Ezoterizm ve Gizemcilik

WWW.ASTROSET.COM

ZERD��T-AHURA MAZDA

�Bana kulak verenler, e�yan�n ve karanl�klar�n sembol� olan Ahriman�a de�il, ilk ate�e, Kelam�a, yani Ahura Mazda�ya g�n�l versinler ve onda ya�as�nlar. Bana kulak vermeyenler zamanlar�n sonunda pi�man olacaklard�r� 

  Bir �ran Peygamberi olan Zerd��t, dokunulmayan, i�itilmeyen ve g�r�nmeyen varl��a inanc� ��reten bir dini liderdi. Bu varl�k ise Ahura Mazda idi; d�nyadaki b�t�n iyilikleri yaratan tek Us Tanr�s�. Zerd��t��n ��retisine g�re alem, iyilik ile k�t�l���n m�cadele edip durdu�u bir sahneydi. Bir tarafta ak�ll� ruh olan adalet tanr�s� Ahura Mazda ile ona yard�m eden iyi fikir, do�ru kanun, asil h�k�met, mukaddes karakter, s�hhat ve ebediyet ve ona kar�� Angra Mainyu, yani yalan �eytan� ile yard�mc�lar� bulunmaktayd�. �nsan, bu iki ordunun ortas�nda duran bir varl�kt� ve bu ordulardan birine kat�lmak zorunda idi. �nsan�n sadece iyilik, temizlik ve ayd�nl�k, yahut bir uzla�ma yolunu bulmas�na imkan yoktu. �nsan bu iki taraftan birini tutmak zorundayd� ve vazife yaln�z insana mahsus de�ildi. Hayvanlar da, r�zgarlar ve bitkiler de ayn� �ekilde hareket edeceklerdi.

  Zerd��t, bir insan iyilik yapt���nda bunun sadece kendi hayat kitab�nda yaz�lmakla kalmay�p, d�nyan�n iyiliklerine de iyilik katt���na inan�yordu. Bunun i�in de insan sadece �d�l�n� g�rmek i�in iyilik yapmamal�yd�; ayn� zamanda d�nyan�n iyiliklerine iyilik katmak ve Ahura Mazda�ya, k�t� ruh Angra Mainyu ile olan m�cadelesinde yard�mc� olmak i�in de iyilikte bulunmal�yd�. K�t�l�k yapan, k�t� Ruh ile birlikteydi. Fakat iyilik yapan, Ahura Mazda�n�n saf�na kat�l�yordu. Ahura Mazda�n�n taraf�na kat�lmak i�in �u yollardan ge�mek �artt�:

  • D���nce, s�z ve davran��ta safl�k
  • Temizlik
  • Merhamet
  • Hayvanlara �efkat
  • Yararl� i� g�rmek
  • �yi yeti�meleri i�in imkan� olmayanlara yard�m etmek.

  Her insan karar verip taraflardan birini tuttu�unda, her s�z�yle ve hareketiyle bu m�cadelenin kaderine bir etkide bulunmu� olur. Ahura Mazda�n�n taraf�n� tutmu� olan bir insan b�t�n vaktini ve g�c�n� �ayd�nl�k� m�cadelesi yapmaya veriyordu ve onun en belli ba�l� vazifesi ister bir yaramaz ot olsun, ister bir canavar veya insan olsun, d��mana aman vermemek, d��man� korumamak, ya da belki onu imha etmekti. Bu y�zden Ahura Mazda insanlardan ibadet beklemiyor, i� ve ba�ar� bekliyordu. �nsanlar�n en b�y�k ibadetleri bir ��l par�as�n� ekilir bir hale getirmek ya da bir u�urum �zerinde bir k�pr� kurmakt�.

  Zerd��t�e g�re devrim anlay���, hayat�n ve �ift�iyle �oban�n ya�mac� g��ebeye kar�� �l�m kal�m m�cadelesinin her an�na k�k salm��t�r: �Bu�day eken iyilik eker�. Tabiat� insano�luna yararl� k�lma m�cadelesini engelleyen unsur k�t�l�kt�r.

