Metafor/Kuantum Evren

WWW.ASTROSET.COM

 

YEN� B�R METAFOR VE D�NYA G�R��� 

  Klasik fizik, Orta�a� ve Yunan Felsefesinin ve k�kleri eski M�s�r�a kadar uzanan kadim bilgeli�in ya�ayan, canl�, ama� ve zeka dolu, tanr� sevgisinin insan�n yarar�na kullan�ld��� kozmosunu alm��, �l�, t�k�r t�k�r i�leyen cans�z-ruhsuz bir makineye d�n��t�rm��t�r.
Kopernik devrimi d�nyay� yerinden oynatm��, dolay�s�yla insanlar� da d�nyan�n merkezi olmaktan ��karm��t�r.
  Newton�un devinim �zerine �� kural� ve olu�turdu�u mekanik g�ne� sistemi modeli tamam�yla cans�z bir ya�am tasla��d�r. Nesnelerin hareket ediyor olmalar�n�n nedeni belirli ve sabit kurallar� izliyor olmalar�, so�uk sessizlik, bir zamanlar�n co�kulu ve b�y�l� anlay���n�n �zerine g�lge d���rd�. �nsan�n, ya�am�n evrim s�re�lerinin ve bilincin t�m kozmosa yay�labilen etki alan�n�n sanki bu koskoca mekanik makinenin �al��mas�yla hi�bir ilgisi yoktu�

  Tarih boyunca kendimiz ve evren i�indeki yerimizle ilgili alg�lay���m�z� g�n�n ge�erli fiziksel kuramlar�na dayand�rman�n bedelini �u anda da �ok pahal� �d�yoruz ve �demeye de devam edece�e benziyoruz�
  Tam 300 y�ld�r, fizik�i olsun olmas�n herkesin ki�isel felsefesi, kimlik aray���, di�er insanlar ve d�nyayla ili�kisi, kasvetli-mekanik Newtoncu g�r���n izini ta��yor.
Marx��n tan�mlad��� tarihin de�i�mez yasalar�, Darwin �in k�r evrimci m�cadelesi ve Freud �un insan ruhunun her sorunu salt cinselli�e indirgemesi; t�m� de, b�y�k �l��de ilhamlar�n� Newton �nun kat� fizik kuram�ndan alarak, bizi kendimizden ve evrenden kopu�a ve yaln�zl��a mahkum etti.
  G�nl�k ya�am�m�z�n her evresiyle ili�kide olan o bir s�r� teknolojik ara� gere�, bilincimize �yle derin n�fuz etmi�tir ki hepimiz kendimizi bu mekanik aynalarda g�rmeye ba�lad�k. Bu nedenle de insani sorunlar b�y�meye; sevgi, anlay��, �efkat, yard�mla�ma, dayan��ma gibi ruhsal yasalar�n yery�z�ndeki uygulama alanlar� daralmaya ba�lad�.

  Depresyon ve Mekanistik Anlay��
  G�n�m�z insan�n�n �ok s�k �ikayet etti�i depresyon, stres, ya�am�n anlam�yla ilgili sorulara yan�t bulamama, ama�s�zl�k, s�k�nt� ve yabanc�la�man�n artmas�n�n as�l nedeni; b�len, ay�ran, par�alayan mekanistik anlay��lar�n t�m�ne aittir.
  Kutsal olan hi�bir �eye h�rmet g�stermeyen b�y�k �o�unluktaki �a��m�z insan�n�n bu anlay���, evren ahengiyle uygun olmayan hesaps�z i�leri; say�lar� gittik�e artan maddi yap�la�mayla kat�la�arak birle�ti. Bilin�ten ve maddenin as�l anlam�ndan kopmam�za neden oldu.
Mekanistik d�nya g�r��� ya�amlar�m�z� ve d���ncelerimizi hala b�yle etki alt�nda tutarken Newtoncu fizi�in heyecan�n�n da �oktan ge�mi� olmas� ironik bir durumdur. Tabii ki hala dinamolar� �al��t�ran, insan� uzaya g�nderen fizik Newtoncu fiziktir ama art�k yarat�c� fiziksel d���ncenin �n plan�nda de�ildir.
G�n�m�zde Newtoncu fizi�in daha alt seviyede bir fen bilgisi e�itimi oldu�u d���n�ld���nden �nde gelen �niversitelerde klasik fizik dersi verilmemektedir. Onun yerine �imdi fizik biliminin uygulan���n� k�k�nden de�i�tirmi� olan �Yeni Fizik�, Einstein �in g�relilik kuram� ve kuantum mekani�i var.

