|
Etr�sk
konusu bitmez, ��nk� hala ��z�m bekleyen pek �ok yaz�t var.
Size burada bir Etr�sk zar�ndan s�z edece�im ve kendi yorumumu
sunaca��m. Kay�p Yaz�lar ve Diller adl� kitab�nda J.
Friedrich ��yle diyor:
Zarlar
�zerine i�aretlenmi� s�zc�klerin okunu�lar�ndaki 6 rakam,
hi�bir ��pheye yer b�rakmaks�z�n birden alt�ya kadar
s�ralanm�� �ifreler i�erdi�inden, bu konuda tam bir
literat�r�n do�mas�na yol a�m��t�r. Ama burada, bunlar�n nas�l
bir s�ra takip edebilecekleriyle ilgili, bug�n dahi h�la kesin
olarak ��z�mlenmemi� g�� bir sorun ortaya ��kmaktad�r.
Etr�sk
zar�ndaki yaz�lar
Bu zarlar �zerinde yap�lm�� iki yorumu
yukar�daki resim de g�r�yoruz. Solda Larissa Bonfante adl� bir
Etr�sk uzman�n�n yorumu ve ortada Selahi Diker
(T�rk Dilinin Be� bin Y�l�, sayfa 129) adl� T�rk
dil uzman�n�n yorumu g�r�l�yor. Sa�da ise benim yorumum var.
�ncelikle,
ben �u soruyu kendime sordum: E�er bir zar yapsam say� kaz�mak
m� daha kolay yoksa say�n�n ad�n� m� yazmak daha kolay.
�rne�in /d�rt/ m� yazmak kolay, yoksa 4 m�? Elbette ki say�y�
kaz�mak kolay. �stelik, o d�nemde okuma yazma bilenlerin
say�s� �ok azd�. Say�y� tan�mak elbette ki yaz�y� okumaktan
kolay oldu�una g�re, ne diye yaz� kullanmak gere�ini duydular?
Bu sorular�n
yan�t�n� ��yle verdim. Bu zarda yazanlar kesinlikle rakam
de�il. Bir fiil veya emir olabilir. T�rk�e olarak okunu�un
sa�dan sola oldu�u g�z �n�ne al�n�rsa ilk okunan s�zc�k. �ki
harften olu�an
G� s�zc���. ��nk� Etr�sk abecesinde ), g
harfi olup l d�z �izgisi de i harfidir. Genelde Y sesi bir
dolgu sesi olup T�rk�eye sonradan girmi�tir. Bug�n /giy/ diye
yazd���m�z s�zc���n asl� /Gi/dir.
Zar�n tam
aksi y�z�ne o emrin tam aksi yaz�lm�� olmas� gerek. Bu s�zc�k
de
A� s�z�d�r. Fakat bu sefer soldan sa�a yaz�lm��t�r.
��nk� Etr�sk yaz�tlar�nda y�n o kadar �nemli de�ildi. Genelde
sa�dan sola yazsalar da bazen
Bustrofedon denen bir
tarlay� s�rer gibi iki y�nl� yaz�tlar bulunmu�tur.
Zardaki
kar��t y�zler Resim de
kar��t y�zlerdeki yaz�lar g�r�l�yor. Di�er kar��t y�zlerde �u
ikili emirler bulunuyor. Sa�dan sola
KAL
ve soldan sa�a
KA�. Dikkat ederseniz KA� s�z�ndeki � sesini vere
U�
damgas� olup �� kollu bir M harfine benzer.
(Bkz. G�ne� Tanr�
ve Ku� �lkesinin Tanr��alar� adl� 19 say�l� yaz�m)
�talya'n�n kuzeyinde, bug�nk� Avusturya Alplerinde bulunmu�
olan �tzi mumyas�n�n omzunda bir U� damgas� var ve bu damga
onun y�netici oldu�unu belirtir. �talya'n�n kuzeyi o d�nemde
t�m�yle Etr�sk halk�na aitti ve ALP ad�n� da koyan �n-T�rk
k�kenli Etr�sk milletidir. Dolay�s�yla, �tztal (�tz tepesi)
bir Etr�sk yerle�im b�lgesi idi.
Etr�sklerin
yaz� tarz�nda K harfi hem ucu a�a�� bakan bir ok �eklinde, hem
de g�r�ld��� gibi u�lar� d�z bir ok �eklinde yaz�lm��t�r.
Bu iki i�aret �o�u zaman farkl� san�lsa da verdi�i ses K
sesidir. Di�er iki y�zde Sa�dan sola H�LTH ve soldan sa�a ALTH
okunuyor. O harfine benzeyen i�aret TH olarak okunuyor. Bu
i�aretin TENGR� damgas�ndaki daire ile ili�kisi var. Bu konuda
uzunca bir a��klama yapm��t�m.
(Bkz. Mayalarda Dil-Din-Mimar�
adl� 4 say�l� yaz�m)
L harfine
benzeyen i�aret AL veya UL damgas�d�r ve TH damgas� ile
birlikte ALTH yani ALT olur. Bu bir emir oldu�una g�re kan�mca
g�re� ile ili�kilidir. Keza kar�� y�zdeki H�LTH de �ST demek
oluyor. Etr�skler �n-T�rk olduklar�na g�re Asya k�kenli g�re�
sporunu elbette ki yayg�n olarak uyguluyorlard�. G�re��iler
yeni�emeyince zar at�l�yor ve g�re� devam ediyordu. Bu
bak�mdan zardaki emirleri bir kere daha g�zden ge�irelim.
KAL:
Ayakta kal ve g�re�e devam et.
KA�:
Hakem i�aret verince ka�maya ba�la.
G�Y
G�re� k�yafetinle g�re�e devam et.
A�: G�re�
k�yafetini ��kar ve ��plak g�re�e devam et.
H�LTH:
G�re�e �stte devam et.
ALTH:
G�re�e altta devam et.
Etr�sk G�re� Tablosu
Romal�lar�n
Greko-Romen ad�n� verdikleri ve bug�n dahi belden yukar�
yap�lan g�re� tarz� Etr�sklerden al�nt� bir spordur. Bu durumu
kan�tlayan resim her �eyi anlatmaktad�r. B�ylece sadece
zardaki yaz�lar� okumakla kalmad�m, ayn� zamanda bu zar�n ne
zaman ve nerede kullan�ld���n� da a��klam�� oldum. |