  �nsan nerede yarat�l��tan sorumlu biri olarak hareket ediyorsa Zerd��t orada her t�rl� yeni hayat�n �nc�s�d�r. Eseri d�rt temel ana konuyu temel alm��t�r:

-Tektanr�c� ve b�y�kl�k kayna�� yeni bir Tanr� g�r���;

-�nsanla onun insanla�mas�na kar�� koyan her �ey aras�nda bir sava� alan� olarak d���n�len yeni bir d�nya g�r���;

-Tanr��yla ili�kileri yeni bir anlay��la s�rd�rme tarz�; ��nk� insanlar art�k tanr�larla birtak�m ayinler veya kurban kesmeler yoluyla ili�ki kuramamakta, aksine insani hayatlar�na ilahi bir boyut kazand�rarak Tanr��y� kendilerinde bulmaktad�rlar.

-Tabiatla ili�kileri yeni bir anlay��la s�rd�rme tarz�. Bundan b�yle her t�rl� hayata, yani hayvanlar�n ve bitkilerin hayatlar�na da sayg� g�sterilecektir. Zerd��t��n yeni Tanr� anlay��� sadece kozmik bir tanr�dan ahlak�� bir tanr�ya ge�i� de�il, ayn� zamanda her t�rl� insan bi�imindeki Tanr� d���ncesini de reddedi�tir�

Zerd��t�e g�re yaln�z tek bir Tanr� vard�r. Hi�bir k�t�l���n kayna�� olmayan Ahura Mazda: O �zg�rl��� yaratm��t�r. �yilikle k�t�l�k aras�nda bir se�im yapma �zg�rl���n�. Her insan kendi se�imlerinden sorumludur.�

 Zerd��t ��retisinin kilit ta�� i�te budur. �nsan, Tanr��n�n sevgisini yitirmi� olan Ahriman��n ard�na tak�larak k�t�l���n ordusuna kat�labilir veya iyili�in ana kayna�� olan Spenta Mainyu�nun (Ormuzd) �st�n gelmesi i�in �sabahtan tezi yok g�n�n art�p b�y�mesine �al��anlardan� olabilir.


Ahriman

  Zamanda ve mekanda �����n ve karanl�klar�n iki ana kayna�� aras�nda bir sava� cereyan eder ama daha �tesinde �zg�rl�k vard�r: Bu �zg�rl�k k�t�l���n se�imini m�mk�n k�lm��t�r. �nsan her an kurtulu�unu sa�layabilir, yani k�t�l��� se�meden �nce, ilk �zg�rl���n� yeniden elde edebilir. Dolay�s�yla ba�lang��ta g�nah de�il, se�im vard�r. Zerd��t�e g�re hayat bir sava�t�r. Birbirinden ayr�lmaz bir �ekilde hem i�imizde nefsimize kar��, hem d���m�zda karanl�klar�n taraftarlar�na kar�� verilen bir sava�. Zerd��t�e g�re insan sorumludur. Onun y�klendi�i g�rev, �al��ma ve m�cadeleleriyle, tarihin oldu�u kadar yarat�l���n� da devam ettirmektir. Zerd��t�e g�re d�nya bir plana uymaktad�r; bu tarihsel bir s�re�tir; birbirine kar��t g��ler aras�nda yaman bir sava��n ge�ti�i bir sava� alan�d�r. Sava� sonunda bu d�nyada ele ge�ecek olansa, i�te bu m�kemmel halin �ok g�� ko�ullar alt�nda do�mas�d�r.

 

Zerd��t�e g�re, do�an�n t�m s�resi ��er bin y�ll�k d�rt d�neme ayr�lm��t�r:

I-Yaln�z Ormuzd h�k�m s�rer; ��nk� yaratma i�ine o tek ba��na ba�lam��t�r:

  �Ba�lang��ta her �eyin �st�nde y�kselmi� olan Ormuzd�du; en y�ce bilgiyle, ar�l�kla (safl�k) alemin nuru i�indeydi. Bu nur tac�, Ormuzd�un oturdu�u bu yer, ilk nur denilen yerdi. Ormuzd�un eseri olan bu en y�ce bilime, bu ar�l��a Yasa denilir� (Zend Avesta, cilt III, s. 343)

II-Ormuzd ve Ahriman birbirine e�it bir ba�ar�yla, biri ayd�nl�kta, di�eri karanl�kta h�k�m s�rerek, biri her �eyi i�in, di�eri k�t� i�in olu�turmak suretiyle sava��r dururlar.

