|
 Ne zaman bir
kuantum sistemini g�zlemlemeye kalksak, kar��m�za �ok garip
ayn� zamanda da. can al�c� �neme sahip bir �eyin ��kt���n�,
kuantum kuram� daha ilk ortaya ��kt��� andan itibaren
g�stermi�tir. G�zlemlenmemi� kuantum olay� g�zlemlenmi�
olandan tamam�yla farkl�d�r. Bu Schr�dingerin kedisiyle ilgili
olgunun ana noktas�d�r. �nceden dalga ve par�ac�k halinde
bulunan g�zlemlenmemi� elektronlar, g�zlem ya da �l��m an�nda
dalga veya par�ac�k haline gelirler. �nceden, dar iki yar�ktan
ayn� anda ge�meyi gizemli bir �ekilde ba�aran g�r�nmeyen foton
���nlan, birdenbire ya birinden ya da �tekinden ge�meyi
se�erler; kar��m�� kedilerin durumunu da buna ba�layabiliriz.
K�sacas�, sonsuz ve �ok olas�l�kl� kuantum dalga fonksiyonu
g�r�ld��� yada kaydedildi�i anda tek ve sabit bir ger�eklik
olarak ��z�n�r. Schr�dingerin kedisini, ona bakt���m�zda �l�
bulmad�k, kimsenin anlayamad��� garip bir �ekilde, kedi biz
ona bakt���m�z i�in �ld�. G�zlem kediyi �ld�rd�.
G�zlem ya da �l��m
olay�yla ilintili olarak kuantum dalga fonksiyonunun ��k���
bir kuantum ger�e�idir ve bu ger�ek bir�ok ba�ka soruna
adayd�r. Bu a��klamas�z bir ger�ek oldu�u, asl�nda da
a��klanmamas� gerekti�i i�in t�m ilgin� sorular� yan�ts�z
b�rak�r. Ayr�ca bizi anla��l�r derecede yeterli bir kuantum
g�r���ne s�r�klerken, az�msanmayacak bir kuantum karga�as�na
da bula�t�r�r. Daha do�rusu, en az�ndan �eylerden birinin
kuantum sistemi �zerinde bu etkiyi yapt���n� biliyoruz. Ba�ka
�eyler de olabilir, ��nk� dalga ��k���ne yol a�an �eyler hen�z
bilinmemektedir.
�UURUN F�Z��� VARDIR
 �uurun fizi�i
vard�r ve bu fizik bize, kendimizle fiziksel ger�eklik
aras�ndaki ba� hakk�nda �e�itli �nerilerde bulunur. Az say�da
fizik�i, kediyi �ld�renin fiziksel bir g�� olmad���n� kuantum
kuram� a��k�a g�sterdi�inden, kedinin �l�m�n� a��klayacak
fizik-d��� bir a��klaman�n olmas� gerekti�ini ileri s�rerler.
Sanki d�zene�in d���ndan bir g��, fizik kurallar�na uymayarak
s�rf Schr�dinger ve kedisini kurtarmak i�in ortama m�dahale
eder ve bizi de di�er olas�l�klar� dikkate almak zahmetinden
kurtar�r.
Bu metafiziksel ger�eklik birimi, g�zlemcinin �l��m
ayg�t� olmad��� gibi, Schr�dingerin denkleminde yer alan,
t�m�yle fiziksel olan,g�zlemcinin g�z� ya da beyni de�ildir.
Bu y�zden, kediyi �ld�ren g�zlemcinin kendisi olmal�d�r, bu da
g�zlemcinin cismani olmayan, bedensiz �uurudur.
Kuantum
fizik�ileri John Archibald Wheeler ve Eugene Wigner taraf�ndan
ileri s�r�len bir g�r��e g�re, elektronlar�n garip d�nyas�yla
her g�n ya�anan ger�eklik aras�nda olmas� gereken en �nemli
ba� insan �uurudur.
Dalga fonksiyonunun, fizik-d��� do�as� nedeniyle �uur
taraf�ndan ��kertildi�i sonucuna varanlar asl�nda kendilerini
ve kuantum fizi�ini, zihinle maddeyi ayr� iki varl�k olarak
g�ren eski Kartezyen g�r��e ba�lam�� ki�ilerdir. Bu
anlay��taki ki�iler �uuru fizik d�nyan�n d���nda, t�pk�
"makinedeki hayalet" �rne�i fizik d�nyaya yabanc� bir �ey
olarak g�r�rler. Ayn� zamanda,
"ger�eklik kavram�n�n salt
zihinde oldu�unu" savunan anti-realist g�r��ler ve
''birisi
bakmad�k�a d�nya yoktur" d���ncesi de yeterince do�ru
de�ildir.
" Ba�lang��ta burada hangi �uurlu varl�k vard� da ilk
dalga fonksiyonunun ��kmesini sa�lad�?" sorusu ise bizi as�l
ger�e�e g�t�recek metafizik bir sorudur.
Kuantumla her g�nk� ya�am aras�nda �uurun �nemli bir ba�
olu�turdu�u �eklindeki d���ncenin ba�lang�� noktas� ise �ok
farkl�d�r. Yeni bir
"Kuantum-ki�i" tan�mlama projesi, kuantum
fizi�inin ve belki de �zellikle kuantum mekani�indeki �uur
modelinin kendimizi yani ruhlar�m�z� do�an�n
"hem i�inde hem
d���nda" do�an�n i�leyi�inin ger�ek yard�mc�lar� olarak
g�rmemizi sa�lamas�na dayan�r. B�yle bir uslamlama, biz �uurlu
yarat�klar�n evrendeki her �eyle nas�l ili�ki i�inde oldu�unu
anlat�r. Fakat �uurun kuantumla ilgili i�lemler �zerindeki
etkisi daha da ileriye gider ve metafizik yorumlarla
desteklenmesi gerekir. �uurun spirit�el a��dan kuantumla
ilgisini ele alacak olursak �unlar� s�ylemek m�mk�nd�r.
Maddenin organik d�zeyini haz�rlayan evren kimyac�lar� (ruh
varl�klar�) di�er ruh varl�klar�n�n tekam�l ihtiya�lar�na g�re
bu arac� yenile�tirmek, e�itmek, yetenekli hale getirmek i�in
s�rekli etki de�i�imi uygularlar. �htiya� sahibi ruh varl���
da de�i�en her ara�ta g�c�n�, bilgisini dener ve �z�nde14
bilginin kullanabilirlik oran�n� artt�r�r ve maddeyi
geli�tirmeye devam eder.
I��k dalgalar� gibi hareketinden �t�r� ad�na
"dalga"
denilen
s�ptil karakterde ve
"par�ac�k" ad� verilen kaba karakterde
olmak �zere iki �nemli unsura sahip olan
elektron-par�ac�klar�, ayr� olmalar�na kar��n her biri zaman
ve mekan i�inde kendilerine �zg� kesin bir yer
kaplamaktad�rlar.
Maddeyi olu�turan, par�ac�klard�r ve Newton fizi�inde
de par�ac�klar temel unsur olarak d���n�lm��t�r. Dalga paketi
olarak bilinen bu Dalga/Par�ac�k ikilisinin ad�,
Kuantum gizemidir.
Dalga paketi �zerinde yap�labilmesi en �mit edilecek �ey;
paketin, pozisyon ve h�z�n�n belirsiz okunmas�d�r.
Yani
hi�bir �ey, sabit ve �l��lebilir de�ildir;
belirsiz,hayaletimsi, kavray�� d���... |