|
T�rkmen ad� ilk olarak Mahmut Ka�garl��n�n
Divan� L�gat-it
T�rk eserinde belirir. T�rkmen halk� O�uz T�rklerinin bir
koludur. G�n�m�zde T�rkmen T�rk�e�si T�rkmenistan�da
konu�ulmaktad�r. Ancak, Orta Asya b�lgesinin geni� bir alan�na
yay�lm�� olan T�rkmenler dillerini halen konu�makta devam
etmektedirler.
T�rkmen dili T�rk�e�nin bir leh�esi olup
onun da bir�ok yerel a��zlar� bulunmaktad�r. Bu a��zlara
verilen isimler ��yledir. Teke, Sal�r,
Yomud, G�kleng, Nohur, Anav, Suhri, K�ra�, �and�r, Mukri,
Hatap, Bayat ve Arabac�.
Ayr�ca,
kuzey Kafkasya�da konu�ulan T�rkmen a�z� ile Horasan�da
konu�ulan T�rkmen a�z� aras�nda farklar bulunur. Bu bak�mdan,
T�rkmen leh�eleri ve a��zlar� O�uz T�rk�e�sinin ana g�vdesini
olu�tururlar.
T�rkmen
T�rk�e�sine �rnek olarak birka� basit c�mleye bakal�m:
Caay�ng binaas� berk uruldu.
(Binan�n temeli sa�lam
yap�ld�)
 Bu
ifadede berk /sa�lam, g��l�/ ve
urulmak
/olu�turulmak, yerle�tirilmek/ anlamlar�n� ta��r. Her iki
s�zc�k �ok eski k�k s�zc�klerdir.
(UR s�z� i�in 15 say�l� yaz�ya bak�n�z)
�lgin� olan ise /temel/ anlam�na gelen s�zc���n T�rkmen
T�rk�e�sinde /bina/ olu�udur. Bir di�er �rnek:
Zala m�nge golay adam s��yar.
(Buraya bin ki�i kolayca s��ar)
1000 say�s�n� ifade eden /bin/ s�z� B
=> M de�i�imi sonucu /m�nge/ haline d�n��m��t�r. �sve��e /monga/
pek �ok anlam�n� ta��maktad�r. Bir di�er �rnek:
Uuk�s�zl�k zerarl� kellem a�ral�pd�r.
(Uykusuzluktan dolay� ba��m a�r�yor)
Dolay� s�z�n�n kar��l��� olan /zerarl�/
s�z� /zarar veren, k�t� etki yapan/ bir durum sonucu
oldu�u anla��l�yor. Bizim T�rk�e�mizde
dolay� veya
sonucu s�zlerini kullansak da /zarar/ s�z� ile etkinin
�ekli daha kesin ve a��k olarak aktar�lmaktad�r. |