|
Yaz�n�n
geli�iminden s�z ederken �nce resim yaz�n�n (piktografik)
geli�tirilmi� oldu�undan ve bu resimsel yaz� t�r�n�n
basitle�erek zamanla damga yaz�na d�n��t���nden s�z ettim.
(Bkz. 49 say�l�
Yaz�n�n Geli�imi ba�l�kl� yaz�m)
Bu geli�imi Orta Amerika kadim
k�lt�rlerinden Olmek k�lt�r�nde de g�rmekteyiz. Kesin nerden
geldikleri bilinmeyen Olmek halk� Orta Amerika�da ilk yaz�y�
geli�tirmi�, ilk ehramlar� in�a etmi� ve yine ilk olarak 20
tonluk kaya par�alar�ndan b�y�k insan ba�� heykelleri
yontmu�tur. Bu bak�mdan Maya k�lt�r�nden �ok �nceleri Orta
Amerika�ya yerle�mi� bir k�lt�r olarak �zellikle incelenmeye
de�er.
Alttaki resimlerde solda
Olmek k�lt�r�n�n geli�ti�i g�ney Meksika b�lgesini, sa�da ise
yaz�l� bir kayan�n bulundu�u Cascajal �ehrinin yerini
g�rmekteyiz.
�ri ve d�z bir kaya �zerine kaz�l�
bulunan Olmek yaz�s�nda 28 farkl� i�aret bulunmaktad�r. Yaz�
b�y�k �apta resimsel (piktografik) olsa da baz� �ekiller damga
yaz�s�n� and�rmaktad�rlar. �ekil 10 ve 26 Tengri damgas�na
benzediklerinden daha �nce s�z ettim.
(Bkz. 7
say�l� Tengri simgesi ba�l�kl� yaz�m)
Yaz�n�n 28 �ekilden ibaret olu�u, bu
yaz�n�n bir abece oldu�unu ve ne s�zc�k ne de hece yaz�s�
olmad���n� d���nd�rmektedir. Olmek dili bilinmedi�inden hen�z
yaz� ��z�lm�� de�ildir. Olmek k�lt�r�n�n M�. 400 y�llar�nda
aniden tarih sahnesinden silindi�i g�r��� hakimdir. E�er
varl�klar�n� s�rd�rmeyi ba�arm�� olsalard� Olmek halk�
damgalardan olu�an bir abeceye sahip olacakt�. Fakat, bu
zengin k�lt�r�n hem Maya hem de Aztek k�lt�rlerine �rnek
oldu�u konusunda hi� kimsenin bir ��phesi yoktur. Maya k�lt�r�
Olmek yaz�s�ndaki �ekilleri karma��k hale d�n��t�rerek
okunmas� ve ��z�mlenmesi son derece zor olan pek �ok resimden
olu�an karma��k bir yaz� t�r�n� geli�tirmi�tir. Alttaki,
resimde Olmek yaz�s�ndaki �ekilleri g�rmekteyiz.
(Kaynak: SC�ENCE dergisi, Eyl�l 2006,
Cilt 313, sayfa 1614)
Tablonun �st taraf�nda g�r�len say�lar s�tunlardaki
i�aretlerin yaz�da ka�ar kere �izilmi� oldu�unu g�steriyor.
Alttaki resimde ise Olmek k�lt�r�n�n in�a etmi� oldu�u bir
ta�l�tepeyi g�r�yoruz. Bu gelene�in Asya k�kenli oldu�unu ve
�n-T�rk k�lt�r�ne ait bir yap� tarz� oldu�unu s�yledim.
(Bkz.
20 say�l� Ta�l�tepe � Ziggurat � Piramit ba�l�kl� yaz�m)
Olmek
k�lt�r�n�n in�a etti�i piramit basamakl� olup ilk M�s�r
piramitlerini and�rmaktad�r. Tepesi sivri olmay�p kubbe
�eklinde olu�u Asya k�kenli �ad�r t�r�n� hat�rlat�yor.
(Bkz. 46 say�l� Asya K�kenli
Bar�naklar ba�l�kl� yaz�m)
Olmek k�lt�r� ile kadim
M�s�r k�lt�r� aras�nda ortak bir di�er y�n her iki k�lt�r�n
a��r� iri heykellere olan merak�d�r. Kadim M�s�r k�lt�r� insan
ba�l� aslan g�vdeli iri Sfenks heykelini oymu�, Olmek k�lt�r�
de 20 tonluk kayalardan insan ba�lar� oymu�tur. Alttaki
resimlerde Olmek ba�lar� ile sa�daki Sfenks ba�� aras�ndaki
ortak benzer y�z hatlar� dikkat �ekicidir. Resimde g�r�len
insan ba�lar� yakla��k 3 metre y�ksekli�ine sahiptirler.
Kadim M�s�r k�lt�r� ile
kadim Olmek k�lt�r� aras�nda fiziksel bir ba� olmas� olduk�a
g��t�r. Kadim M�s�r halk�ndan baz� denizcilerin papir�s
sandallara binerek t�m Akdeniz'i ve t�m Atlas okyanusunu a�arak
Olmek k�lt�r�n� olu�turmu� oldu�u pek akla yak�n bir yakla��ma
benzemiyor. Ama, Asya k�tas�ndan hareketle, �n-T�rk
boylar�n�n, Bering bo�az�ndaki kara k�pr�s�n� a�arak Amerika
k�tas�na ula�m�� olduklar� g�r��� �ok daha mant�kl� bir
yakla��md�r.
|