Kadim Bilgelik

                   Maya-M�s�r-Asya-Anadolu Ortak K�lt�r�  65

WWW.ASTROSET.COM

 

EGE KIYILARININ KAD�M D�L�

Do�. Dr. Haluk BERKMEN

  Limni (Lemnos) adas�nda bulunmu� bir yaz�t�n As halk� taraf�ndan olu�turuldu�undan 63 say�l� yaz�mda s�z ettim. Bu halk sadece Limni adas�nda de�il, t�m Ege adalar�nda ve k�y�lar�nda yerle�im b�lgeleri kurmu�tur. Alttaki resimde solda Ege k�y�lar� ve sa�da Lemnos adas� g�r�l�yor. Lemnos adas�n�n iki �nemli yerle�im merkezi Hephaistia ve Poliochni �ehirleridir. Hephaistia �ehri ile Girit�teki Phaistos �ehrinin hemen hemen ayn� ismi ta��mas� her iki ada k�lt�r�n�n ayn� oldu�una i�arettir. (Bkz. 44 say�l� Tatar T�rk�e�si ile Phiastos Diski ba�l�kl� yaz�m)

  Di�er �nemli �ehir olan Poliochni ad�n� Poli (�ok) - Ochni (Okh-lu) �eklinde ay�r�rsak �OK OKHLU anlam� ortaya ��kar. �u halde, kadim d�nemde bu adaya AS boylar� ile birlikte OK boylar�n�n da yerle�mi� olduklar� anla��l�yor. AS ve OK boylar� bir-arada olduklar�ndan ve ayn� dili konu�tuklar�ndan t�m�ne SAKA veya AKHA denmi�tir.

  Midilli, yani Lesbos adas� Amazonlar�n as�l yerle�im b�lgesi olmakla birlikte, t�m bat� Anadolu�da �ehirler kurmu�lard�r. (Bkz. 36 say�l� Tarkandemos M�hr� ba�l�kl� yaz�m)

  Anadolu�nun Ege k�y�lar�nda �n T�rkler taraf�ndan kurulmu� fakat zaman i�inde Yunan k�lt�r� etkisine girmi� �� �nemli merkezden s�z etmek isterim. Bunlar Truva, Assos ve Lysimakheia �ehirleridir. Truva ad� asl�nda bir �ehir ad� olmay�p bir b�lge ad�d�r. B�lge Tur-�y� ad�ndan TRO�A ad�na ve sonra TRUVA �ekline d�n��m��t�r. Tur �y� ise /Tur halk�n�n b�lgesi/ demektir.

  Avusturyal� ara�t�rmac� Helmut Uhlig (1922-1997) bu konuda �u a��klamalar� yap�yor: (Kaynak: Avrupa�n�n Anas� Anadolu, Telos yay�nlar�, sayfa 123)
 
 Truva ad�yla bir kent, �anakkale�de ya da ba�ka bir yerde hi�bir zaman olmad�. Buras�, Homeros taraf�ndan ��liyada� (�lias) olarak tan�mland�. Bu ad, orada ya�ayanlar�n �Truval�� ad�n� kullanmas�ndan kaynakland�. Hektor ve Priamos gibi kahramanlar ile Paris gibi hoppa ki�iler de bu halktand�. Kentin Yunanca�daki tarihi ad� �lion ya da �lios�tu ve bu nedenle de destandaki ad� �liyada�yd�.� 

  �lias ad�n�n asl�nda AS-�L� oldu�u ve sadece s�zc�klerin yer de�i�tirmi� olduklar� anla��l�yor. Bunun nedeni de okunu�un y�n� olabilir. Keza, di�er �ekilleri olan �lion /Evren �li/ ve �lios da /Osk ili/ anlamlar�n� i�erirler. Hektor ad�nda da Okh-Tur k�k s�zc�kleri bulunabilir. Truva�n�n fethedilip Yunanla�mas� M.�. 1180 y�llar�na rastlar. Bu tarihten sonra t�m Ege k�y�lar�na Yunan dili ve k�lt�r� hakim olmu�tur.
 
 Ancak, kadim k�lt�rde yeti�en d���n�rler bu b�lgede ye�ermeye devam etmi�lerdir. �rne�in, Aristoteles (Aristo, M.�. 384-322) Assos �ehrinde uzun s�re ya�am��t�r. Assos�un a��l�m� AS-IS /As halk�na ait/ oldu�u apa��k ortadad�r. 
 
 �anakkale-Bolay�r yak�nlar�nda bulunmu� olan kadim bir kent de Lysimakheia yerle�imidir. (Kaynak: Toplumsal Tarih dergisi, A�ostos 2007, say� 164, sayfa 22)  

  Alttaki resimde Lysimakheia �ehrini kuran ve �ehre ad�n� veren kral Lysimakhos ad�na bas�lan sikke g�r�l�yor. M.�. 309 y�l�nda kuruldu�u iddia edilen bu �ehrin kadim bir �n-T�rk k�lt�r� ile ili�kili oldu�u g�r���ndeyim. Sikke �zerinde ba�� bulunan ki�inin ko� boynuzlar� ta��d���na dikkatinizi �ekerim . Bu �zellik do�rudan �n-T�rk k�lt�r�n� hat�rlatmaktad�r. (Bkz. 25 say�l� �n T�rklerin Kutsal Hayvanlar� ba�l�kl� yaz�m)

  Sikkenin di�er y�z�nde oturan sava��� (ba�l���, kalkan� ve m�zra�� olan) bir kad�n g�r�l�yor. Bu resim bizi do�rudan anaerkil Amazon k�lt�r�ne y�neltiyor. Kad�n�n elinde bir di�i tanr��a (kanatl� kam) ve dizi �zerinde bir OK simgesi var. Bu simge de OKH k�lt�r�ne i�aret ediyor.

  Sikkenin bu y�z�nde Yunan harfleri ile �Basileos� ile �Lysimakhos� s�zc�kleri yaz�lm��. Basileos s�z� bir �zel isim midir? Yoksa, bug�nk� T�rk�e ile dahi anlaml� olan �Bas�l��� s�z� m�d�r? Yu�nanca harfi olmad���ndan S ve I harfi olamad���ndan yerine EO kullan�lm�� olabilir. �u halde, bu s�zc�k �zel isim olmay�p sikkenin nerede bas�lm�� oldu�unu belirtiyor. Ayr�ca di�er s�zc�k olan Yunanca Lysimakhos ad�n� Lus-�m-Akh-�s �eklinde ay�r�rsak anlam� Ulusum Okh-d�r olmaktad�r. L harfinin ayn� zamanda UL olarak da okunabilece�inden s�z ettim. (Bkz. 15 say�l� Etr�sk ve Likya Yaz�s� ba�l�kl� yaz�m) Yani, sikkede yaz�l� s�zc�kleri Basan ulusum Okh-d�r �eklinde yorumlamak m�mk�nd�r.

  Elbette ki, zaman i�inde Yunan dilinin ve k�lt�r�n�n etkisi alt�nda b�lgede �n-T�rk dili t�m�yle yok olmu�, �ehrin ad� Lysimakheia �ekline d�n��m��, asl� Basan olan ve g�� ile kuvvet anlamlar�n� ta��yan s�zc�k Basil veya Vasil �eklinde �zel isim olarak kullan�ma girmi�tir.

 
<< �nceki yaz�

sonraki yaz� >>

 

Astroset 2004-2010