|

Asya k�tas�nda ��lle�me
Bir �nceki yaz�mda iklim
de�i�ikliklerinden s�z ettim. Yukar�daki resimde k�rm�z� �izgi
ile �3,000 (M�. 1,000) y�llar�ndaki �nemli ve h�zl� iklim
de�i�ikli�i g�r�l�yor. O d�nemde iklimde ani ve genel bir
so�uma g�r�lm��, g�ller ve dereler donmu�, toprak sertle�ip
kurakla�m��t�r. ��te, bu d�nem Orta Asya�n�n h�zl�
bir �ekilde ��lle�mesi d�nemidir. Zaten var olan ��ller h�zl�
bir �ekilde yay�larak o b�lgede geli�mi� olan t�m �ehirleri
yutmu�lard�r. Bunun en g�zel kan�t�
Kara Khoto
�ehridir. Kara Khoto g�n�m�zde Gobi ��l�n�n ortas�nda kalm��,
kumlara g�m�l� bir �ehirdir.
 Kara Khoto �ehrinin b�lgesi
Resimde k�rm�z� renkte Kara Khoto
�ehrini g�sterdim. Kuzey ile kuzey-bat�s�nda Gobi ��l�,
do�usunda Mo�olistan ��l�, g�neyinde Tengri ��l� ve do�usunda
Ordos ��l� vard�r. �leri bir medeniyetin merkezi olan Kara
Khoto �ehri bu kadar ��l aras�na kurulmu� olmas� akla yak�n
de�ildir. O b�lge sularla �evrili m�mbit bir ova iken,
iklimdeki de�i�im sonucu ��llerin ortas�nda kalm��t�r. Kara
s�z�
OK-ARA
=>
KARA
�eklinden t�rer. OK-ARA ise OK boylar�n�n
aras�nda kalan geni� b�lge olmaktad�r. Bu alan ise orta
Asyan�n hemen hemen t�m�n� i�erir. �klim de�i�ince OK boylar�
da o b�lgeleri terk etmek zorunda kalm��lard�r. Kara Khoto
ad� da
KARA-KHUT
=>
KARA KHOTO
�eklinden gelir. KHUT
s�z� de bizim halen kulland���m�z, Kut, Kutsal, Kutlu
anlamlar�n� i�erir. Demek ki, Kara Khoto =
Kutsal b�lge
= Ok'lar�n kutsal alan�, �ehri olmaktad�r. Nitekim, o b�lgede
Kara Su, Kara Vartak, Kara Teke, Kara �ahr, Kara Hoca
�ehirleri bulunmaktad�r. Ayr�ca Kara Ta� adl� bir da� da o
b�lgededir.
G�n�m�zde /kara/ s�z� hem siyah hem de toprak par�as�
olarak anlam de�i�tirmi�tir. Siyah ile olan ili�kisi topra��n
tak�r haline geli�i ve ye�il rengini kaybedi�i ile ilgilidir.
Toprak par�as� ile olan ili�kisi ise do�rudan Ok-Ara k�k
s�zc�klerinden gelmektedir.
 Kara Khtoto�nun �evre �ehirleri
Resimde
Kara Khoto �ehrinin eski ve kurumu� bir g�l kenar�nda
bulundu�unu g�rmekteyiz. Di�er yak�n alan i�inde ve ��l�n
kenar�ndaki �ehir adlar�na bakal�m. Bat�da Shazhou =
�AH-SU,
Guazhou =
KAZ-SU, Suzhou =
SU-SUZ, g�neyde
Ganzhou =
KAN-SU adlar� hep SU ile ili�kili olmalar�
tesad�f olamaz. Demek ki her bir �ehir eskiden su kenar�nda
bulunuyordu. Bunlar�n bir zamanlar geni� bir i� deniz
k�y�s�nda olduklar� g�r���n� destekleyen di�er veriler Tengri
��l� ile Gobi ��l� aras�nda kalm�� olan, kurumu� g�l ve
derelerin varl���d�r. Bunlar� da Kara Khtoto�nun �evre
�ehirlerini g�steren resimde g�rmekteyiz. Bu i� denizi
do�udaki Sar� derya veya Siriderya ad�yla bilinen, �ngilizce
ad� Yellow River olan, nehir besliyordu. �ince /su/ s�z�n�n
kar��l��� /sui/ olup ayn� s�z Japonca /�z su, meyve suyu/
olmaktad�r. Kara Khoto �ehri Tangut imparatorlu�unun da
ba��ehri olmu�tur. Tangut ad� TAN-KUT k�k s�zc�klerinin
birle�iminden olu�mu�tur. Tan, g�ne�i ve kut da kutsall���
ifade eder. Bu halde Tangut =
Kutsal G�ne� demektir. Bu ismin de �n-T�rk TENGR� s�z� ile
ili�kisi vard�r. Tankutlar�n konu�tu�u dil de G�ne� dili olup
hem �ince'ye, hem Japonca'ya, hem Mo�olca'ya hem de
T�rk�e'ye kaynak te�kil etmi�tir. Tarih�iler Tankut
imparatorlu�unun MS. 900-1200 y�llar� aras�nda var oldu�unu
s�ylerler.
