|
Genel ve yayg�n g�r��, �in
yaz�s�n�n kendi k�lt�r yap�s� i�inde, ba��ms�z olarak,
geli�ti�i �eklindedir. Oysa ki �in yaz�s�,
piktografik (semiotik) yaz� =>
damga yaz�s� => s�zc�k (logografik) yaz� geli�imini
izlemi�tir. Bu genel geli�im tablosundan daha �nce s�z ettim.
(Bkz.
49 say�l� Yaz�n�n Geli�imi ba�l�kl� yaz�m)
�inliler k���t �st�ne yazmaya
ba�lamadan �nce (yakla��k M.�.
2000-1000 aras�) s���r kemikleri
�zerine veya kaplumba�a kabuklar�n�n i�lerine yaz�yorlard�.
Alttaki resimde M.�. 1300 y�llar�nda �ang s�lalesinden Wu Ding
d�neminden kalma bir s���r kemi�i kayd� g�r�yoruz.
(Kaynak:
A Journey �nto China�s Antiquity, Morning Glory Publishers,
Beijing, �in)
Bu i�aretlerin birer logogram
olduklar� g�r��� hakimdir. �ince�nin tek-hece dili oldu�u g�z
�n�ne al�n�rsa her i�aret hem bir heceye hem de bir s�zc��e
kar��t gelmektedir. �ekillerin her biri resim olmaktan �ok
birer damgaya benzemektedirler. Bu bak�mdan, bu yaz� tarz�na
�Damga
yaz�s��
demenin daha uygun olaca�� g�r���ndeyim. �n-T�rk�e�nin de bir
tek-hece dili oldu�u hat�rlan�rsa, �in damgalar�n�n �n-T�rk
damgalar�yla akraba veya ili�kili olmalar� pekala m�mk�nd�r.
G�n�m�zde kullan�lan �in yaz�s�n�n ad�
Hanci
veya Hanca
olmas� bir tesad�f de�ildir.
Han-ca
yani /hanlar�n
yaz� tarz�/ hem anlam hem de
�ca tak�s�
itibariyle T�rk�e ile ili�kili bir s�zc�k olmaktad�r. �in
imparatoruna Huang yani Han dendi�inden s�z ettim.
(Bkz.
18 say�l� Khang/Kagan ba�l�kl� yaz�m)
�in�den etkilenmi� olan Japon k�lt�r�nde de �in yaz�s�ndaki
logogramlara benzeyen tarza
Kanji
yani KHANCA denmesi
eski T�rk�e�deki KH
sesinin �inliler taraf�ndan H
ve Japonlar taraf�ndan K
sesine indirgenmi� oldu�unun kan�t�d�r. Hanci yaz�s�nda
kay�t edilmi� 56,000 farkl� i�aret bulunmaktad�r. G�ndelik bir
gazeteyi okumak i�in ise 3,000 i�aret bilmek gerekir.
Japonlar�n kendi dillerine uyarlam��
olduklar�
Kanji
yaz� tarz�nda bir�ok i�aret iki farkl� okunu�a
sahiptir. Bunlardan biri KUN,
di�eri ise ON
okunu�u olarak bilinir. Kun okunu�u Japonca�n�n k�k s�zc�kleri
i�in, On okunu�u �ince k�kenli s�zc�kler i�in ge�erlidir.
Japonca, Altay dil gurubuna ait oldu�una g�re Kun tarz�
okunan s�zc�klerde �n-T�rk�e�nin izlerine rastlamak m�mk�nd�r.
�rne�in, Japonca Kun okunu� tarz�nda /su/
anlam�n� i�eren i�aret mizu
olarak okunur. Bu s�zc���n tam anlam� /meyve suyu/ olmaktad�r,
��nk� M�
Japonca /meyve/ demektir. �u halde
ZU
s�zc��� a��k�a SU
s�z� olmaktad�r. Ayn� i�aretin �ince�deki On okunu�u /Sui/
olmas�, �n-T�rk k�kenli su s�zc��� ile do�rudan ili�kili
oldu�una kan�tt�r.
�in yaz� tarz� zamanla gittik�e daha
karma��k hale d�n��m��t�r. M.�. 1.000 y�llar�nda yap�lm�� olan
ve �in�in Shaanxi eyaletinde bulunmu� olan bronz kaptaki
yaz�lar� alttaki resimde g�r�yoruz.
(Kaynak:
Treasures of Ancient China, Tokyo m�zesi yay�n�)
�stteki damga yaz�s�na g�re �ekillerin gittik�e daha karma��k
hale d�n��t�kleri g�r�lmektedir.
Alttaki resimde yaz�n�n
nas�l zamanla de�i�ti�ini baz� �rneklerden izleyebiliriz. Sol
taraftaki �ekiller M.�. 1300 l� y�llara ait iken, en sa�daki
�ekiller g�n�m�zde halen kullan�lmakta olanlard�r.
 |