|
Bir k�lt�r�
tan�mlayan 3 ��enin dil, din ve mimari oldu�unu s�yledim.
D�nyan�n �e�itli b�lgelerine yay�lan �n-T�rkler ortak bir
dile, ortak bir dine ve ortak bir mimari anlay���na
sahiptiler.
Dilleri tek heceli, dinleri g�ne�e ve
g��e y�nelik, mimari yap�tlar� ise piramidal (taban� geni� ve
y�kseldik�e daralan) �zellikte idiler. Bu �zellik iki amaca
y�nelikti:
1. Kutsal sayd�klar� g��e do�ru
y�kselirken in�a ettikleri yap�lar�n sa�lam ve kal�c� olmas�n�
istiyorlard�. D�� �artlara en dayan�kl� yap� t�r� piramit veya
konik yap�d�r. K�p veya prizma yap�lar�n �st b�l�mleri r�zgara
kar�� daha geni� bir y�zey sergileyece�inden zamanla
a��nmalar� artarak yap�n�n �ekli bozulacakt�. Piramit ise bu
direnci g�stermeyece�inden uzun s�re �eklini korur.
2. Bulunduklar� orta Asya b�lgesi da�l�k bir b�lge idi ve t�m
da�lar�n piramit �eklinde olduklar�n�, tepelerin tabana g�re
�ok daha dar olup bir tepe noktas�nda son buldu�unu
g�r�yorlard�. Bu da�lar�n tepelerine kurgan dedikleri mezarlar
kazd�lar ve soylu y�neticilerini bu tepelerdeki mezarlara
g�md�ler.
Orta Asya da�l�k b�lgelerini terk edip
daha d�z b�lgelere geldiklerinde ayn� gelene�i devam ettirmek
istediler. Do�al da� bulamay�nca yapay da�lar in�a ettiler.
B�ylece hem belleklerindeki da�lara kavu�tular, hem de
i�lerine y�neticilerini g�merek kurgan gelene�ini devam
ettirdiler. Kaya ve iri ta�larla tepeler olu�turdular. Bu suni
tepelerin �st�n� toprakla �rtt�ler ve /t�m�l�s/ denen
mezarlar� in�a ettiler.
Vikipedi (�zg�r Ansiklopedi)
t�m�l�s i�in �unlar� s�yl�yor:
Mezar�n yerini bir tepe ile
belirleme gelene�inin bilinen ilk �rnekleri Avrasya
steplerinde, M� 4. bin y�l�n ba�lar�na aittir; kurgan olarak
da adland�r�lan bu mezar tepelerinin alt�nda, �l� basit bir
�ukur ya da ah�ap bir odaya yerle�tirilmi�tir. Bu gelene�in,
steplerden gelen etki ile, Trakya'ya ilk olarak M� 3. bin y�l
i�inde girdi�i bilinmektedir. Trakya'n�n Tun� �a� mezar
tepeleri, daha sonraki d�nemlerin t�m�l�slerine g�re daha
bas�k ve yayvan, �o�u kez
de 2-3 m y�ksekli�indeki
tepeciklerdir; ancak Bulgaristan' da ender olarak y�ksekli�i 7
metreyi bulanlar da vard�r. Tepelerin dolgular�n� toprak de�il
ta� olu�turdu�undan, bunlar� "Ta�l�tepe" olarak
tan�mlamaktay�z.
Nemrut Da��
T�m�l�s�
Resimde Nemrut
Da�� tepesinde bulunan t�m�l�s (ta�tepe)g�r�l�yor. D�nyan�n
sekizinci harikas� olarak tan�nan, tepesinde k���k k�rma
ta�lar�n y���lmas�yla olu�turulmu� konik t�m�l�s deniz
seviyesinden 2150 m. y�kseklikte olup bug�nk� y�ksekli�i 50 m,
�ap� ise 150 metredir.
Mezopotamyada ileri bir
k�lt�r olu�turmu� olan S�mer halk� Ziggurat ad� verilen
tap�naklar in�a etmi�lerdir. Bu tap�naklardan UR �ehrinde
halen varl���n� devam ettiren bir tanesini resimde
g�rebiliriz.
Solda bug�nk�
�ekli ve sa�da as�l eski �ekli g�r�l�yor. Basamakl� bir yap�s�
vard� ve halen basamaklar duruyor. Bu basamaklara neden ise,
tap�na�a ancak d�� y�z�nden t�rmanarak tepesine
ula��labilece�idir. ��i t�m�yle dolu olup sadece bir mezar
odas� bulunmaktad�r. Mezar odas�n�n da nerede oldu�u tam
olarak bilinmemektedir. Nedeni de, odada bulunan de�erli
e�yalar�n talan edilmesini �nlemek i�indir.
Nitekim,
M�s�r ehramlar�na girildikten sonra pek �o�unun �nceden a��l�p
i�indeki de�erli heykel ve e�yan�n �al�nm�� oldu�u tespit
edilmi�tir. Bu bak�mdan eski ehramlara girmek her zaman �ok
zor olmu�tur. S�rr�n� halen koruyan bir di�er yap� Japonya�n�n
g�ney adalar�ndan birinde suya g�m�l� olarak bulunmu� olan
tap�nakt�r. Bu tap�na��n d�� y�z�nde bir�ok ta� merdiven halen
duruyor.
Su alt�nda kalm��
tap�nak
Resimde bu
basamaklar� g�r�yoruz. Adan�n ad� Yonaguni olarak
bilinmektedir. E�er bir d�nemde bu ta� tap�na�� �n-T�rkler
in�a etmi�lerse adan�n ad�n� da onlar taraf�ndan konmu� olmas�
gerekir. YONAGUN� ad�ndaki ba�ta bulunan Y ile sondaki �
sesleri sonradan eklendi�i g�r���ndeyim. Zira, Japonca
s�zc�kler genelde sesli harflerle biter. �u halde ON-A-GUN k�k
s�zc�klerinde ortadaki A harfi aynen bug�n kulland���m�z
aidiyet (sana, bana, ona....gibi) ifade ediyorsa ONAG�N s�z�
/Evrenin g�ne�i/ olur. Zira ON evren demektir ve GUN de
bildi�imiz g�ne�.
Maya
Basamakl� Piramit
Maya k�lt�r� de
ayn� �ekilde basamakl� piramitler in�a etmi�tir. Resimde bir
Maya basamakl� piramidi g�r�l�yor. Maya piramitlerinin i�inde
da aynen M�s�r ehramlar�nda oldu�u gibi gizli mezar odalar�
bulunmu�tur. M�s�r ile Maya k�lt�r�n�n bir di�er ortak noktas�
her iki k�lt�rde �l�lerin mumyalanmas� gelene�i olmas�d�r.
Fakat ne kadar ilgin�tir ki orta Asya kurganlar� a��ld���nda
da ayn� �ekilde mumyalar bulunmu�tur.
Bir sonraki
yaz�mda hem Asya kurgan gelene�inden, hem de mumyalama
�ekillerinden s�z edece�im. |