  G�relilik ve Kuantum Kuram�
  G�relilik kuram� fizik biliminin uygulanmas�na �nemli katk�larda bulunmu� olsa da yeni bir d�nya g�r���ne �nc� olamam��t�r. Einstein �in yanl�� yorumlanmas�, tarih ve antropoloji alan�nda
�g�relilik� (r�lativite) adl� bir ak�m�n ��kmas�n� sa�lam��sa da g�relilik kuram� y�ksek h�z ve �ok b�y�k uzakl�klar fizi�iyle ilgilidir, ancak kozmolojik �l�ekte kendini g�sterir ve yere ba��ml� g�nl�k ya�ant�m�zda hi�bir �ekilde yeri yoktur. Kuantum fizi�i ise farkl�d�r. Atom taneci�inin i�indeki mikro d�nyan�n fizi�i olarak bize, g�rd���m�z her �eyin i� i�leyi�ini ve en az�ndan fiziksel olarak ne oldu�unu anlat�r.
  Bedenlerimiz de dahil madde d�nyas� atomlardan ve onlar�n daha k���k b�l�mlerinden olu�mu�tur ve bu temel ger�ekli�in k���k par�alar�n� y�neten yasalar g�nl�k ya�am�m�z�n her yan�na yay�lm��t�r. Bir tek foton ya da ���k par�ac��� optik sinirin duyarl���n� etkiler. Belirsizlik ilkesi, ya�lanmaya katk�da bulunan genetik hatalar�n birikmesinde ve baz� kanser �e�itlerinin geli�mesinde ve hatta evrimin olu�umunda da ayn� �l��de rol oynayan elektronlar� y�netir. Benzetme d�zeyinde, kuantum fizi�i imge y�n�nden g�nl�k ya�am�n deneyimlerine uyarlanabilecek kadar zengindir. Heisenberg�in Belirsizlik �lkesi �oktan sosyolog ve psikologlar�n diline girmi�; kuantum s��ramas� deyimi art�k her t�rl� ani de�i�iklik durumunu tart���rken kullan�lan bildik bir deyim haline gelmi�tir.

  Belirsizlik �lkesi
  Belirsizlik ilkesine g�re dalga ve par�ac�k tan�mlamalar� birbirlerine engel olurlar. Varolu�un tam anlam�yla anla��lmas� i�in her ikisinin de ayn� anda ula��l�r olmas� gerekirken, belli bir zamanda ancak birine ula�mak m�mk�nd�r. Bu durumda, ya elektron par�ac�k konumundaysa onun kesin durumunu ya da dalga konumundaysa momentumunu (h�z�n�) �l�ebiliriz. Fakat asla ikisini birden ayn� anda �l�emeyiz.

Yeni bir metafor ve d�nya g�r���
  Kuantum fizi�inin fiziksel ve ruhsal d�nya hakk�nda s�ylediklerinden do�al olarak yeni bir metafor ve d�nya g�r��� kaynaklan�r. Bu d�nya g�r���n�n �zellikleri; yeni fizi�in niye yeni oldu�unu tart��t�k�a ve yeni fizik bilinciyle bakarak, insan felsefesine ve insan ili�kilerine yani psikolojiye nas�l uyguland���n� g�rd�k�e daha da netle�ecektir. Kuantum kuram� �imdiye dek ortaya at�lan en ba�ar�l� fizik kuram�d�r. Deney sonu�lar�n� ancak birka� desimal nokta kaymas�yla do�ru olarak �nceden hesaplayabilir. Fakat her nas�lsa bu �n tahminleri ve sonu�lar� a��klayamad��� i�in genel denklemlerden yeni ger�eklik ortaya ��ksa da, bulu�lar�yla insan�n hayal g�c�n� canland�ran bu �yeni d�nya g�r���� hen�z yeterince anla��lm�� de�ildir.

  Kuantum Kuram� ve G�nl�k ya�am
  Kuantum kuram�n�n tamamland��� son altm�� y�lda kuantum fizik�ileri aras�ndaki yayg�n g�r��, kendilerinin ger�ek d�nyayla ilgili ne bir �ey s�yleyebilecekleri, ne de s�ylemeleri gerekti�idir. Yapabilecekleri en  emin �eyin denklemler sonucu tahminlerde bulunmaya devam etmek oldu�unu s�ylerler. Ve bu kat� s�ylem kuantum kuram�yla g�nl�k ya�am aras�nda yap�lacak yeni sentezlerin olu�umunu aksatmaktad�r. Bu a��r� bilimsel ve
�ger�ek�i olmayan� g�r��, Danimarkal� fizik�i Niels Bohr taraf�ndan yap�lan kuantum kuram�n�n Kopenhag yorumu olarak bilinir.
   Fizik, her �eyin olas�l�klar denizinde y�zd��� ve hi�bir �eyin sabit bir yerde varoldu�undan s�z edilemeyen, kuantum seviyesindeki olaylar�n garip ve belirsiz do�as�ndan etkilenerek bu g�r��� �iddetle savunmu�tur. Bu g�r�� kuantum kuramc�lar� ve onlar�n felsefi izleyicileri aras�nda atom-alt� par�ac�k seviyesinde ger�eklik olmad���, hatta baz� durumlarda ger�eklik diye bir �ey olmad��� �eklinde sa�ma ve as�ls�z s�ylemlerin ya da teorilerin olu�mas�na da neden olmu�tur ki tamamen yanl�� anla��lm�� faraziyelerdir. Oysa nesnelerin varoldu�u ger�ek bir d�nya vard�r ve bizler o ger�ek d�nyada her g�n soluk al�p-vermekteyiz. Kuantum kuram�n�n yeni metafor olu�turmas� ve �a��m�z�n ana felsefesi olabilmesi i�in, hakk�nda g�nl�k ya�am�n ger�ekleriyle ilgili olarak �ok konu�ulmas� ve �ok �rnek verilmesi gerekir.

 
 

Astroset 2004-2010