|
 Yeni evren
anlay��� dalga/par�ac�k ikili�i �zerine kurulaca�a benziyor.
�ok temel oldu�u ve ba�ka hi�bir �eye ya da i�leme
indirgenmedi�i i�in dalga/par�ac�k ikili�i, zihinselle
fizikselin k�kenini ve bunlar�n her biriyle neyi
kastetti�imizi g�rmemizi sa�lar. �ki ya da
daha fazla par�ac�kl� herhangi bir kuantum sisteminde, her
par�ac�k
"hem �eylik hem de ba��nt�l�k"
�zelli�ine
sahiptir. Birincisi par�ac�k olmas�ndan, ikincisi de dalga
olmas�ndan kaynaklan�r. Dalga �zelli�i y�z�nden kuantum
sistemleri bile�en �yeleriyle aralar�nda klasik sistemlerde
olmayan yak�n ve tan�msal bir ili�ki sergilerler.
�rne�in, e�er
elimizde Newton'un bilardo toplar�ndan bir kutu olsa, bunlar�n
birbirleriyle bir �e�it ili�ki i�inde oldu�unu s�yleriz.
Birbirlerine �arp�p, birbirlerinin durum ve momentumlar�n�
de�i�tirirler. Ayn� zamanda birbirlerini yerlerinden
oynat�rlar. Yer�ekimi g�c�ne g�re birbirlerini �ekerler ve
e�er elektrikle y�klenirseler birbirlerini y�klerine g�re
�eker ya da iterler. E�er baz�lar� daha y�kse�e ve daha �ok
s��r�yorsa bunlar daha al�a�a s��rayan az hareketliler
�zerinde bask�n ��karlar.
Ancak bunlar�n
hepsi d��sal ili�kidir. Toplar�n davran�� bi�imlerini etkiler
fakat i�sel �zelliklerini de�i�tirmezler. Aralar�nda cereyan
eden g��lere ra�men, yuvarlakl�klar�n�, s��rama �zelliklerini
koruyup her biri kendi k�tle, durum ve momentumuna sahip olan
ayr� birer bilardo topu olarak kal�r.
Fakat benzer bir
kutudaki s��rayan elektronlar birbirleriyle farkl� bir �ekilde
ili�kiye ge�erler. ��nk� elektronlar ayn� anda hem dalga hem
de par�ac�klard�r (ayn� anda her biridirler).
Dalga y�nleri
birbirine kar��acak, i� i�e ge�ip birle�ecek ve i�sel
�zellikleri (k�tle,y�k,d�n�� h�z�, durum ve momentum) di�er
elektronlarla birbirlerinden ayr�lmayacak bir hale gelecek
varolu�sal bir ili�kiye gireceklerdir. Hepsi bu ili�kiden
etkilenecek, ayr� birer �ey olmay� b�rak�p bir b�t�n�n
par�alar� olacaklard�r.
B�t�n, bir b�t�n olarak, belli bir
k�tle, y�k, d�n�� h�z�, vs.ye sahip olur. Fakat bu olu�uma
hangi elektronun katk�s�n�n ne oldu�u tamam�yla belirsizdir.
Asl�nda art�k bireysel �zelliklere sahip bile�en
elektronlardan s�z etmek anlams�zd�r. B�t�n�n gereklerini
yerine getirmek �zere s�rekli bi�im ve konu de�i�tiren
elektronlardan s�z etmek hem yeni fizi�e hem de metafizik
ilkelere daha uygun olacakt�r. |