Kadim Bilgelik

                   Maya-M�s�r-Asya-Anadolu Ortak K�lt�r�  34

WWW.ASTROSET.COM

 

KARA-KHOTO-TANGUT-KUTSAL G�NE�

Do�. Dr. Haluk BERKMEN

  Asya k�tas�nda ��lle�me
  Bir �nceki yaz�mda iklim de�i�ikliklerinden s�z ettim. Yukar�daki resimde k�rm�z� �izgi ile �3,000 (M�. 1,000) y�llar�ndaki �nemli ve h�zl� iklim de�i�ikli�i g�r�l�yor. O d�nemde iklimde ani ve genel bir so�uma g�r�lm��, g�ller ve dereler donmu�, toprak sertle�ip kurakla�m��t�r.
  ��te, bu d�nem Orta Asya�n�n h�zl� bir �ekilde ��lle�mesi d�nemidir. Zaten var olan ��ller h�zl� bir �ekilde yay�larak o b�lgede geli�mi� olan t�m �ehirleri yutmu�lard�r. Bunun en g�zel kan�t�
Kara Khoto �ehridir. Kara Khoto g�n�m�zde Gobi ��l�n�n ortas�nda kalm��, kumlara g�m�l� bir �ehirdir.


Kara Khoto �ehrinin b�lgesi 

  Resimde k�rm�z� renkte Kara Khoto �ehrini g�sterdim. Kuzey ile kuzey-bat�s�nda Gobi ��l�, do�usunda Mo�olistan ��l�, g�neyinde Tengri ��l� ve do�usunda Ordos ��l� vard�r. �leri bir medeniyetin merkezi olan Kara Khoto �ehri bu kadar ��l aras�na kurulmu� olmas� akla yak�n de�ildir. O b�lge sularla �evrili m�mbit bir ova iken, iklimdeki de�i�im sonucu ��llerin ortas�nda kalm��t�r.
  Kara s�z�
OK-ARA => KARA �eklinden t�rer. OK-ARA ise OK boylar�n�n aras�nda kalan geni� b�lge olmaktad�r. Bu alan ise orta Asyan�n hemen hemen t�m�n� i�erir. �klim de�i�ince OK boylar� da o b�lgeleri terk etmek zorunda kalm��lard�r.
  Kara Khoto ad� da
KARA-KHUT => KARA KHOTO �eklinden gelir. KHUT s�z� de bizim halen kulland���m�z, Kut, Kutsal, Kutlu anlamlar�n� i�erir. Demek ki, Kara Khoto = Kutsal b�lge = Ok'lar�n kutsal alan�, �ehri olmaktad�r.   Nitekim, o b�lgede  Kara Su, Kara Vartak, Kara Teke, Kara �ahr, Kara Hoca �ehirleri bulunmaktad�r. Ayr�ca Kara Ta� adl� bir da� da o b�lgededir.
  G�n�m�zde /kara/ s�z� hem siyah hem de toprak par�as� olarak anlam de�i�tirmi�tir. Siyah ile olan ili�kisi topra��n tak�r haline geli�i ve ye�il rengini kaybedi�i ile ilgilidir. Toprak par�as� ile olan ili�kisi ise do�rudan Ok-Ara k�k s�zc�klerinden gelmektedir.