III-Ahriman muzaffer olur; aleme h�kmeden o ve kendi elinden ��km�� olan varl�klard�r.

IV-Ormuzd, ebedi olarak �st�nl�k kazan�r. �l�ler g�nahlar�ndan ar�nm�� olarak yeniden dirilirler, k�t� kaybolur; k�t�yle birlikte cehennem de kaybolur. Ahriman da yalvararak, dua ederek, kurbanlar sunarak nurun kral�na sadakat ve gayretle hizmet ederler.

  Ate�in yaln�z ba��na bir tap�nma unsuru olu�una tradisyonlarda s�k�a rastlan�r. Ate� 15-16 �ekilde mevcuttu ve her halinde ona tap�l�rd�. T�m eski geleneksel ��retilerde bilinen yarat�l���n, tabiat�n d�rt kuvveti denilen ve yarat�c� g��lerden biri olan ate�, kainat� meydana getiren en b�y�k g�� ve enerjilerden oldu�u i�in bunu bilen ve sezen eskiler ona sayg� duymu�lar, onu ruh ve tanr� ile de �zde�le�tirmi�lerdir. Dolay�s�yla ate�e tapanlar ger�ekte onun simgeledi�i b�y�k g�ce tapmaktayd�lar.

  Ate�, I��k Tanr�s� olan y�ce varl��� simgeler. Her tap�nakta bir ate� odas� vard�r ve bunun i�inde sonsuz bir ate� yanar. Hi� kimse buna dokunamaz, hatta nefesiyle bile kirletemez.
  �yilik Tanr�s� Ahura Mazda�n�n o�lu olarak kabul edilen Atar��n (Ate�) k�lt�, bu duruma g�re babas�ndan eskiydi. Ate� tap�naklar� �ok eski �a�lardan beri mevcut olup tap�nma t�reni ate�in �n�nde yap�l�rd�. �nsanlara rahatl�k, zeka ve erkeklik sa�lad��� gibi b�t�n yarat�klar� da �eytandan korurdu. Zerd��t��n geleneksel dinden ald��� biricik ayin, ate�e sayg� g�stermek ayiniydi. Zerd��t�e g�re ate�, eski �ranl�lar taraf�ndan yap�ld��� gibi tap�lmaya lay�k bir ilah de�ildi. Ahura Mazda�n�n yaln�zca sembol� olmaktan ibaretti.

  Ahura Mazda ile ilgili yarat�l�� efsanelerini inceledi�imizde ise �u bilgileri buluruz: D�nya Ormuzd�un v�cudundan yarat�lm��t�; g�k onun ba��ndan, d�nya ayaklar�ndan, su g�zya�lar�ndan, bitkiler sa�lar�ndan, �k�z sa� elinden, ate� zekas�ndan meydana geldiler. Hint Upani�adlar��nda da rastlanan bu bilgi yani her �ey O�dur bilgisi, sonradan semitik dinlere de ge�erek Birlik veya Tevhid bilgisi haline gelmi�tir. Bu bilgi, Varl���n Birli�i ilkesinden bir yans�ma olup bu ilkeye g�re t�m varolu� Bir Olan�dan tezah�r etmi�tir ve her �ey Bir�in tezah�r�d�r.

  D�nyan�n devam s�resi olan oniki bin y�l, d�rt k�sma ayr�l�rd�. �lkin Ormuzd, varl�klar� d���nd� ve Ahriman karanl�ktan ��kar ��kmaz bar�� teklif etti, fakat o kabul etmeyince dokuz y�l s�ren ve �����n zaferiyle sonu�lanan bir sava� oldu. I���� zafere t�ls�ml� dua Ahura Verya ula�t�rm��t�. �kinci b�l�mde varl�klar Tanr� ve �eytan taraf�ndan ger�ekten yarat�ld�lar. ���nc� b�l�mde insanl���n Zerd��t�e kadar u�rad��� felaketler yer al�r. D�rd�nc� b�l�mde ise Ormuzd�un �nc�l���nde �yili�in zaferine ula��l�r.

