Kadim Bilgelik

                   Maya-M�s�r-Asya-Anadolu Ortak K�lt�r�  50

WWW.ASTROSET.COM

 

S�MER ��V� YAZISINDAN F�N�KE ABECES�NE

Do�. Dr. Haluk BERKMEN

  S�mer dilinden daha �nce s�z ettim ve T�rk�e ile olan ili�kisine de�indim. (Bkz. 16 say�l� S�mer Dili ba�l�kl� yaz�m)
Bir �nceki 49 say�l� yaz�mda S�mer yaz�s�n�n resimsel (Piktografik) olarak ba�lad���n�, fakat zaman i�inde karma��k �ivi yaz�s�na d�n��t���n� s�yledim. Bu d�n���m� alttaki resimde g�rmekteyiz.

  Resimdeki kil tablet yakla��k 5,000 y�l eski olup S�mer k�lt�r�ne aittir. Uruk �ehrinden bunun gibi pi�mi� kilden bir�ok kay�tl� tablet ele ge�mi�tir. Bu tablette g�r�len �ekiller yaz�dan daha �ok resim g�r�nt�s� vermektedirler. Bu simgesel anlat�m�n zaman i�inde nas�l de�i�ti�ini alttaki resimde, baz� �rnekleri ile, g�rmekteyiz.

 

  �lk �ekil �sag� s�zc��� olup /ba�/ olarak tan�mlanm��t�r. Oysa ki bu s�zc���n asl� �sang� �eklinde olmas� gerekir. ��nk� �n-T�rk�e telaffuzunda /ng/ daima birlikte genizden seslendirilmi�tir. Bu a��dan sang = sayg�n olup toplumda �nemli ve say�lan ki�iye i�arettir. Nitekim, Japonca da �san� /sayg�n/ demektir. �u halde resim sayg�n ki�iyi belirtmektedir.

  Bu �eklin  zaman i�inde nas�l de�i�ti�ini ve M�. 1,000 y�llar�nda tan�nmaz bir �ekle d�n��t���n� g�rmekteyiz. Keza, ikinci �ekilde bir bacak g�r�lmekte ve bu �eklin bacak anlam�nda /gin/ s�zc���n� ifade etti�ine S�merolog uzmanlar karar vermi�lerdir. Oysa ki T�rk�e k�kenli bu �ekil tek bir baca�� ifade etmek yerine, y�r�mek eylemini belirten /git/ s�zc���d�r. Gin ile git aras�ndaki yak�n ili�ki bu g�r��e kesin destektir.

  ���nc� s�rada g�r�len �ekil a��k�a dalgal� suyu belirtmektedir. Bu �eklin OZ damgas� oldu�undan s�z ettim. (Bkz. 10 say�l� OS�R�S ba�l�kl� yaz�m) Bu damgan�n da zaman i�inde iki dikey �izgiye d�n��t��� g�r�lmektedir. S�mer dilinde /a/ sesi ile belirtilen su, Arap�a /maa/ ve kadim M�s�r dilinde /mu/ olu�u ilgin�tir.

  D�rd�nc� s�rada g�r�len �ekil a��k�a bir ku�u simgeliyor. Bu �ekil de �nceleri herkes taraf�ndan anla��labilir iken, zamanla tan�nmaz bir �ivi yaz�s� s�zc��e d�n��m��t�r.

  �yle anla��l�yor ki, tam kavramlar ifade eden ve logografik bir yaz� t�r� olan S�mer yaz�s�, zaman i�inde karma��k Babil ve Asur �ivi yaz�s�na d�n��m��, anla��lmaz ve uzmanl�k gerektiren karma��k bir yap�ya b�r�nm��t�r. Bu geli�ime kar��, do�u Akdeniz k�y�lar�nda Ugarit �ehrini kurmu� olan �n-T�rk k�kenli k�lt�r �ivi yaz�s�n� basite indirgeyerek ilk harfe dayal� abeceyi geli�tirmi�tir. �stteki resimde Ugarit abecesine ait 30 harfi g�rmekteyiz.

  Ugarit ad�n�n OKART demek oldu�unu ve bu isim ile G�R�T (Creta) s�zc�kleri aras�nda ili�ki bulundu�unu belirttim. (Bkz.  27 say�l� Tur ve Ok boylar�n�n adlar� ba�l�kl� yaz�m) Bu mant�k ile hareket eden do�u Akdeniz k�kenli Finike k�lt�r� ise �n-T�rk damgalar�ndan esinlenerek 22 harfli Finike abecesini geli�tirmi�tir.

 
<< �nceki yaz�

sonraki yaz� >>

 

Astroset 2004-2010