 T�m
evrendeki varl�klar aras�nda, b�t�nsel holistik bir a�, bir
ileti�im ve etkile�im varsa, hem �uursal hem fiziksel
ili�kilerde de bir holizm
var demektir.
Modern fizik�ilere g�re �uur, varolu�un dalga/par�ac�k ikili�inde dalga
taraf�n�, ya�am�n fiziksel yan� da par�ac�k taraf�n�
olu�tururlar. �uuru bir kuantum dalga fenomeni olarak g�rmek
m�mk�n m�d�r? Ba�lang��ta ayr� ve tek tek olan
�eyleri bir araya getirerek yeni bir �ey yaratan kuantum
ili�ki tarz� �ok �nemlidir ve fizik felsefesinde yeni bak��
a��lar�na kap� a�ar. Ancak, �nemi fizi�in de �tesine ge�er,
evrensel boyutlara ta�ar. �nsan �uurunun kuantum mekaniksel
do�as�n� anlayarak yani �uuru bir kuantum dalga fenomeni
olarak g�rerek, zihinsel ya�am�m�z�n k�kenini geriye, onun
par�ac�k fizi�indeki k�klerine dek izleyebiliriz; bu t�pk�
fiziksel varl���m�z�n k�kenini ara�t�rmak gibidir.
 �nsandaki
zihin/beden ikili�i, t�m bu sorunsal�n alt�nda yatan
dalga/par�ac�k ikili�inin bir yans�mas�d�r. B�ylece insan
varl��� kozmik varl���n ufak bir mikro-kozmosudur. Hepimizin
temel varl���nda ayn� �ey vard�r ve evrendeki her �eyi
a��klayan tek bir dinamikle birle�mi�tir. Evrenin de bizimle
ayn� hamurdan yap�lm�� ve ayn� dinamiklerle bir arada
tutuluyor olmas�, olu�un b�y�kl���d�r.
�uuru kuantum dalga
mekani�i taraf�ndan m�mk�n k�l�nm�� bir �e�it yarat�c� ili�ki
olarak yorumlad���m�zda, hem �uurun hem de beynimizde oldu�u
gibi maddeyle olan ili�kisinin anla��lmas�nda bir�ok �ey yerli
yerine oturur. En �nemlisi, e�er materyalizmle ve onun
indirgeyici d���nce yap�s�yla sava�mak istiyorsak, bu i�g�r�,
zihnin sadece beynin i�leyi�inin bir yan �r�n� olmad���
konusunda tart��mam�z� s�rd�rmemize izin verir.
Nas�l dalga
fonksiyonlar� birbiri i�ine ge�mi� iki elektron ba��nt�s� tek
bir elektrona indirgenemezse �uurun yo�unlu�unu olu�turan
dalgalar�n ba��nt�s� da titre�en mol�kellerin tek tek
g�sterdikleri eyleme indirgenemez. Yo�unluk kendi i�inde bir
�eydir, bile�enlerinin sahip olmad��� �zellik ve niteliklere
sahip olan yeni bir �eydir.
Arlaton Timaeus'da
��yle der: "�ki �ey bir ���nc�s�
olmadan ba�ar�l� bir �ekilde birle�emezler; aralar�nda
birbirlerini �eken bir ba� olmas� gerekir. B�t�n ba�lar i�inde
en iyi olan kendini ve ba�lad��� taraflar� tam anlam�yla bir
birlik i�ine getirebilendir."
��len'de de birbirine a��k olan iki insan i�in benzer bir
yorum yapm��t�r. B�yle bir durumda art�k sadece seven ve
sevilen yok, bir de aralar�ndaki a�k vard�r der; Martin Buber.
Buna,
"aradaki", Ben'le Sen'i bir arada Ben-Sen yapan
ba�lay�c� g��, demi�tir.
Alman Filozof Martin Heidegger
estetik �zerine yazd��� denemede t�m bu b�t�nl�k, hakikat ve
varl�k'�n a���a ��k��� aras�nda bir ilinti kurar. Bu a���a
vurulman�n �z� Varl�k'�n kendisine aittir. �uurun birli�inin
�z� olan ili�kisel holizm ayn� zamanda sanat ve hakikatin da
�z�d�r. B�yle bir b�t�nl�kle fiziksel d�nya aras�ndaki k�pr�
(zihin, hakikat ve g�zellik, maddi d�nya aras�ndaki k�pr�)
sonunda her birinin dalga/par�ac�k ikili�i i�inde k�kenine
inilerek anla��labilir. Bu en birincil seviyede, ne dalgalar
ne de par�ac�klar birbirlerine indirgenebilir. Beraber
olu�turduklar� varl�k geriye d�n�lmez bir birliktir.