(Kaynak: Lost Empire Of the Silk Road,
Mikhail Piotrovsky, 1993)
Oysa ki bu ikinci Tankut krall���
d�nemidir. As�l Tankut milleti ve k�lt�r� M�. 1000 y�llar�
civar�nda var olmu� ve b�y�k k�lt�r eserleri b�rakm��t�r. O
d�nemde Budizm dinini kabul eden Tankut halk� �ok g�zel
eserler de b�rakm��lard�r. Zaten MS. 1,000 y�llar�nda Kara Khoto b�lgesi t�m�yle ��lle�mi�ti. Bu bak�mdan ��l ortas�nda
bulunan bir �ehirde ileri bir k�lt�r�n ve sanat�n geli�ece�ine
inanmak biraz safl�k olur. Ama, dedim ya, bat�l� kaz�
bilimciler, dilciler, sanat tarih�ileri i�lerine gelmeyen
ger�eklere g�zlerini kapat�rlar. Kara Khoto �ehrinin de
ipek yolu �zerinde kurulmu� bir �ehir oldu�unu s�ylerler.
Fakat, s�z konusu olan ipek yolu, onlar�n sand��� veya
inand�rmak istedi�i, MS.1000 y�llar�n�n ipek yolu de�il, M�.
1000 y�llar�na ait ipek yoludur. M�. 1000 y�llar�n�n ipek
yolu T�rk boylar� taraf�ndan kullan�lm�� olan bat�daki �n-T�rk
kavimleri ile do�udaki �n-T�rk kavimleri aras�nda ger�ekle�mi�
olan ticaret yoludur. Do�uda (�in b�lgesi) Tankut
imparatorlu�undan bat� Anadolu�daki Sardes �ehrine kadar bu
yol uzan�r. Bu yolu da ancak h�zl� atlara sahip
T�rk-Mo�ol-Tankut t�ccarlar� a�abiliyorlard�. Onlar�n
g�venli�ini de yine T�rk as�ll� atl� s�variler sa�l�yorlard�.
Sonradan b�lge ��lle�ince atlar�n yerini develer alm��t�r.
Anlayaca��n�z, deve kervanlar�n�n asl�n� atl� Asya kervanlar�
olu�turur. Bu kervan yolu �zerinde bir�ok merkezler ve
�ehirler vard�. Bunlarda biri de, g�n�m�zde kumlara g�m�l�
durumda olan Loulan kalesidir.

Yukar�daki
resimde g�n�m�zde Kara Khoto �ehrinin kumlar alt�nda kalm��
bug�nk� halini g�rmekteyiz. Gobi ��l�n�n bat� k�sm�nda, kumlar
alt�nda kalm�� bir di�er �ehir de Loulan = ULULAN �ehridir.
 G�n�m�zde Loulan �ehri
Resimde bu
�ehrin g�n�m�zde kumlar alt�nda kalm�� hali g�r�l�yor. Ayn�
b�lgede �st-Kan, �st- Ulagan ve Urba adl� �ehirler
bulunmaktad�r. Bu isimleri de halen kulland���m�z T�rk�e ile
anlayabiliyoruz.
|