A HARF�N�N �ZLED�� YOLLAR


A HARF�N�N �ZLED�� YOLLAR Do�. Dr. Haluk BERKMEN
Bu yaz�da A harfinin ser�venini anlataca��m. Bu ser�veni bu kadar geriye atmam�n nedeni �ok karma��k bir ser�ven oldu�undand�r. Bu ser�veni anlatmadan �nce K harfinin ser�venini ve Ok boylar�n�n g�� yollar�n� uzun uzad�ya anlatmam gerekti. Latin (Roma) abecesindeki b�y�k A harfi iki farkl� yol izleyerek �talya yar�m adas�na ula�m��t�r. Bu konu genelde hi�bir dilci taraf�ndan ele al�nmam��t�r. Burada anlataca��m ser�ven tamamen kendi ara�t�rmalar�m sonucu ortaya ��karm�� oldu�um son derece ilgin� bir sonu�tur. A harfinin izledi�i yollar Bu iki farkl� yolu yukar�daki resimde g�rmekteyiz. Yollardan biri Hazar g�l�n�n g�neyini takip ederek do�u ve g�ney-do�u Akdeniz b�lgelerine uzanan yoldur. Orada damga ve resimlerden olu�mu� bir t�r hiyeroglif yaz� geli�tiren k�lt�r Asya k�kenli �n-T�rk k�lt�r�d�r. Bu k�lt�r�n yaz�s�na bat�l� dilciler Proto-Sina yaz�s� ad�n� takm��lard�r. Sina yar�madas�, bilindi�i gibi M�s�r ile �srail aras�ndaki b�lgedir ve Sami dillerinin olu�um alan�d�r. Hem kadim M�s�r dili hem de Finike dili Proto-Sina dili denen k�k dilden t�remi�lerdir. Proto-Sami Damgalar� �stteki resimde bu �n-T�rk k�kenli k�lt�r�n A damgas�n� solda g�r�yoruz. Bir bo�a ba�� olan bu harfin Kadim M�s�rda alm�� oldu�u �ekil ise ortada g�r�l�yor. Sami dillerinde bu damgan�n ad� Alef olup anlam� da /bo�a/ olmaktad�r. (Kaynak: The Story of Writing, sayfa 161, Andrew Robinson, 1995, Londra) Kadim M�s�r�da Kutsal Apis �k�z� A sesi ile ba�layan Alef s�z�n�n bo�a demek olu�u size neyi �a�r��t�r�yor? Yukar�daki resimdeki bo�ay� ve a�a��daki resimdeki boynuzlu, sakall� S�mer tanr�-krallar�n� hat�rlatm�yor mu? (Bkz. 20,000 Y�ll�k �klim De�i�im adl� yaz�- S�mer UR�dan �alg� (�engi) ba��) (Yukar�daki resimler i�in Bkz. S�mer dili adl� 16 yaz�) M�s�r k�lt�r�ndeki kutsal Apis �k�z�n�n boynuzlar� aras�ndaki g�ne� diskinin �n-T�rk G�ne� k�lt� ile ilgisi ve Apis ad�n�n da A sesi ile ba�lamas� basit bir tesad�f olabilir mi? Daha iyi anlamak i�in �stteki Kadim M�s�r�da Kutsal Apis �k�z� adl� resmi tekrar inceleyebilirsiniz. Alef harfi ise do�rudan Orhun abecesindeki A/E harfi ile ili�kilidir. Arap abecesindeki Elif harfi de ayn� kaynaktan gelir. Bu ili�kiyi A Damgas�ndan T�reyenler adl� yukar�daki resimde g�r�yoruz. Orhun abecesindeki damga �ok az de�i�erek hem �brani Alef harfine hem de Arap Elif harfine kaynak olmu�tur. Bu resimde ayr�ca orta s�rada A harfinin ve alt s�rada K harfinin geli�imini g�r�yoruz. Dikkat ederseniz Finike K harfinin k�keni OK damgas�d�r. Bu damgadan d�n��erek modern K harfi olu�mu�tur. Ama A harfi de K �eklinde ba�lam��t�r. Demek ki hem A hem de K harfleri OK damgas�ndan t�remi�lerdir. A ile O sesleri Finike dilinde yak�n telaffuz edildi�inde OK sesi OAK => AK => A d�n��mlerine u�ram��t�r. Di�er bir d�n��m ise OK => K ve O harflerinde de g�rd�k. Ayn� t�r d�n��m� OKH => AKH => ANKH s�z�nde de g�sterdim. A harfi Latin abecesine Hazar g�l�n�n kuzey yolunu izleyerek de ula�t�. Asya k�kenli �n-T�rk boylar� Karadenizin kuzey b�lgelerinde iki kola ayr�ld�lar. Kollardan biri g�neye d�n�p Kafkas b�lgesi �zerinden Anadoluya ve oradan g�ney �talya k�y�lar�na kadar uzand�. Bu kol g�neyden gelen kolla birle�ti�inde A harfini Yunan k�lt�r� aktard� ve Yunan abecesi de kendine g�re d�n��t�rd�. Yunan ve Etr�sk A harfleri Karadeniz'in kuzeyinden devam eden kol ise Alp da�lar�n� a�arak kuzey �talya b�lgesine girip Etr�sk k�lt�r�n� olu�turdular. Alp da�lar�na ALP ad�n� veren k�lt�r�n bu Tur ve Osk kar��m� �n-T�rk k�kenli k�lt�r oldu�undan daha �nce s�z etmi�tim. Yukar�daki resimde �st s�rada Yunan abecesindeki b�y�k A harfini ve ondan yuvarlat�larak d�n��m�� olan Alfa harfini g�r�yoruz. Alt s�rada ise Karadeniz'in kuzey yolunu izleyen kadim Macar k�lt�r�n�n A harfi solda Etr�sk A harfi sa�da g�r�l�yor. Her iki harf da Orhun A harfinden d�n��erek olu�mu�lard�r. Kuzey �talya yar�m adas�na giren Etr�sk (Tur ve Osk boylar�) g�neyden gelen ve Anadolu �zerinden �talya'ya ula�m�� olan Tur ve Osklarla kar��la��nca hemen kayna�t�lar ve bu kayna�madan Etr�sk A harfi ortaya ��kt�. ��nk� her iki k�lt�r ortak bir k�k k�lt�r�n farkl� kollar� idiler. Nitekim, Etr�sk abecesinde /Erken Etr�sk/ ve /Ge� Etr�sk/ harfleri bulunur. Bunu dilciler saptam��lard�r. Erken Etr�sk harfleri kuzeyden gelen tur ve OK boylar�n�n damgalar�, Ge� Etr�sk harfleri ise Yunan etkisiyle d�n��erek �talya'n�n g�neyinden gelmi� olan �ekiller olduklar� anla��l�yor. Aralar�nda olduk�a uzun bir zaman fark� vard�r. Kuzeyden gelen �n-T�rk kolu M�. 2.000 y�llar�nda o b�lgeye gelmi�tir. G�ney kolunun geli�i ise M�. 1.000 y�llar�na rastlar. Aralar�nda 1.000 y�l gibi uzun bir zaman aral�� vard�r. Daha sonra, Roma k�lt�r� t�m b�lgeye hakim olunca bildi�imiz Latin A harfi ortaya ��km��t�r.

<< �nceki yaz�	sonraki yaz� >>