SCHR�D�NGER�N KED�S�

   Kuantum fizi�inin ve bunu d�nyadan s�z etmek i�in kullananlar�n kar�� kar��ya oldu�u temel gizemin "Nas�l oluyor da herhangi bir �ey meydana geliyor?" de�il de, "Nas�l oluyor da herhangi bir �ey varoluyor?" sorusu oldu�u �ok a��kt�r.
E�er, yayg�n g�r��e ba�l� kuantum fizik�ilerinin inand�� gibi, ger�eklik esas�nda i�ine bir �ok de�i�ik olas�l�k kat�lm��, neyin ne kadar kat�ld�� belli olmayan bir a�ureyse,(ki fizik�iler ne derse desin bu asla do�ru de�ildir ve Tanr� evrenle zar atmam��t�r) bu bir s�r� kar��m halindeki madde-dalga ak�� i�inde biz etraf�m�zdaki kat�, kesin nesnelerin bildik d�nyas�n� nas�l anlayabiliriz? Ger�eklik hangi noktada ve ni�in ger�ekle�mi�tir?
Fizik�ilerin hakl� olarak laboratuarlarda ��z�m�n� arad�klar� bu evrensel soruya ruhsall�k her zaman do�ru yan�tlar�n� a priori olarak vermi�tir. Fizik�ilerin bu bilinemezci sorunu a��kl��a kavu�turma �abas�yla, kuantum kuram�n�n �nc�lerinden Irwin Schr�dinger, kedisini tart��ma konusu yapm��t�r.
   Schr�dinger'in kedisi hayvan deneyleri i�in kullan�lan laboratuar kafeslerinden birinin i�ine yerle�tirilir, yaln�z kafesin duvarlar� kat� bir maddeden yap�lm��t�r. Bu son derece �nemlidir ��nk� paradoksu anlayabilmek i�in kediyi deneyin sonuna dek g�rmememiz �ok �nemlidir.
Ge�irimsiz kafesin i�inde Schr�dinger, �l�mc�l bir deney d�zene�i haz�rlam��t�r. Schr�dinger kafesin i�ine bir par�a radyoaktif,madde yerle�tirir; basit�e anlatacak olursak, ��r�m�� bir par�ac�� %50 yukar�ya, %50 a�a��ya ate�leme olas�l�� olan bir d�zenek kurar. E�er bu par�ac�k yukar�ya ate�lenirse, kedinin yeme�ine zehir b�rakan bir anahtar� �al��t�r�r. Kedi yeme�ini yer ve �l�r. Ayn� �ekilde, e�er par�ac�k a�a��ya ate�lenirse, kedi i�in sadece yemek b�rak�l�r ve kedi yeni bir deneye tabi tutulmak �zere hayatta kal�r.
   Olacaklar�n bu se�imi, en az�ndan yukar�s� �l�m, a�a��s� ya�am dersek, bizim g�nl�k ya�am�m�zda her g�n yeniden belirlemek zorunda oldu�umuz se�imdir. Fakat, i�ler kuantum kedileri i�in o kadar kolay de�ildir. Hele hele basit hi� de�ildir, ��nk� ana kuantum kuram�na g�re, kedi hem canl� hem de �l�d�r. Kedi iki durumun da ayn� anda �st �ste bindirildi�i bir durumda var olur; t�pk� elektronlar�n ayn� anda hem par�ac�k hem dalga olduklar�n�n s�ylendi�i gibi.
Bu durumda dalga fonksiyonu (kurallar) bize kedinin zehiri yiyip �ld��n� (olas�l�k1) ve kedinin yedi�i yemekten �ok zevk al�p ya�ad��n� (olas�l�k 2) s�yler. Biz ancak; bu dalga fonksiyonu temelden "��ker" ve t�m olas�l�klar aniden sabit bir ger�ekli�e kar��l�k gelecek duruma d��t�klerinde kediyi ya g�mebiliriz ya da ok�ayabiliriz.
G�r�len o ki; b�yle bir ��k�� bir ara olmu� olmal�d�r. ��nk� kafesin kap�s� a��l�p, i�eriye bak�l�nca kedinin kesinlikle �l� oldu�u g�r�l�r. Fakat ni�in? Schr�dinger 'in kedisini ne �ld�rd�?
   Bu soru sadece mekaniksel kuantum kedilerine de�il, bize de sorulmas� gereken bir sorudur ve �evremizde g�rd��m�z her �ey do�rudan "ni�in ger�eklik var? " ya da ba�ka �ekilde soracak olursak "varolu�un amac� nedir?" sorunsal�nda odakla��r ve kedinin kimlik krizinin neden bir paradoks olu�turdu�unu g�sterir.
Bu bir paradokstur, ��nk� bir yanda d�nya ya �l� ya da diri olan s�radan kedilerle doludur, �te yanda y�zy�l�m�z�n en bilimsel beyinlerini me�gul eden fizik bunun imkans�z oldu�unu s�yl�yor. Schr�dinger denkleminin matemati�i kedinin kaderini hi�bir �eyin belirleyemeyece�ini, hi�bir �eyin onun dalga fonksiyonunu ��kertemeyece�ini s�yl�yor. (En az�ndan fiziksel hi�bir �eyin)
   Kafese konacak herhangi bir fiziksel nesne, �rne�in, bize kedinin �l� m� yoksa diri mi oldu�unu s�yleyecek bir kamera �ok fazla olas�l��n dokunu�undan etkilenecektir. Sonu�ta klasik kuantumun mekaniksel davran�� bi�imini sergileyecektir. Yani kendi g�zlerimizle g�rd��m�z sonuca ra�men, kuantum kuram� kedinin hem �l� hem diri oldu�unu ve de hep �yle kalaca��n� s�yler. Bu paradoksa ayn� zamanda "g�zlem sorunu" denmesi �a��rt�c� de�ildir, ��nk� hem bizim sa�duyumuzla yapt��m�z g�zlemlerimize meydan okur hem de ger�e�i �ekillendirmede g�zlemin-g�zlemcinin oynad�� kritik rol� �ne ��kar�r.