  Zerd��t ayn� zamanda b�t�n �a�lar�n en b�y�k �airlerinden biridir. Onun eseri olan Avesta ilahilerinin Gatalar��ndaki sesine kulak verelim:

D���ncede, s�zde ve eylemde birbirlerine taban tabana z�t iki ana e�ilim vard�r. Biri hayat verir. �b�r� �l�m getirir. Her iki e�ilim her insanda her ulusta birbiriyle �arp���r. �arp��ma ilk insanla ba�lad�, d�nyan�n sonu gelinceye kadar devam edecektir�.

��nsanl�k iyi kulak versin, iyi anlas�nlar, ��nk� her iki d�nyadaki kaderleri ayd�nl�kla karanl�k aras�nda yapacaklar� se�ime ba�l�d�r. G�nd�zle gece, hayatla �l�m� birini nas�l tan�mal�, �b�r�nden nas�l ka��nmal�? Kimi cezaland�racaks�n? Kime mutluk vereceksin? Tanr��n�n tercih etti�i kimse insanlar d�nyas�n�n iyi �ift�isidir�.

�Buna kar��l�k �ift (ko�um) �k�z�ne ve g�ne�e k�t� g�zle bakan kimsedir ki benim s�z�m� �ld�r�r. K�yleri yak�p y�kan ve hak bilir ki�iye s�v�p sayan, kaba g�� kullanarak hayat�n� ya�amak isteyen, nas�l olursa olsun para kazanmak i�in g��l� olmaya can atan. ��te bunlar d�nyay� mahvedenlerdir� Onlar her iki d�nyay� da y�karlar� Onlar ruhlar�n� mahvederler ve d�nyay� da mahvederler. Ama k�t�l�kle ele ge�irilen bir krall�k mahvolur� Kim onlar�n canlar� istedi�i gibi zulmetmelerine engel olacakt�r? K�rlerle sa��rlar iktidarda birle�tiler. Onlar iyi insanlar�n d�nyas�n� mahvedecekler�.

�Ben nereye gideyim? Nereye dua edeyim? Herkes beni terk ediyor. Zorba y�neticiler b�y�k bir kinle etraf�m� sarm��lar bana zulmediyorlar. Senin g�c�nden ba�ka hangi g��le ben senin s�z�n� yay�p adaletini muzaffer k�lay�m ey Ahura Mazda?�

�Ben senden dostun dosta verdi�i g�c� ve mutlulu�u bekliyorum. O beklenen mutlu g�nleri ya�atacak olanlar ne vakit gelecekler ki?�

���te ellerimi sana uzatm��, ho�nut olaca��n amelleri i�leme hazz�n� bana lutfetmeni diliyorum. Ey Mazda! Ayd�nl���n tanr�s�! Yeniden dirili� g�n�nde o her �eyi yak�p kavuran ate�i, senin ate�ini ne�eyle kar��layaca��z. Ey Mazda! Senin o h�zl� ve g��l� ate�ini, mutluk sa�an, ama ayn� zamanda cezaland�ran ve yakan ate�ini�.

�D�nyan�n son d�n���ne kadar, yeniden dirili�ine dek yanl��lar�n hakimi insanlar� bir daha �ld�rmeyecek. D�nya sona erdi�inde do�rulara g�� vereceksin sen. Ve ben senin ate�ine ba��� diye duam� sunaca��m. Arzumun b�t�n g�c�yle senin �����na do�ru y�r�yorum. O�nu dinleyiniz�.

Al�nt�: Hacalo�lu, HALUK; Zerd��t-�Ahura Mazda�; Ruh ve Madde Yay�nlar�; �stanbul, 1995.

Konuyla ilgili di�er yaz�m�z: Ormuzd ve Ahriman >>

Yay�n Tarihi: 20.May�s.2010

 

Astroset 2004-2010