|
�imdi
kuantum i�lemleriyle kendi i�sel deneyimlerimiz ve d���nce
y�ntemlerimiz aras�ndaki yak�n benzerli�in yaln�zca bir
tesad�f olup olmad���n� sorabiliriz... D���nce s�re�leriyle
kuantum s�re�leri aras�ndaki dikkat �ekici benzerlik, bu
ikisini birbirine ba�layan bir hipotezin verimli olaca��n�
d���nd�rtebilir. E�er b�yle bir hipotez do�rulanabilirse, bu
bizim d���nmemizin bir�ok �nemli �zelli�ini do�al bir �ekilde
a��klayabilir. Yakla��k k�rk y�l �nce ilk defa David Bohm,
d���nce y�ntemlerimizin davran�� bi�imiyle kuantum i�lemleri
aras�ndaki �arp�c� benzerlikleri ortaya ��karm��t�r.
David Bohm d���nce ile kuantum i�lemleri aras�ndaki benzerli�i
inceliyor
�rne�in, mu�lak d���nce zinciriyle e�lenme eylemini hi�
deneylememi� birisi bu yo�unla�ma eylemini daha
netle�tirebilmek i�in orijinal sekans� ya da
'aromay�'
de�i�tirebilir. T�pk� Heisenberg'in Belirsizlik ilkesi
taraf�ndan y�netilen elektronlar�n bir kere bak�ld�klar�nda
(�l��ld�klerinde) bir daha asla eskisi gibi olmamalar� gibi,
dikkat sayesinde �ne ��kar�lan d���nce de onu ortaya ��karan
belli belirsiz ilhamdan farkl�d�r. Bir noktaya yo�unla�m��
d���nce, t�pk� �ift y�nl� do�aya sahip olan elektronun
par�ac�k y�n�n�n olmas� gibi bir
'pozisyona'
sahiptir
diyebiliriz, fakat �te yandan belirsiz ilham�n, t�pk�
dalgan�nki gibi
"momentumu"
vard�r. Asla ikisini birden e�zamanl� olarak deneyimleyemeyiz
(�l��mleyemeyiz).
Bu y�zden,
kuantum sistemleri t�pk� d���nce s�re�lerimiz gibi temelde
birle�iktir. Bohm'un dedi�i gibi "D���nce s�re�leriyle kuantum
sistemleri birbirine. benzerdir. Bu y�zden onlar ayr�
elementler gibi analiz edilemezler, ��nk� her elementin
'i�kin' do�as� yarat�l�� olarak birbirlerinden ayr� olmad���
gibi di�er elementlerden de ba��ms�z de�ildir, bunun yerine
di�er elementlerle k�smi bir ili�ki i�indedir.
Bizim sonsuz
ve ak�c� d���nce s�re�lerimizi yap�land�rmaya ve netle�tirmeye
yard�mc� olan mant�kla g�nl�k ya�am�n ayr� nesnelerini ve
kuantum seviyesindeki i�lemleri kapsayan ya da s�n�rlar�n�
olu�turan ili�kileri tan�mlanabilir k�lan klasik fizik
kurallar� aras�nda bir paralellik vard�r. Bu klasik s�n�rlama
olmaks�z�n d���ncelerimizi a��k ve net bir �ekilde
ifade etmemize ve onlar� d�� d�nyaya g�re kontrol etmemize
olanak yoktur."
Bizlerle elektronlar aras�ndaki ba�
Bu y�zden Bohm'a g�re, "e�er kuantum kuram� bug�nk� klasik s�n�r�na sahip olmasayd�,
ya�am bildi�imiz gibi olamayacakt�; onun sonu�lar�n� mant�ksal
bir terminolojiyle a��klayamad���m�z s�rece de bildi�imiz
d���ncenin varl��� m�mk�n olmayacakt�."
D���nce
s�re�leriyle kuantum i�lemleri aras�nda, bizlerle elektronlar
aras�nda bir ba� oldu�udur ve bu ikisinin aras�ndaki bir�ok
benzetme insan� diken �st�nde tutan ve �nermesel t�rden
benzetmelerdir. Benzetme her zaman hem felsefenin hem de
bilimsel d���ncenin geli�mesinde rol oynayan g��l� bir alet
olmu�tur. Ve sadece bunun g�c� d���n�l�rse kuantum
i�lemleriyle g�nl�k ya�am olaylar� aras�ndaki ili�kiyi
tan�mlamak i�in g��l� bir neden vard�r.
Amac�m�z, bilincin
kuantum mekani�i yasalar�na g�re �al��t���n� g�steren bir
model kurmakt�r. Burada akla uygun bir ilke ortaya atarsak,
daha sonra ki�inin dinami�iyle elektronlar�nki aras�ndaki
yak�n ba�dan dolay� baz� felsefi ve psikolojik sonu�lar� ��karmam�z olas� olacakt�r. Bohm, d���nce
s�re�leriyle kuantum olaylar� aras�ndaki benzerlikleri ilk
tan�mlad���nda, ondan daha ileriye gitmek olanaks�zd�. O
zamanlar ne n�robiyoloji ne de kuantum fizi�i, birbirlerinin
herhangi bir y�n�n� kendi diliyle a��klayacak kadar geli�mi�
de�ildi.
En �nemlisi,
zaman ve uzamla birbirinden ayr�lm�� par�ac�klar aras�ndaki
yeri tespit edilemeyen kar��l�kl� ili�ki etkile�imlerinin
kan�t�ndan kaynaklanan d���nce patlamas� ve
�a�k�nl�k hen�z ortada yoktu. Bunlar�n yoklu�unda ve daha
geni�, d�zenli yap�lar olan lazerlerde ve �st�n iletkenlerde
(a��r� so�ukken elektrik ak�m�n� diren�siz olarak ge�irebilen
maddelerde) bulunan daha da g��l� ba�lay�c� etkiler
olmaks�z�n, �uurun fiziksel olarak anla��lmas� olanaks�zd�r.
Kuantum mekaniksel yakla��m ancak bunlarla �ekicilik kazan�r.
Roger Penrose�ye g�re yerel olmayan kuantum korelasyonlar�
Oxford
�niversitesinden Roger Penrose diyor ki:
"Kuantum
fizi�i i�inde bir�ok hileli ve gizemli t�rden davran�� bi�imi
bar�nd�r�r. Bunlar i�inde en az�ndan uzak mesafeler aras�nda
olu�abilen (Yerel olmayan) kuantum korelasyonlar� var."
�yle g�r�n�yor ki, bu gibi �eylerin �uurlu d���nce
bi�imlerinde de bir rol oynamas� �ok belirgin bir olas�l�kt�r.
San�r�m, kuantum korelasyonlar�n�n beynin farkl� geni�
b�lgeleri aras�nda etkin bir rol� oldu�unu s�ylemek ger�ekten
�ok da uzakla�mak olmaz. Beyinde
"fark�ndal�k durumuyla"
y�ksek d�zeyde uyumlu kuantum durumu aras�nda herhangi bir
ili�ki olabilir mi? �uurun bir �zelli�i gibi g�r�nen
"teklik"
ya da
"globallik"
bununla bir ba�lant� i�inde midir? Bir anlamda bunun b�yle
oldu�una inanmak insana �ok �ekici geliyor."
| |
|