Romal� filozof
Lucretius bunu ��yle ifade etmi�tir.
"Ortak k�klerle birbirine ba�lanm��
ikili i�in ayr�l�k bir felaket ya�amadan m�mk�n de�ildir.
Nas�l bir esans yumrusunun kokusu onun do�as� yok edilerek
al�namazsa, zihin ve ruh da bedenin ��z�lmesine yol a�madan
ayr�lamaz. ��nk� onlar�n k�keni daha ilk andan beri onlar�
olu�turan atomlar�n birle�mesiyle ortak bir ya�amla
y�klenmi�tir. Bu t�pk� bedenimizi tutu�turan sezgi-�uur ate�i
gibi birle�mi� ikilinin kar��l�kl� eylem etkile�imidir."
Lucretius ruhun
"ruh atomlar�ndan"
olu�tu�una inan�rd�. Geleneksel terminolojiye g�re materyalist
olarak s�n�fland�r�l�r, fakat s�z etti�i
"ruh atomlar�",
"ruh dalgalar�" olarak ele
al�nabilir.
 E�er Lucretius kuantum fizi�inden ve
dalga/par�ac�k ikili�inden haberdar olmu� olsayd�, zihinle
beden aras�ndaki ince birli�e tutkulu inanc�, burada
geli�tirilen fikre �ok benzer olurdu. Belki de bug�nk�
materyalistler de buna benzer bir d�n�� g�sterebilirlerdi.
Tabii e�er modern fizi�in geli�melerinden haberdar olsalard�.
Bu ayn� zamanda, bir�ok ruh�unun ileri s�rd���
'�uur bir
kuantum alansal ili�kisidir, hi�bir �ekilde maddenin bir
�zelli�i olamaz' g�r���n�n takip�isidir.
�uura, maddenin temel
bir par�as� gibi davranmak m�mk�n de�ildir, k�kenine inilemez,
��nk� ortada iki ya da daha fazla par�ac���n ili�kisi s�z
konusudur. �uur �z�nde ili�kiseldir yani ba��nt�sald�r ve
olu�abilmesi i�in en az�ndan iki �eyin bir araya gelmesi
gerekir. Yani bu d�nyada zihinselli�in en temel bi�imi ancak
dalga fonksiyonlar� birbiri i�ine ge�mi� iki par�ac�kla
ilintili �ok ilkel bir �uur olabilir. Bundan daha y�ksek
seviyede olan her �ey, �uurun bir�ok a�amas� ve derecesi
bir�ok t�r ve derecede ili�kiye ba�l� olacakt�r. Bu da
onlar�n, bu duruma kar��l�k, bir�ok t�r ve derecede yap�ya
ba�l� olmas� demektir.
�yleyse, bizim insan �uurumuz, daha
temel ya�am bi�imi ya da temel maddeyle ilintili bilin�ten t�r
bak�m�ndan de�il, sadece derece ve karma��kl�k a��s�ndan
farkl�d�r. Asl�nda, do�ada par�ac�klar iki temel �e�itte
vard�r: Fermionlar ve Bozonlar.
Fermionlar maddeyi olu�turmak
i�in birle�en par�ac�klard�r (elektronlar, protonlar ve
n�tronlar) ve bunlar anti-sosyaldirler. Bunlar�n dalga
fonksiyonlar� k�smen birbiri i�ine ge�er ama asla tamam�yla
bir ge�i� sa�lamazlar. Bunlar her zaman bir dereceye kadar tek
ba�lar�nad�r. Di�er taraftan bozonlar fotonlar ve sanal
fotonlar, eksi ve art� W par�ac��� ve n�tr Z par�ac���,
gluonlar ve gravitonlar ili�ki par�ac�klar�d�r. Bunlar evreni
birbirine ba�layan, g�c� ta��yan par�ac�klard�r ve temelde
toplu halde bulunurlar. Bunlar�n dalga fonksiyonlar� �ylesine
i� i�e ge�er ki tamam�yla birbirleriyle birle�irler.
Birbirlerinin kimliklerini payla��p kendi bireyselliklerinden
vazge�erler.
|