i�te bu fil!�
demi�.
Ama
art�k �a��m�zda bu t�rl� a�dal�, kar���k kavramlar i�eren
��retiler pek ra�bet bulmuyor. Eskiye ra�bet olsayd� bit
pazar�na nur ya�ard� misali, �a��m�z insan� �zellikle
gen�lerinin pek kaybedecek zamanlar� yok. Sade, anla��l�r,
do�al ve uygulanabilir bilgilerle donat�lmak istiyorlar.
�Ge�mi�ten
G�n�m�ze Felsefe�
sayfam�zda
Astroset olarak amac�m�z, �e�itli tarihsel
s�re�lere sadece bir g�z atmak ama h�zla
her g�n yeniye ve daha yeniye y�nelmek�
|