Kara Khtoto�nun �evre �ehirleri

  Resimde Kara Khoto �ehrinin eski ve kurumu� bir g�l kenar�nda bulundu�unu g�rmekteyiz. Di�er yak�n alan i�inde ve ��l�n kenar�ndaki �ehir adlar�na bakal�m. Bat�da Shazhou = �AH-SU, Guazhou = KAZ-SU, Suzhou = SU-SUZ,  g�neyde Ganzhou = KAN-SU adlar� hep SU ile ili�kili olmalar� tesad�f olamaz. Demek ki her bir �ehir eskiden su kenar�nda bulunuyordu. Bunlar�n bir zamanlar geni� bir i� deniz k�y�s�nda olduklar� g�r���n� destekleyen di�er veriler Tengri ��l� ile Gobi ��l� aras�nda kalm�� olan, kurumu� g�l ve derelerin varl���d�r. Bunlar� da Kara Khtoto�nun �evre �ehirlerini g�steren resimde g�rmekteyiz. Bu i� denizi do�udaki Sar� derya veya Siriderya ad�yla bilinen, �ngilizce ad� Yellow River olan, nehir besliyordu. �ince /su/ s�z�n�n kar��l��� /sui/ olup ayn� s�z Japonca /�z su, meyve suyu/ olmaktad�r.
  Kara Khoto �ehri Tangut imparatorlu�unun da ba��ehri olmu�tur. Tangut ad� TAN-KUT k�k s�zc�klerinin birle�iminden olu�mu�tur. Tan, g�ne�i ve kut da kutsall��� ifade eder. Bu halde Tangut  = Kutsal G�ne� demektir. Bu ismin de �n-T�rk TENGR� s�z� ile ili�kisi vard�r. Tankutlar�n konu�tu�u dil de G�ne� dili olup hem �ince'ye, hem  Japonca'ya, hem Mo�olca'ya hem de T�rk�e'ye kaynak te�kil etmi�tir.
  Tarih�iler Tankut imparatorlu�unun MS. 900-1200 y�llar� aras�nda var oldu�unu s�ylerler.
(Kaynak: Lost Empire Of the Silk Road, Mikhail Piotrovsky, 1993) Oysa ki bu ikinci Tankut krall��� d�nemidir. As�l Tankut milleti ve k�lt�r� M�. 1000 y�llar� civar�nda var olmu� ve b�y�k k�lt�r eserleri b�rakm��t�r. O d�nemde Budizm dinini kabul eden Tankut halk� �ok g�zel eserler de b�rakm��lard�r. Zaten MS. 1,000 y�llar�nda Kara Khoto b�lgesi t�m�yle ��lle�mi�ti. Bu bak�mdan ��l ortas�nda bulunan bir �ehirde ileri bir k�lt�r�n ve sanat�n geli�ece�ine inanmak biraz safl�k olur. Ama, dedim ya, bat�l� kaz� bilimciler, dilciler, sanat tarih�ileri i�lerine gelmeyen ger�eklere g�zlerini kapat�rlar. Kara Khoto �ehrinin de ipek yolu �zerinde kurulmu� bir �ehir oldu�unu s�ylerler. Fakat, s�z konusu olan ipek yolu, onlar�n sand��� veya inand�rmak istedi�i, MS.1000 y�llar�n�n ipek yolu de�il, M�. 1000 y�llar�na ait ipek yoludur.
  M�. 1000 y�llar�n�n ipek yolu T�rk boylar� taraf�ndan kullan�lm�� olan bat�daki �n-T�rk kavimleri ile do�udaki �n-T�rk kavimleri aras�nda ger�ekle�mi� olan ticaret yoludur. Do�uda (�in b�lgesi) Tankut imparatorlu�undan bat� Anadolu�daki Sardes �ehrine kadar bu yol uzan�r. Bu yolu da ancak h�zl� atlara sahip T�rk-Mo�ol-Tankut t�ccarlar� a�abiliyorlard�. Onlar�n g�venli�ini de yine T�rk as�ll� atl� s�variler sa�l�yorlard�. Sonradan b�lge ��lle�ince atlar�n yerini develer alm��t�r.
  Anlayaca��n�z, deve kervanlar�n�n asl�n� atl� Asya kervanlar� olu�turur. Bu kervan yolu �zerinde bir�ok merkezler ve �ehirler vard�. Bunlarda biri de, g�n�m�zde kumlara g�m�l� durumda olan Loulan kalesidir.

  Yukar�daki resimde g�n�m�zde Kara Khoto �ehrinin kumlar alt�nda kalm�� bug�nk� halini g�rmekteyiz. Gobi ��l�n�n bat� k�sm�nda, kumlar alt�nda kalm�� bir di�er �ehir de Loulan = ULULAN �ehridir. 


G�n�m�zde Loulan �ehri

  Resimde bu �ehrin g�n�m�zde kumlar alt�nda kalm�� hali g�r�l�yor. Ayn� b�lgede �st-Kan, �st- Ulagan ve Urba adl� �ehirler bulunmaktad�r. Bu isimleri de halen kulland���m�z T�rk�e ile anlayabiliyoruz.

 
<< �nceki yaz�

sonraki yaz� >>

 

Astroset 2004-2010